Οι ταινίες της εβδομάδας

Επανεκδόσεις, επανεμφανίσεις, επαναπροσεγγίσεις

Τη βδομάδα αυτή κυριαρχεί η γαλλική γλώσσα λόγω επέλασης γαλλικών παραγωγών, ήτοι δυο ταινίες του Ζαν Κοκτό, η πρώτη του «Το αίμα του ποιητή» και η τελευταία «Η Διαθήκη του Ορφέα», η επανέκδοση επίσης της κλασικής πια, Delicatessen, των Ζενέ - Καρό από το 1991, καθώς και η ταινία τρόμου και φρίκης «Οι Ορδές της εκδίκησης», που συναγωνίζεται ό,τι πιο προωθημένο στο αίμα και την ωμή, παράλογη κτηνωδία। Δυστυχώς, δεν μπορέσαμε να παρακολουθήσουμε την αμερικανο-μεξικάνικη συμπαραγωγή «Χωρίς όνομα». Φημολογείται ότι είναι ενδιαφέρουσα. Τέλος, υπενθυμίζουμε ότι συνεχίζεται η προβολή σε επανέκδοση, του αριστουργηματικού αστυνομικού θρίλερ του Χάουαρντ Χοκς από το 1946 «Ο μεγάλος ύπνος» με τον Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και την Λορίν Μπακόλ. Το λαμπερό, όμως, σημείο της βδομάδας μοιάζει να εστιάζεται στο πολυσυζητημένο φιλμ «Πρίγκιπας της Περσίας: Η Αμμος του Χρόνου», το οποίο αναμένεται να προσελκύσει το νεότερο και πιο light κοινό. Υπενθυμίζουμε ακόμη ότι κυκλοφόρησε το τεύχος 47, του «CINEPHILE ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ» (Φλεβάρης 2010), της περιοδικής δηλαδή ενημερωτικής έκδοσης για τον κινηματογράφο, της εταιρείας διανομής ταινιών «New Star». Στο τεύχος αυτό, που αριθμεί 80 ολόκληρες σελίδες, μπορείτε να διαβάσετε ένα ολοκληρωμένο αφιέρωμα στον οραματιστή μιας παγκόσμιας γλώσσας της τέχνης Ζαν Κοκτώ. Το περιοδικό διανέμεται δωρεάν στους κινηματογράφους και σε άλλα επιλεγμένα σημεία. ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Πέμπτη 20 Μάη 2010

ΖΑΝ ΚΟΚΤΩ: Η διαθήκη του Ορφέα

Οπως αναφέρεται και στον τίτλο, πρόκειται για την τελευταία ταινία (επτά τον αριθμό) του εστέτ ποιητή, ανθρώπου των γραμμάτων και των τεχνών, πολύμορφου καλλιτέχνη και δημιουργού Ζαν Κοκτώ, ο οποίος υποστήριζε ότι συνιστά «πολύ χυδαίο ελάττωμα να προσπαθείς να κατανοήσεις τα πάντα στην τέχνη».

«

Η Διαθήκη του Ορφέα» αναγιγνώσκεται μάλλον ως φόρος τιμής προς την τέχνη και τους καλλιτέχνες όλων των εποχών, καθώς και ως αποχαιρετισμός, ενός συγκινησιακά φορτισμένου Κοκτώ, που κάνοντας απολογισμό πεπραγμένων, επανεξετάζει, μέσα από ένα μυσταγωγικό ταξίδι, το απόσταγμα του συνολικού του έργου, συμβολικού, φαντασμαγορικού, κυρίως όμως ποιητικού. Τον βλέπουμε να περιδιαβαίνει - με αρκετή ίσως δόση κενοδοξίας και ναρκισσισμού - ανάμεσα σε σκηνογραφικές κατασκευές, φιγούρες και ντεκόρ που παραπέμπουν σε προηγούμενα έργα του - κυρίως στον ορφικό κύκλο - τον ακούμε να στοχάζεται πάνω σε δημιουργίες του, λογοτεχνικές και κινηματογραφικές, σε μια διαδρομή με όχημα το σουρεαλισμό και την ελληνική μυθολογία.

Ταινία τέχνης, ταινία δοκίμιο που δεν αφηγείται μια γραμμική ιστορία με αρχή, μέση και τέλος και γι' αυτό δεν είναι δυνατόν να προσπαθήσουμε να συνθέσουμε καν μια κάποια σύνοψη. Η πορεία του Κοκτώ μοιάζει ενστικτώδης, περιλαμβάνει αλληλουχία σκετς, εικόνες και σκηνές, θεατρικότατες και ολιγοπρόσωπες, που με ποικίλους τρόπους κινούνται γύρω από θέματα - κλειδιά του έργου του όπως αποκάλυψη του εσωτερικού σύμπαντος του καλλιτέχνη, η εξορία του δημιουργού, η επίκριση, αλλά και η επακόλουθη κρίση της κοινωνίας που έρχεται σαν δικαστής με ανήλεη ετυμηγορία, ο καλλιτέχνης που διασχίζει το χρόνο, που διασχίζει τους καθρέφτες, αντανάκλαση του εγώ, ώσπου να φθάσει στα απόκρυφα μέρη του εγώ του. Τέλος, η σεκάνς των νεκρών και των αναστημένων. Και ο ποιητής σαν τον φοίνικα ξαναγεννιέται χωρίς σταματημό, από τις στάχτες του και ξανασυναντά πρόσωπα από τις προηγούμενες ταινίες του, όπως τον ορφικό Σεζέστ, ο οποίος συνοδεύει τον ποιητή στο ταξίδι του. Πρόκειται για κινηματογραφική εμπειρία με την καθαυτή έννοια του όρου, προσωπική και αδέσμευτη, πρόκειται για κινηματογράφο σε πρώτο πρόσωπο, όπου ο ίδιος ο Κοκτό υποδύεται τον κύριο χαρακτήρα, ενώ πλήθος φίλων του καλλιτεχνών τον περιτριγυρίζει.

Παίζουν: Ζαν Κοκτό, Εντουάρ Ντερμίτ, Μαρία Καζαρές, Ζαν Μαρέ, Φρανσουά Περιέ, Ντανιέλ Ζελέν, Ζαν-Πιερ Λεό, Σαρλ Αζναβούρ, Πάμπλο Πικάσο, Γιουλ Μπρίνερ, Λουτσία Μποζέ κ.ά.

Παραγωγή: Γαλλία (1960).

ΖΑΝ ΚΟΚΤΩ: Τα αίμα του ποιητή

Οπτικό ποίημα χωρισμένο σε επεισόδια, δοκίμιο κινηματογραφικό και μανιφέστο αισθητικής, η παρθενική ταινία του Ζαν Κοκτώ, που εκτός από πολυσχιδής καλλιτέχνης υπήρξε, ως άνθρωπος των γραμμάτων και του πνεύματος, μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας από το 1955 έως τον θάνατό του το 1963.

Η ταινία περιέχει στιγμές ανατρεπτικής ομορφιάς και ευρήματα που σημάδεψαν ανεξίτηλα την τέχνη του κινηματογράφου. Περιέχει, επίσης, εφέ και τεχνικές που πρωτοδοκιμάστηκαν εκεί όπως η χρήση της αργής και της ανάποδης κίνησης, το χτίσιμο των τοίχων στο πάτωμα του στούντιο και η ύπαρξη αφηγητή.

Το φιλμ βασίζεται στην προσωπική μυθολογία του καλλιτέχνη και συνιστά τη ρομαντική προσωπογραφία του ποιητή που επιθυμεί την αθανασία, αλλά επειδή είναι δέσμιος της ίδιας του της δημιουργικότητας, απαιτείται να περάσει μέσα από τον καθρέφτη - από την έμπνευση και τη δημιουργία - σε έναν μακρινό, προσωπικό, ονειρικό κόσμο. Οι κριτικοί της εποχής χαρακτήρισαν το φιλμ σουρεαλιστικό - παρά τον ελάχιστα συστηματοποιημένο σουρεαλισμό του - λόγω των ομοιοτήτων που διέκριναν με τον «Ανδαλουσιανό σκύλο» των Λουίς Μπουνιουέλ και Σαλβαδόρ Νταλί που παρουσιάστηκε ένα χρόνο νωρίτερα, το 1929.

Παίζουν: Ερίκ Ριβερό, Πολίν Καρτόν, Οντέτ Ταλαζάκ, Ζαν Ντεμπόρντ, κ.ά.

Παραγωγή: Γαλλία (1930).

ΜΑΡΚ ΚΑΡΟ - ΖΑΝ ΠΙΕΡ ΖΕΝΕ: Delicatessen

Κάτι μεταξύ σκοτεινής, εφιαλτικής και παραμορφωμένης πραγματικότητας και γκροτέσκας φαντασίας, με την ιστορία να εκτυλίσσεται σε χρόνο συγκεχυμένο και αφού μάλλον έχει προηγηθεί κάποια αδιευκρίνιστη μεγάλη καταστροφή που έφερε κυρίως έλλειψη τροφής, κάτι που ταλανίζει τον έμψυχο πληθυσμό του φιλμ, αντάμα με το φόβο, την καχυποψία προς πάντες και δυστυχώς την παντελή εγκατάλειψη, παραλυσία αντίδρασης και την έλλειψη ελπίδας.

Θεματική που σήμερα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί προφητική, δεδομένου ότι η κοινωνική εξαθλίωση αιτία παραγωγής όλων των παραπάνω έχει ήδη τροχιοδρομηθεί. Καρικατούρα μιας κοινωνίας σε κρίση και αποσύνθεση, μια μακάβρια, κλασική πια, κωμωδία δομημένη πάνω σε βάση μη κωμική και βουτηγμένη ως τα μπούνια στη δυστοπική υγρασία και τα βρωμόνερα. Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία καλτ των Ζενέ και Καρό που τους καθιέρωσε άμεσα.

Το ετοιμόρροπο ψηλό κτίριο που ξεπροβάλλει απ' την ομίχλη οριοθετεί τα όρια του μικρόκοσμου της ταινίας και συνιστά το προσκήνιο όπου εξελίσσεται η ιστορία του μύθου. Στο κατάστημα Delicatessen στο ισόγειο, ο ιδιοκτήτης κ. χασάπης, λόγω έλλειψης παραδοσιακής ζωικής τροφής, πουλά ανθρώπινο κρέας. Απ' όσο φαίνεται αυτό είναι το status quo που η σιωπηλή πλειοψηφία αποδέχεται λόγω μικρών ή μεγαλύτερων συμφερόντων. Η έλευση όμως του καινούργιου «ξένου» υπάλληλου του χασάπικου, θα πυροδοτήσει την έναρξη του τέλους αυτής της κατάστασης. Με κινητήρια ανατρεπτική δύναμη τον έρωτα, το πείσμα και την αποφασιστικότητα των εξεγερμένων αλλά και την καθοριστική συμμαχία και βοήθεια του αντιστασιακού κινήματος των φυτοφάγων τρωγλοδυτών γράφεται το τέλος της εξουσίας του χασάπη και του ταχυδρόμου, του παρατρεχάμενου λακέ του.

Παίζουν: Ντομινίκ Πινόν, Πασκάλ Μπενεζέκ, Καρίν Βιαρντ, Ζαν-Κλοντ Ντρεφούς, κ.ά.

Παραγωγή: Γαλλία (1991).

ΜΑΪΚ ΝΙΟΥΕΛ: Ο πρίγκιπας της Περσίας

Εφτασε η ώρα της μεταφοράς στη μεγάλη οθόνη από την Ντίσνεϊ και του ομώνυμου video game, που δημιούργησε ο Τζόρνταν Μέτσνερ το 1989, κυκλοφόρησε άμεσα στα πέρατα της Γης και μπήκε σε κάθε σπίτι. Υπολογίστε, λοιπόν, τον αριθμό στον οποίο ανέρχεται διεθνώς το εν δυνάμει κοινό της ταινίας, η οποία ευλόγως αναμένεται να σπάσει τα ταμεία.

Μεγαλόπνοος σχεδιασμός, φαντασμαγορική σύνθεση σε θερμά χρώματα, ώχρα, ρουμπινί, μελιτζανί, ζεστό χρυσό, παραμυθένια περιπέτεια και ύφος επικό, συνεχής και γρήγορη δράση, ηρωισμοί και ανδραγαθήματα αλλά το αποτέλεσμα ...χάρτινο!

Επιφανειακό, χωρίς βάρος και υπόσταση, σχεδόν χωρίς διαστάσεις. Σε αυτό συμβάλλει μια ευρεία χρήση κινηματογραφημένης απόδοσης της οπτικής του video game, ενώ αντίθετα, η οπτική αυτή θα έπρεπε να κωδικοποιείται σε κινηματογραφικούς όρους. Επίσης, η διατήρηση των γοργών ρυθμών του ηλεκτρονικού παιχνιδιού καθώς και η κατάχρηση πληθώρας εφέ. Οπτικοακουστικά εφέ και ψηφιακά φίλτρα για τα ασύλληπτα άλματα και τα εντυπωσιακά ακροβατικά του Πρίγκιπα Ντάσταν που πολλές φορές εναντιώνονται στους νόμους της βαρύτητας, για τις ιππικές επιδόσεις, για τις χορογραφημένες ξιφομαχίες, για τους αγώνες δρόμου των στρουθοκαμήλων, για τα φαρμακερά φίδια, για την αμμοθύελλα, κυρίως όμως σε ό,τι αφορά την αντιστροφή του Χρόνου, στην τελευταία σεκάνς, στα έγκατα της Γης, όταν ενεργοποιείται το ιερό στιλέτο και απελευθερώνει την Αμμο του Χρόνου. Για τη δύσκολη αυτή σκηνή, που οι τεχνικοί πάσχισαν να αποφύγουν να μοιάζει με απλό rewind, δημιουργήθηκε πρώτα η τελική εικόνα που ήθελαν να επιτύχουν σε μορφή animatic και στη συνέχεια, την κατέγραψαν με τους ηθοποιούς, τοποθετώντας εννέα κάμερες σε σημεία και γωνίες που είχαν μελετηθεί με ακρίβεια. Τα γυρίσματα της ταινίας πραγματοποιήθηκαν κύρια στο Μαρόκο όπου ένα μικρό χωριουδάκι το Τάμεσλοτ, με ελάχιστα κτίσματα αλλά με εκπληκτικά τείχη 700 ετών, μεταμορφώθηκε από τον καλλιτεχνικό διευθυντή της υπερπαραγωγής στη μυθική πόλη της ταινίας Αλαμούτ, μια κατασκευή μυθική, συγκλονιστική που παραπέμπει στο παλιό, καλό, Χόλιγουντ και στα παραμύθια με τα οποία μεγαλώσαμε, όσοι έχουμε μια κάποια ηλικία...

Παίζουν: Τζέικ Τζίλενχααλ, Τζέμα Αρτερτον, Μπεν Κίνγκσλεϊ, Αλφρεντ Μολίνα, κ.ά.

Παραγωγή: ΗΠΑ (2010).

ΓΙΑΝΙΚ ΝΤΑΑΝ - ΜΠΕΝΖΑΜΑΝ ΡΟΣΕ: Οι ορδές της εκδίκησης

Οι Γάλλοι δημιουργοί της ταινίας χαρακτηρίζουν κάπως έτσι το στίγμα της: Καθαρόαιμη ταινία φρίκης, συνεπής στις συμβάσεις του είδους, παρόλο που, σε αρκετά σημεία, υπήρξε πρόθεση να τις υπερβεί και να δοθεί μια κάποια κοινωνική διάσταση.

Ομως, φευ, η ίδια η ταινία ανατρέπει τα λεγόμενά τους, όχι σε ό,τι αφορά τη συνέπεια του φιλμ ως προς τις συμβάσεις του είδους - εκεί τα πάει περίφημα, αποδεικνύει μάλιστα ότι οι δημιουργοί της κατέχουν και χειρίζονται με θαυμαστό τρόπο το τεχνικό μέρος, το μέσο, διά του οποίου παράγεται το αίσθημα τρόμου και φρίκης, ήτοι οι λήψεις, τα πλάνα, το κόψιμο και ράψιμο του φιλμ, οτιδήποτε συνθέτει την ηχητική μπάντα, οι ρυθμοί και η σκοτεινή, φοβική χρωματική γκάμα. Η τεχνική αρτιότητα, όμως, που συνιστά το πρακτικό σκέλος, το μέσο, διά του οποίου κάποιος αφηγείται μια ιστορία, το μέσο λοιπόν, δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να συγκροτήσει αυτόνομο έργο και να υποκαταστήσει αυτό καθαυτό το περιεχόμενο της αφήγησης, τουλάχιστον στο συγκεκριμένο φιλμ .

Η ταινία δεν μπορεί και δεν έχει να πει τίποτα, άσχετα από τις τυχόν προθέσεις των δημιουργών της. Δεν υφίσταται καν ιστορία. Το φιλμ εκτείνεται πάνω στο περιορισμένο διάγραμμα μιας κουτσουρεμένης ιδέας που έχει ως εξής: Τέσσερις αστυνομικοί ορκίζονται να εκδικηθούν το θάνατο ενός συναδέλφου. Σχεδιάζουν να επιτεθούν αιφνιδιαστικά στο αρχηγείο της συμμορίας που διακινεί ναρκωτικά και ευθύνεται για το θάνατο του φίλου τους. Το αρχηγείο βρίσκεται σε διαμέρισμα στους τελευταίους ορόφους ενός εγκαταλελειμμένου ουρανοξύστη, στα γκέτο των βορείων προαστίων του Παρισιού. Καταφέρνουν να φθάσουν ως εκεί πάνω, όπου και άρχεται η μάχη των καλών αστυνομικών με τους κακούς εγκληματίες. Ευτυχώς, η συμμετοχή του άξιου ηθοποιού Ορελιέν Ρεκουάν ολοκληρώνεται εδώ, λόγω του σκηνικού του θανάτου. Εντελώς αιφνιδιαστικά, εμφανίζονται από το πουθενά ορδές υπερφυσικών ανθρωπόμορφων όντων, κανιβάλων και ανθρωποφάγων. Από το σημείο αυτό τα υπολειπόμενα πέντε έκτα του φιλμ εγκλωβίζονται στη διαμορφωθείσα κατάσταση που ζητούμενο έχει το πώς οι - συνασπισμένοι πλέον - καλοί και κακοί θα κατορθώσουν να βγουν ζωντανοί από το κτίριο και να γλιτώσουν την ζωή τους. Οσο για την κοινωνική διάσταση που αναφέρουν οι δημιουργοί, αυτή περιορίζεται σε κάνα δυο - τρεις μαύρους που κομπάζουν ότι αυτοί δεν είναι οποιοιδήποτε, είναι από τη Νιγηρία. Κατά τα άλλα. Πώς, από πού και γιατί προκύπτουν αυτά τα ανθρωπόμορφα τέρατα; Τι είναι αυτό που δημιουργεί μαζική παραγωγή τεράτων; Κάτι αόριστο; Αγνωστο; Αϋλο μήπως; Γιατί επιτίθενται επιλεκτικά στο συγκεκριμένο ουρανοξύστη; Τι άλλο θέλουν εκτός από αίμα; Τι είναι αυτό που τα καθιστά αήττητα - ή σχεδόν... Το συμπέρασμα που εξάγει κανείς λογικά από την ιστορία των ορδών της εκδίκησης είναι ότι μάλλον πρόκειται για «εξετάσεις αναβάθμισης» από πλευράς σκηνοθετών, προς σημαντικότερα, υπερατλαντικά κέντρα βιομηχανίας ταινιών τρόμου και φρίκης. Μόνο που οι σκηνοθέτες διαγωνίζονται όχι με ολοκληρωμένο φιλμικό προϊόν, αλλά με «σπουδή πάνω στην απεικόνιση της στείρας, εκχυδαϊσμένης και χωρίς φαντασία φρίκης». Δηλαδή, ό,τι αντίθετο από τις λαμπερές εκείνες ταινίες τρόμου του κάποτε, σαν την «Τhe Hound of the Baskervilles».

Παίζουν: Κλοντ Περόν, Ζαν - Πιερ Μαρτέν, Ερίκ Εμπουανέ, Ορελιέν Ρεκουάν, κ.ά.

Παραγωγή: Γαλλία (2010).

Οι ταινίες της εβδομάδας

Τίποτα πάνω (και πέρα) απ' τη ζωή!

Πέντε εντελώς διαφορετικές ταινίες και περιέργως πώς μόνο μία εξ αυτών αμερικάνικη, εκείνη βέβαια του τρόμου. Νέες παραγωγές, που δε φέρνουν όμως τίποτα το καινούριο, ούτε κι έχουν κάτι καινούριο να πουν. Αναμασούν τα ήδη αναμασημένα. Και φυσικά είναι άξιο απορίας πώς όλες αυτές οι τραγικές ανατροπές που δε συμβαίνουν μόνο στα μέρη μας αλλά σε ολόκληρο το δυτικό κόσμο, το ακούμε και το βλέπουμε, μας παραπονιούνται καθημερινά στο τηλέφωνο οι ξένοι φίλοι. Η οικονομική κρίση, η κοινωνική ανασφάλεια, η ανεργία, η διάλυση των υπολειμμάτων του πάλαι ποτέ κοινωνικού κράτους(;) η γενική ασφυξία που επεκτείνεται ραγδαία έχουν χτυπήσει κόκκινο. Καλά, πού βρίσκονται οι λεγόμενοι δημιουργοί, οι αποκαλούμενοι πνευματικοί άνθρωποι; Πού ζουν αυτοί, σε ποιες - εκτός κόσμου - γειτονιές; Πώς είναι δυνατόν τώρα να αισθάνονται ότι έχουν την πολυτέλεια να συνεχίζουν να επιδίδονται μανιωδώς σε διαρκή ομφαλοσκόπηση; Εδώ παίζεται ρώσικη ρουλέτα η ίδια η ζωή. Η ζωή όλων... Ακριβώς όπως έλεγε ο τίτλος εκείνης της καταπληκτικής ταινίας του Ταβερνιέ «Rien que la vie!...» Τίποτα πάνω (και πέρα) απ' την ζωή!...ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Πέμπτη 13 Μάη 2010

ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΛΙΝΤΣ: Ο άνθρωπος ελέφαντας

Αφίσα της ταινίας

Η εμπορευματοποίηση της διαφορετικότητας. Οι λούμπεν εμπορεύονται τον Ανθρωπο - Ελέφαντα για να κερδίσουν πέντε δεκάρες, οι αστοί και οι ευγενείς τον εμπορεύονται για τη σωτηρία της ψυχής τους, της εικόνας τους ως εύσπλαχνων φιλάνθρωπων και της υστεροφημίας τους.

Επανέκδοση, με καινούριες κόπιες 35mm, της κλασικής πια ταινίας του Ντέιβιντ Λιντς, από το 1980. Το φιλμ πραγματεύεται το μύθο του πιο φημισμένου «τέρατος» της βικτοριανής Αγγλίας, του Τζον Μέρικ, που γεννήθηκε με βαρύτατης μορφής ελεφαντίαση η οποία του παραμόρφωσε τερατωδώς πρόσωπο και σώμα. Λόγω της αποκρουστικής του εμφάνισης και με μορφική ιδιαιτερότητα που προσεγγίζει αυτήν του ζώου - παρότι αποδεικνύεται ευαίσθητος, με ευγενικά αισθήματα, comme il faut συμπεριφορά, ταλέντο και καλλιτεχνική φαντασία - υποχρεώνεται - για να κερδίζει το ψωμί του - να εκτίθεται ως ατραξιόν σε τσίρκο. Τον Μέρικ ανακαλύπτει ο διακεκριμένος Λονδρέζος χειρουργός Φρέντρικ Τρις, τον περιθάλπει, του εξασφαλίζει απάνεμο λιμάνι, αλλά και εργασία. Ο Ανθρωπος - Ελέφαντας προβιβάζεται πια σε ατραξιόν της καλής κοινωνίας του Λονδίνου και αντικείμενο της χριστιανικής της φιλανθρωπίας.

Ο ίδιος ο Μέρικ αυτοπεριγράφεται ως εξής: «Η περίμετρος του κεφαλιού μου είναι 36 ίντσες, υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι σάρκας στο πίσω μέρος του σαν φλιτζάνι και το υπόλοιπο κρανίο μου έχει κατά κάποιο λόγο "λόφους και κοιλάδες" ενώ το πρόσωπό μου είναι τέτοιο στην όψη που κανείς δεν μπορεί να περιγράψει. Το δεξί μου χέρι είναι σε μέγεθος και σχήμα σαν το πόδι ενός ελέφαντα, το άλλο μου χέρι έχει τις αναλογίες του χεριού δεκάχρονου κοριτσιού, δεν είναι όμως παραμορφωμένο. Τα πόδια μου είναι καλυμμένα από χονδρό πλαδαρό δέρμα, το ίδιο και το σώμα μου, κι είναι σχεδόν το ίδιο χρώμα με αυτό του ελέφαντα. Για του λόγου το αληθές, κανείς δεν το πιστεύει αν δεν το δει με τα μάτια του». Η παραπάνω περιγραφή πιστοποιεί ότι δεν πρόκειται απλά για διαφορετικότητα. Παρατηρήστε μόνο την έκφραση στο πρόσωπο του χειρουργού Τρις (Α. Χόπκινς) με το που τον πρωτοαντικρίζει. Το πρόβλημα που θέτει η παρουσία του Ανθρώπου - Ελέφαντα είναι καταρχήν τάξης «ιατρο-επιστημονικής», όπως αναφέρει ο Βασίλης Ραφαηλίδης και αυτό είναι το επίπεδο που επικρατεί. Γιατί ποια θα ήταν η πολιτικά ορθή στάση που το κοριτσάκι στο σταθμό του τρένου θα έπρεπε να κρατήσει όταν έκπληκτο και έντρομο ρωτά τον Ανθρωπο - Ελέφαντα: Γιατί έχεις τόσο μεγάλο κεφάλι;

Παίζουν: Τζον Γκίλγκουντ, Τζον Χερτ, Αντονι Χόπκινς, Αν Μπάνκροφτ κ.ά.

Παραγωγή: ΗΠΑ (1980).

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

24/9/2006

-- Ο άνθρωπος ελέφαντας

ΡΙΑΝΤ ΣΑΤΟΥΦ: Τα ομορφόπαιδα

Με πρώτη ματιά η ταινία μοιάζει να αναδίδει αίσθηση διαχρονικότητας, η ιστορία θα μπορούσε κάλλιστα να διαδραματίζεται στα τέλη του '60, του '70, του '80, αλλά και σήμερα. Η εμφάνιση των εφήβων και τα μαλλιά των αγοριών, η - σε μεγάλο βαθμό - απουσία ηλεκτρονικών μικροσυσκευών, τα σιδεράκια στα δόντια και οι χώροι (σπίτι/σχολείο).

Βέβαια, η ηλικία των 14 χρόνων δε γνωρίζει ημίμετρα, είναι του ύψους ή του βάθους, είναι η ηλικία των συμμαθητών και «κολλητών» του κεντρικού ρόλου Ερβέ, το βλέμμα του οποίου διαπερνά την ταινία και του αραβικής καταγωγής Καμέλ. Βέβαια, ολόκληρος ο συνομήλικος πληθυσμός βρίσκεται αντιμέτωπος με το αιώνιο πρόβλημα, την ανακάλυψη και το ξύπνημα της σεξουαλικότητάς του και μόνον ο τρόπος διαχείρισης του προβλήματος διαφέρει. Η υπερχρονική αίσθηση λειτουργεί, επίσης, σαν διαρκής υπόμνηση, ώστε η παράμετρος του ευρύτερου περιβάλλοντος (επαρχιακή πόλη Ρεν), παράμετρος καθοριστική στη διαμόρφωση αντιλήψεων και συμπεριφορών, να λαμβάνεται υπόψη στη νοηματική ερμηνευτική επεξεργασία. Οπως κι εκείνη του στενού περιβάλλοντος, βλέπουμε τη χωρισμένη μητέρα του Ερβέ να βολεύεται πίσω από τη δικαιολογία της κατάθλιψής της, την έλλειψη διακριτικότητας στην άτσαλη προσπάθειά της να επικοινωνήσει με τον γιο της και τη δίψα της για να ζήσει, έστω και αναχρονισμένα, μέσα από τον γιο της.

Ολες οι αλήθειες για τους έφηβους έχουν γίνει κλισέ, σχεδόν κλασικά, υποχρεωτικά περάσματα για την επίτευξη του κωμικού. Οι ιδέες δεν είναι κακές, καμιά, όμως, δε βρίσκει την πλήρη ολοκλήρωσή της. Μάλιστα, παρατίθεται και μια σειρά γελοίων, σχεδόν σουρεαλιστικών λεπτομερειών που μένουν ασχολίαστες. Τα ρούχα του Ερβέ, π.χ., που είναι ακριβώς τα ίδια από την αρχή ως το τέλος του φιλμ, τα βρώμικα πόδια της Ορόρ, η αυτοκτονία του καθηγητή. Οι καταδύσεις στις καταστάσεις που πραγματοποιεί ο νεαρός σκηνοθέτης Ριάντ Σατούφ - Σύρος που έφθασε στο Παρίσι δέκα ετών - μπορεί να είναι ζουμερές, εγκλωβίζονται, όμως, στα όρια του «σύμπαντος» της ακμής, του αυνανισμού, της νεανικής καχυποψίας και του γενικώς «χύμα». Οι καταδύσεις του Σατούφ δεν είναι σε καμία περίπτωση ανατρεπτικές. Σύντομα περάσματα /ρόλοι που υποδύονται η Εμανουέλ Ντεβός, η Ιρέν Ζακόμπ και η Βαλέρια Γκολίνο δεν κατορθώνουν να βελτιώσουν στο ελάχιστο τον καχεκτικό χαρακτήρα της ταινίας.

Παίζουν: Βενσάν Λακόστ, Αλίς Τρεμολιέρ, Βαλέρια Γκολίνο, Ιρέν Ζακόμπ, Εμανουέλ Ντεβός, Αντονι Σονιγκό, κ.ά.

Παραγωγή: Γαλλία (2008).

ΜΑΡΚΟ ΜΠΕΛΟΚΙΟ: Κρυφή ερωμένη

Το 2005 οι Φαμπρίτσιο Λαουρέντι και Τζιανφράνκο Νορέλι έφεραν στο φως το «Μυστικό του Μουσολίνι», με ένα ντοκιμαντέρ, στα πλαίσια της σειράς «Η Μεγάλη Ιστορία». Την ίδια χρονιά ο δημοσιογράφος Μάρκο Τζένι και την επόμενη, το 2006, ο επίσης δημοσιογράφος Αλφρέντο Πιερόνι δημοσίευσαν αντίστοιχα λεπτομερείς έρευνές τους πάνω στο ίδιο θέμα, με τίτλο «Η Σύζυγος του Μουσολίνι» ο πρώτος και «Ο μυστικός γιος του Ντούτσε» ο δεύτερος.

Στην ζωή του Μουσολίνι υπήρξε όντως ένα σκανδαλώδες μυστικό. Μια (έξτρα) σύζυγος, η Ιντα Νταλσέρ κι ένας πρωτότοκος γιος, ο Μπενίτο Αλμπίνο που ο δικτάτορας θα αναγνωρίσει αρχικά αλλά μετά θα διαψεύσει. Με την άνοδο του Μουσολίνι στην εξουσία, οι μηχανισμοί του εξαπολύουν επιχειρήσεις απόσβεσης οποιουδήποτε ίχνους θα μπορούσε να συνδέσει την Νταλσέρ με τον Ντούτσε. Για το καθεστώς, η Νταλσέρ και ο γιος της - που απαιτούν με κάθε τρόπο να αναγνωριστούν ως νόμιμη σύζυγος και τέκνο του Μουσολίνι - συνιστούν απειλή άρα επιβάλλεται να εγκλεισθούν σε (διαφορετικά) ψυχιατρικά ιδρύματα όπου και πεθαίνουν το 1937 η Νταλσέρ, το 1942 ο Μπενίτο Αλμπίνο, μακριά από τους δικούς τους και όσους είχαν γνώση του γεγονότος... Ο Μάρκο Μπελόκιο ξεκαθάρισε εξαρχής ότι αυτό που τον συνάρπασε ήταν η Ιντα Νταλσέρ και η απόλυτη άρνησή της για κάθε είδος συμβιβασμού και ακόμη, ότι δεν σκόπευε να παρουσιάσει την αχρειότητα του φασιστικού καθεστώτος. Το στοίχημα βέβαια παιζόταν για τον τρόπο, με τον οποίο ο Μπελόκιο στο υπαρξιακό αυτό μελόδραμα θα χειριζόταν όχι μόνο την ιστορία της Ιντα Νταλσέρ που προσφέρθηκε, σαν πρώτο σκαλοπάτι, στην πολιτική άνοδο του Μουσολίνι αλλά και τον ίδιο τον Ντούτσε, στα τριάντα χρόνια σημαντικής ιστορίας της χώρας.

Πάντως, είναι λυπηρό να χρησιμοποιείται πια η περίοδος του φασισμού σαν σκηνογραφικό και μόνο φόντο, όταν διαπιστώνεται ότι όσο κι αν εξερευνήθηκε κινηματογραφικά, εν τούτοις παραμένουν ανείπωτα, πολλά και ουσιαστικά ακόμα, για το εύρος και την έκταση της θηριωδίας των μελανοχιτώνων. Η Ιστορία ξετυλίγεται κάπου στο βάθος, μέσα από ενσωματωμένο οπτικό υλικό της εποχής, από τα αρχεία του Ινστιτούτου Luce, παρατίθεται δε υπό μορφή «ειδήσεων σε τίτλους» κι εμπεριέχει πληροφορίες πολιτισμικής τάξης όπως, αρχιτεκτονήματα της εποχής του φασισμού, αναφορές στον φουτουρισμό και ακόμη ένα εξεζητημένο στιλ «γραμματοσειράς» στους τίτλους της αρχής που παραπέμπει σαφώς στην φασιστική αισθητική. Πέρα από την διάφανη ερμηνεία της Τζοβάνα Μετζοτζόρνο στον ρόλο της Νταλσέρ - τραγικότητα ή μανία; - η ταινία δεν πείθει ότι συνιστά σπουδαίο επίτευγμα. Τουναντίον...

Παίζουν: Τζοβάνα Μετζοτζόρνο, Φιλίπο Τίμι κ.ά.

Παραγωγή: Ιταλία, Γαλλία (2009).

ΡΙΝΤΛΕΪ ΣΚΟΤ: Ρομπέν των Δασών

Από το σημείο που ολοκληρώνεται αυτό το φιλμ, ξεκινούν όλες οι μέχρι σήμερα παραγωγές - κινηματογραφικές και τηλεοπτικές υπολογίζονται συνολικά στις τριάντα - με θέμα τον ήρωα των λαϊκών θρύλων Ρομπέν των Δασών, που παραμένει ιστορικά αναπόδεικτο αν είναι ή όχι υπαρκτό πρόσωπο.

Η ταινία αυτή ανασυνθέτει τα στοιχεία - κάνοντας χρήση ιστορικών κλειδιών - της ιστορίας του δεξιοτέχνη τοξότη στην υπηρεσία του βασιλιά Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου που μετεξελίχθηκε σε κεντρική φιγούρα της βρετανικής λαϊκής παράδοσης. Μετά το θάνατο του βασιλιά Ριχάρδου και την πολιορκία του πύργου Chalus Chabrol, ο Ρομπέν πηγαίνει στην πόλη Νότινχαμ όπου ερωτεύεται την Λαίδη Μάριον αλλά και αντιστέκεται μαχόμενος κατά της απάνθρωπης κοινωνικής αδικίας σε βάρος του λαού, αδικία που εκφράζεται μέσα από μια επιβεβλημένη από τους βαρόνους, ληστρική φορολογία - καλή ώρα! Ο ταπεινής λοιπόν καταγωγής Ρομπέν με την τόλμη, το θάρρος και τον αγώνα του, επάξια διακρίθηκε στη λαϊκή συνείδηση και μεταβλήθηκε σε αιώνιο σύμβολο δικαιοσύνης των απανταχού αδικημένων.

Η βασική διαφορά της εν έτει 2010 κινηματογραφικής μεταφοράς του θρύλου, που έχει γυριστεί σε Αγγλία και Ουαλία και καλύπτει την περίοδο από το θάνατο του βασιλιά Ριχάρδου του 1ου το 1199, μέχρι και την υπογραφή της Magna Carta το 1215, είναι πως τόσο ο σκηνοθέτης Ρίντλεϊ Σκοτ όσο και ο πρωταγωνιστής Ράσελ Κρόου ήθελαν να φωτίσουν - μέσα από την αφήγηση, τις απαρχές του θρύλου του Ρομπέν των Δασών. Με άλλα λόγια, και οι δύο θέλησαν να αποτυπώσουν κινηματογραφικά το ιστορικό της «μεταμόρφωσης» ενός απλού τοξότη στη στρατιά του βασιλιά Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου, στον πασίγνωστο λαϊκό θρύλο «Ρομπέν των Δασών», αποτυπώνοντας ανάγλυφα το κοινωνικό, ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο της Αγγλίας εκείνης της εποχής. Η Αγγλία έχει πτωχεύσει, απειλείται τόσο από το ξέσπασμα εμφύλιας σύρραξης όσο και από τη Γαλλία, ενώ στην εξουσία βρίσκεται ένας ανεπαρκής βασιλιάς ο Ιωάννης, αναφέρει το δελτίο Τύπου της ταινίας.

Παίζουν: Ράσελ Κρόου, Κέιτ Μπλάνσετ, Βανέσα Ρέντγρεϊβ, Γουίλιαμ Χαρτ, κ.ά.

Παραγωγή: ΗΠΑ, Βρετανία (2010)।

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΑΓΙΕΡ: Εφιάλτης στο δρόμο με τις λεύκες

Δεν περνάει εβδομάδα που στη λίστα των κινηματογραφικών προϊόντων που ρίχνονται στα μαγαζιά της λιανικής πώλησης να μην υπάρχει τουλάχιστον μια ταινία τρόμου.

Πρεμιέρα για σήμερα το «Εφιάλτης στο δρόμο με τις Λεύκες» πρόσφατη διασκευή της ομότιτλης ταινίας τρόμου του Γουές Κρέιβεν, από το 1984. Μια ομάδα νεαρών ανθρώπων, φίλων, κατοίκων της οδού με τις Λεύκες, δολοφονούνται με οικτρό τρόπο στον ύπνο τους, ο ένας πίσω από τον άλλον, από έναν άνδρα/ φάντασμα με καμένο, άθλια παραμορφωμένο πρόσωπο, με ριγέ πουλόβερ, καπέλο που αντί για δάκτυλα έχει πέντε μακριά, καλοτροχισμένα μεταλλικά μαχαίρια.

Οταν πια το πράγμα δεν πάει άλλο, οι δύο τελευταίοι εναπομείναντες της παρέας αρχίζουν διεξοδικές έρευνες για να ανακαλύψουν ποιος και γιατί τους σκοτώνει. Ανακαλύπτουν, λοιπόν, ότι πίσω από τον πανίσχυρο δολοφόνο/φάντασμα βρίσκεται ο Φρέντι Κρούγκερ, επιστάτης κάποτε στο σχολείο των παιδιών και παλιός γνώριμος από το ομώνυμο φιλμ του 1984. Μετά την αποκάλυψη ότι ο Φρέντι είναι παιδεραστής (το στοιχείο της παιδεραστίας προστέθηκε στο ριμέικ του 2010), σύσσωμοι οι γονείς των μικρών παιδιών λειτουργούν αυτοδύναμα χωρίς τη βοήθεια των Αρχών και καίνε ζωντανό τον Φρέντι, μέσα σε μια αποθήκη. Ετσι, ο καμένος εκδικείται, δολοφονώντας τώρα με τον πιο άγριο τρόπο έναν - έναν τους πρώην μαθητές που τον κάρφωσαν στους γονείς τους. Το φάντασμα του Φρέντι φαίνεται ότι είναι πανίσχυρο, εμφανίζεται οποτεδήποτε θέλει και οπουδήποτε θέλει, γεγονός που αποδεικνύει ότι υπάρχει επικίνδυνη ανεπάρκεια αφηγηματικών κανόνων. Το χειρότερο απ' όλα είναι ότι, ενώ ήταν πια σίγουρο ότι ο Φρέντι εξουδετερώθηκε μια για πάντα, αναπάντεχα αυτός ξαναγεννιέται από τις στάχτες του και στην τελευταία σκηνή της ταινίας, ξαναρίχνεται στο έγκλημα... Αυτό σημαίνει ότι δυστυχώς έπεται συνέχεια Φρέντι...

Παίζουν: Κάιλ Γκάλνερ, Τζάκι Ερλ Χέιλι, Κέιτι Κάσιντι, Ρούνεϊ Μάρα, Τόμας Ντέκερ, Κέλαν Λουτζ, κ.ά.

Παραγωγή: ΗΠΑ (2010).

Πολλές οι ταινίες ... λίγες οι καλές!

Μάλλιασε η γλώσσα μας! Εννιά πρεμιέρες, και μάλιστα σε περίοδο ισχνών αγελάδων, είναι πολλές! Ο φίλος του κινηματογράφου δεν έχει ούτε το χρόνο ούτε το χρήμα να παρακολουθήσει ούτε καν τις μισές! Τα κελεύσματα, όμως, των Αμερικάνων «Big Brothers», που ελέγχουν την εγχώρια διανομή, άλλα επιτάσσουν. Πολλές ταινίες στις αίθουσες και αμέσως μετά DVD και όπου τσιμπήσει, και όπου τσιμπήσουμε τον πελάτη!

Μαζί με το θεατή, βέβαια, υποφέρει και ο σωστός κριτικός λόγος! Η αλόγιστη ποσότητα αναγκάζει τον κριτικό να γράφει τηλεγραφήματα αντί για αναλυτική και εμπεριστατωμένη κριτική που είναι υποχρεωμένος. Ταινίες, όπως οι πολύ καλές αντιστασιακές «Μέρες Θυμού», του Δανού Ολε Κρίστιαν Μάντσεν, για παράδειγμα, απαιτούν, μαζί με την κριτική, και ένα πλήρες ιστορικό πληροφοριακό σημείωμα. Η Δανία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η δανέζικη αντίσταση είναι αρκετά «μπερδεμένη» για τον απληροφόρητο, κυρίως νεαρό, θεατή! Αλλά και το «απλό» και πολύ «κατανοητό», «Gran Torino», του βετεράνου Κλιντ Ιστγουντ, απαιτεί τις δικές του εξηγήσεις. Βάζει τόσα ζητήματα ο θαυμάσιος Αμερικανός δημιουργός, που χρειάζεται «ψάξιμο» για να καταλήξεις!

Οι παρατηρήσεις για τις δύο παραπάνω ταινίες ισχύουν και για το εξαιρετικά κινηματογραφημένο ψυχολογικό και υπαρξιακό «φιλμ νουάρ», «Μια Ιστορία με Θέμα την Αγάπη», του, επίσης Δανού, Ολε Μπόρνενταλ. Και αυτό βάζει ζητήματα που, χωρίς αμφιβολία, ξεφεύγουν από την απλή αστυνομική ταινία!

Για τις τρεις ελληνικές ταινίες της βδομάδας, «Μικρές Ελευθερίες», του Κώστα Ζάπα, «Γκίνες», του Αλέξη Καρδαρά και «Carousel», του Σταμάτη Τσαρουχά, απαιτείται ...δοκίμιο και όχι απλή κριτική! Ολες οι περιφερικές δορυφορικές κινηματογραφίες προσπαθούν με την ποιότητα και τη θεματολογία τους να επιβιώσουν και να επιβληθούν. Εμείς, ζώντας στον κόσμο μας, παρουσιάζουμε πρωτολειακά πειράματα (Ζάπας), τηλεοπτικές «μαύρες» κωμωδίες (Καρδαράς) επιφανειακά κοινωνικά δράματα (Τσαρουχάς)! Για τις δύο τελευταίες είναι συνυπεύθυνο και το ΕΚΚ και ελέγχεται για τις αστόχαστες επιλογές του, αν όχι, και το πιο πιθανό, τις σκόπιμες κατευθύνσεις του!

Υπάρχει, επίσης, το αρκετά ενδιαφέρον (κυρίως για το σχέδιό του, τα χρώματά του και την έλλειψη βίας) καρτούν, «Η Ιστορία του Ντεσπερό», των Σαμ Φελ & Ρομπ Στίβενχάνγκεν. Θεματολογικά, δυστυχώς, μια από τα ίδια: βασιλιάδες, πριγκίπισσες και ποντικάκια!

Οι ...ανθρωπιστικές, και αρκετά καλών προθέσεων, «Επτά Ζωές», του Γκάμπριελ Μουτσίνο, δεν ξεφεύγουν από μια απλή ταινία! Ενοχος για το θάνατο της γυναίκας του βοηθάει αγνώστους για να εξιλεωθεί! Χαιρετίσματα! Μεταφυσική κωμωδία είναι η τελευταία ταινία της βδομάδας: «Push, Το Επικίνδυνο Χάρισμα», του Πολ ΜακΓκίγκαν. Ανθρωποι που διαθέτουν το «χάρισμα» να προβλέπουν και να σχεδιάζουν το μέλλον, να μετακινούν αντικείμενα, να ακούνε τις σκέψεις των άλλων ...και να μη σκάει χείλη στην αίθουσα!

Revolucion και imitation ταινίες

ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΨΕΜΑΤΑ

Η περιπέτεια της εβδομάδας και η πιο μεγάλη παραγωγή είναι, το δίχως άλλο, η ταινία του Μπράιαν Σίνγκερ «Επιχείρηση Βαλκυρία». Η τελευταία απόπειρα δολοφονίας του Χίτλερ από Γερμανούς αξιωματικούς! «Σοβαρή» ταινία, χωρίς, όμως, να προχωράει βαθύτερα από μια χορταστική περιπέτεια.

Ο πολυδιαφημιζόμενος «Παράδεισος στη Δύση», του Κώστα Γαβρά, δε δικαιώνει ούτε το θέμα της (μετανάστευση), ούτε το κόστος της (μόνο τα χρήματα του υπουργείου Πολιτισμού έφταναν για την τσουρούτικη παραγωγή της). Αλήθεια, με ποιο σκεπτικό το ΥΠΠΟ χρηματοδότησε την ταινία και μάλιστα χωρίς να περάσει από τις διαδικασίες (ΕΚΚ) που περνάνε όλες οι άλλες ταινίες (πλην Αγγελόπουλου, επίσης, ο οποίος, σε τελευταία ανάλυση όμως, παρουσιάζει όγκο δουλειάς);

Η καθαρά πολιτική ταινία της εβδομάδας είναι, δικαιολογημένα, η «Revolucion» του Σαρλ Γκεβρέ. Πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ που αφορά στη Βενεζουέλα, στον Τσάβες και τις επαναστατικές και ανατρεπτικές απόπειρες στη Λατινική Αερική. Η ταινία προβληματίζει και γεμίζει με σκέψεις (θετικές και αρνητικές) το θεατή.

Η συνέχεια, βέβαια, είναι «τι έχεις Γιάννη τι είχα πάντα»... «Η Ρέιτσελ παντρεύεται», του Τζόναθαν Ντέμι παριστάνει την ανήσυχη (η μηχανή στο χέρι) και τη μοντέρνα, όμως παρ' όλα αυτά, κινείται στη γνωστή αμερικάνικη συνταγή: συναίσθημα, ρομαντισμός, χιούμορ και... οικογένεια! Στην ίδια κατεύθυνση, αλλά με πολύ πιο σαθρά υλικά, κινείται και η ταινία του Κεν Κουάπις, «Απλώς δε σε γουστάρω». Οι ερωτικές και διαπροσωπικές σχέσεις των νέων ιδωμένες, βέβαια, με παραμορφωτικό φίλτρο (ωραιοποιημένες και απολιτίκ).

Ο «Αγέννητος», καλύτερα να μην είχε γεννηθεί ούτε και σαν ταινία! Καλύτερα να τον είχε πνίξει ο ομφάλιος λώρος της δίδυμης αδελφής του μέσα στην κοιλιά της μάνας τους (έτσι λέει το στόρι της ταινίας) και στο μυαλό(;) του σεναριογράφου και σκηνοθέτη της ταινίας (Ντέιβιντ Γκόγιερ). Αγριο θρίλερ.

Θρίλερ, και αυτό άγριο και του κερατά, είναι και το «My Bloody Valentine 3D», του Πατρίκ Λισιέ. Αιμοσταγής δολοφόνος επιστρέφει μετά δέκα χρόνια στον τόπο του εγκλήματος και αρχίζει να ξανασκοτώνει με τον ίδιο τρόπο (για να το εμπεδώσουμε καλύτερα, ενδεχομένως).

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

20/2/2009

-- ΑΤΙΤΛΟ

Χίλιοι τρόποι για να χτυπηθεί η Επανάσταση

ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΑΙΝΙΩΝ

ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΚΟΦΑΝΤΙΑ Η ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ

Αλλη μια «χοντρή» ιδεολογικά κινηματογραφική βδομάδα! Πρώτη, λόγω εντοπιότητας, αλλά και λόγω θέματος, «Η Σκόνη του Χρόνου», του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Αλλο ένα μνημόσυνο της «χαμένης» κόκκινης επανάστασης, άλλη μια απελπισμένη και μεροληπτική φωνή σε βάρος του κομμουνισμού και των κομμουνιστών. Ολα τελείωσαν, για τον Αγγελόπουλο, με την πτώση του τείχους του Βερολίνου! Τέτοια βεβαιότητα! (Στην προβολή ψαχνόμουν αν ήμουν ζωντανός ή αν είχα πεθάνει!)

Η ταινία του Εντουαρντ Ζουΐκ, «Εναντίωση», είναι μια ακόμα αληθινή ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που, για εισπρακτικούς και ιδεολογικούς λόγους, έγινε περιπέτεια. Μια περιπέτεια που δεν κρύβει - και αυτή - τον αντισοβιετισμό της. Η «Εναντίωση», βέβαια, μπροστά στο «Κατίν» του Βάιντα είναι απλώς πταίσμα!

Ενδιαφέρουσα, κυρίως για τις - από σπόντα - αποκαλύψεις της για το ρόλο των ΜΜΕ, είναι η ταινία του Ρον Χάουαρντ, «FrostNixon, Η Αναμέτρηση». Ο δημοσιογράφος Ντέιβιντ Φροστ «μονομαχεί» με τον Πρόεδρο Ρίτσαρντ Νίξον, ύστερα από τρία χρόνια σιωπής (και από την παραίτησή του - μετά τις αποκαλύψεις για Γουότεργκέιτ).

Σκληρό το «Πορεύσου εν Ειρήνη», του δανεζοπαλαιστίνιου Ομάρ Σαργκαβί. Σιίτες και Σουνίτες σφάζονται για εκατοντάδες χρόνια. Ενας νέος άνθρωπος προσπαθεί να σπάσει αυτήν την μακροχρόνια αιματηρή παράδοση!

Τέλος, έχουμε την αρκετά γελαστική 2η ταινία της καινούριας σειράς «Ροζ Πάνθηρας», σε σκηνοθεσία Χάραλντ Ζβαρτ αυτή, με πρωταγωνιστή τον Στιβ Μάρτιν στη θέση του ανεπανάληπτου Πίτερ Σέλερς. Μαζί του ένα μεγάλο επιτελείο γνωστών ηθοποιών.

ΧΑΡΑΛΝΤ ΖΒΑΡΤ: Ο Ροζ Πάνθηρας

ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΑΙΝΙΩΝ

Εάν η επιθυμία σου είναι απλώς ένα κάποιο χαμόγελο, εντάξει γέλιο, θα εκπληρωθεί! Εστω και με αρκετές ανοχές από μέρος σου! Γιατί η ταινία, στιγμές - στιγμές, διαθέτει «καταιγιστική δράση» και τα γκαγκς διαδέχονται το ένα το άλλο! Αλλά και γιατί - μην το ξεχνάμε αυτό - έχουν επιστρατευτεί αστραφτεροί και καλοί, θα έλεγε κανείς, ηθοποιοί!

Ωστόσο, όλη αυτή η σχεδόν καλή κινηματογραφική προσπάθεια, αναμφισβήτητα πολύ καλύτερη από την πρώτη ταινία, έχει έναν μεγάλο απόντα εχθρό, τον Πίτερ Σέλερς! Κάποιοι θεατές, ανάμεσά τους και εγώ, δεν μπορούν να φανταστούν τον επιθεωρητή Κλουζώ, χωρίς εκείνον! Οπως δεν μπορούν να φανταστούν τον Τζέιμς Μποντ, χωρίς τον Σον Κόνερι. Οι δύο αυτοί ηθοποιοί, και κάποιοι άλλοι σε κάποιους άλλους ρόλους, ήταν ανεπανάληπτοι. Ο,τι και να κάνουν οι διάδοχοι θα συντρίβονται από τη σύγκριση!

Το στόρι της ταινίας, το γνωστό! Ο γκαφατζής, αλλά τελικά αποτελεσματικός επιθεωρητής Κλουζώ, κόντρα σε όλες τις ενδείξεις και κόντρα σε όλες τις λογικές, καταφέρνει, για μια ακόμα φορά, να βγει νικητής! Το μοναδικό και πανάκριβο κλεμμένο διαμάντι «Μαύρος Πάνθηρας» θα περιέλθει, τελικά, στα χέρια του! Και ας σημειωθεί πως για τον ίδιο σκοπό είχε συγκροτηθεί από πολλές διαφορετικές χώρες η dream team (ομάδα όνειρο) πρωτοκλασάτων ντετέκτιβ. Αυτός, όμως...

Εάν το γραφείο διανομής είχε την υπομονή (και δεν του το ζητούσαν τα «μεγάλα αφεντικά») και έβγαζε την ταινία καλοκαίρι μπορεί και να σημείωνε εισπρακτική επιτυχία. Γιατί είναι ταινία που συνοδεύεται με γρανίτα! Ετσι σκέτη που βγαίνει καταχείμωνα στις αίθουσες δεν εγγυώμαι τίποτα!

Παίζουν: Στιβ Μάρτιν, Ζαν Ρενό, Αφρεντ Μολίνα, Αντι Γκαρσία, Λίλι Τόμλιν, Εμιλι Μόρτιμερ, κ.ά.

ΟΜΑΡ ΣΑΡΓΚΑΒΙ: Πορεύσου εν ειρήνη

ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΑΙΝΙΩΝ

Η ταινία, φυσικά, δεν ασχολείται με το κύριο, αλλά με το επί μέρους! Ασχολείται με τα «εσωτερικά» ζητήματα που έχουν να επιλύσουν οι Αραβες και όχι με το γενικό (Αμερική, Ισραήλ κλπ.). Ασχολείται με τη μεταξύ τους μακροχρόνια έχθρα η οποία, άλλοτε έχει θρησκευτικά αίτια και άλλοτε άλλων ειδών προκαταλήψεις, το ίδιο αναχρονιστικές και το ίδιο επικίνδυνες.

Το «Πορεύσου εν Ειρήνη», είναι μια πολύ σκληρή και ρεαλιστική ταινία η οποία παρακολουθεί με σκληρό και ρεαλιστικό τρόπο (τρομερά εκφραστικές όλες οι φάτσες των ηθοποιών και πολύ δυνατές οι σκηνές των συγκρούσεων) τη μάχη που δίνει ένας Αραβας μετανάστης στη Δανία να κόψει τη συνέχεια της μακρόχρονης θρησκευτικής σφαγής ανάμεσα στους Σιίτες και στους Σουνίτες! Αυτός αρνείται να συνεχίσει αυτόν τον παρανοϊκό αιματηρό χορό και μάλιστα σε ουδέτερο έδαφος (Δανία). Για τη στάση του αυτή, βέβαια, έρχεται αντιμέτωπος με εχθρούς και φίλους.

Το τίμημα, που καλείται να πληρώσει ο νεαρός ειρηνόφιλος και αρνητής της αδελφοκτονίας μετανάστης, είναι πολύ βαρύ. Ο ίδιος αποφασίζει να το πληρώσει μέχρι το τέλος. Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι το τι θα κάνει ο θεατής. Προπαντός ο Αραβας θεατής! (Ωραίες σκηνές, ωραία πλάνα, θαυμάσια μουσική επένδυση).

Παίζουν: Νταρ Σαλίμ, Κχαλίντ Αλ Σουμπεϊχί, Μουνίρ Σαργκαβί, Ελίας Αλ Σουμπεχί, Αμίρα Χελένε κ.ά.

ΕΝΤΟΥΑΡΝΤ ΖΟΥΙΚ: Εναντίωση

ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΑΙΝΙΩΝ

Με το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου οι κάτοικοι κάποιων χωριών της Λευκορωσίας βλέπουν να ξεφυτρώνουν μέσα από τα γύρω δάση σαν φαντάσματα μια χιλιάδα και περισσότερα άτομα (1.200 ακριβώς). Ηταν όλα, βέβαια, ταλαιπωρημένα και φοβισμένα. Αμέσως έγινε γνωστό πως πρόκειται για Εβραίους που επέζησαν από το κυνήγι των ναζί δίνοντας μάχες μαζί τους, αλλά, κυρίως, αποφεύγοντάς τους και καταφεύγοντας όλο και πιο βαθύτερα μέσα στα δάση.

Πρόκειται, φυσικά, για μια οδύσσεια, αφού οι άνθρωποι αυτοί είχαν να πολεμήσουν, πέρα από τους ναζί, με το κρύο, τα χιόνια και με την πείνα. Τον περισσότερο καιρό τον πέρασαν μέσα σε λαγούμια και άλλες κρυψώνες! Ενας πολύ μεγάλος αριθμός από τους κυνηγημένους ομοφύλους τους δεν μπόρεσαν να αντέξουν τις κακουχίες και πέθαιναν στα δάση.

Αυτή η πέρα για πέρα αληθινή και συγκλονιστική ιστορία είχε την ατυχία να πέσει σε λάθος χέρια! Αντί να αποτελέσει υλικό για μια συγκλονιστική ταινία, γεμάτη συναισθήματα και προβληματισμούς, στάθηκε η αφορμή για μια ακόμα επική πολεμική περιπέτεια. Κύριο στοιχείο της οποίας είναι ο φθηνός εντυπωσιασμός, το εισιτήριο και, επίσης, δυστυχώς, ο χωρίς λόγο και αιτία χυδαίος αντισοβιετισμός! (Για να μην ξεχνιόμαστε, μέρες που είναι και για να μη θεωρούμαστε υπερβολικοί!)

Αρχηγοί αυτής της πολύ ενδιαφέρουσας ιστορικά επιχείρησης ήταν τρία αδέλφια (Εβραίοι Λευκορώσοι). Ο ένας από τους τρεις, μάλιστα, για κάποιο διάστημα, συνδέθηκε με τους Ρώσους και τους Λευκορώσους αντάρτες και πολέμησε μαζί τους τούς Γερμανούς. Οι τρεις αυτοί άντρες, οι αδελφοί Μπιέλσκι, επέδειξαν ηρωισμό και έπρεπε, για να διασώσουν τους ομόφυλους συμπατριώτες τους, να νικήσουν πέρα από τους Γερμανούς και τις εβραϊκές προκαταλήψεις! Προκαταλήψεις που έχουν να κάνουν με την καθημερινότητα, αλλά και με την άρνηση του συνόλου σχεδόν των Εβραίων να εναντιωθούν ένοπλα (τότε) στους απηνείς κυνηγούς τους! Τώρα χτυπάνε άοπλους και παιδιά!

Παίζουν: Ντάνιελ Γκρεγκ, Λιβ Σράιμπερ, Τζέιμι Μπελ, Αλέξα Ντάβαλος, Μία Γουασίκοφσκα, κ.ά.

ΡΟΝ ΧΑΟΥΑΡΝΤ: Frost - Nixon. Η Αναμέτρηση

ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΑΙΝΙΩΝ

Εάν δεν παρασυρθείτε από τη μονομαχία, από τις ικανότητες του προέδρου ή του δημοσιογράφου, και κοιτάξετε λίγο πίσω από αυτά που συμβαίνουν σε πρώτο πλάνο στην οθόνη, τότε θα δείτε πως το κυνήγι του χρήματος και της δόξας, θεμέλια του καπιταλισμού και τα δύο, δεν έχουν κανόνες. Ο θάνατός σου η ζωή μου!

Η ταινία δε νοιάζεται για το περιεχόμενο της Αναμέτρησης, το οποίο κανένας δεν αναζητάει: ποιος και γιατί γεννάει τα Γουότεργκέιτ, για παράδειγμα, και όχι ποιος τα εκτελεί. Συνειδητά στέκεται στην ίδια την Αναμέτρηση, στην επιφάνεια των πραγμάτων. Ο θεατής, ωστόσο, μπορεί να φτάσει σε μια σοβαρή διαπίστωση, η οποία προκύπτει, δε επιζητείται: τα ΜΜΕ, λέει η διαπίστωση, είναι ένα εργοστάσιο που αρέσκεται στις συγκρούσεις, γιατί αυτές τραβάνε το ενδιαφέρον του κοινού, το οποίο ενδιαφέρον στη συνέχεια, «τραβάει» διαφημίσεις!

Οι «αντίπαλοι», ο δημοσιογράφος Φροστ και ο Πρόεδρος Νίξον, που μοιάζουν σαν δυο σταγόνες νερού, αφού και οι δύο θεό τους έχουν το κέρδος, έλαβαν μέρος σε μια μονομαχία έχοντας πάνω στο τραπέζι ή κάτω από το τραπέζι σωστότερα, το χρήμα. Πίσω από αυτούς τα επιτελεία τους, αλλά και οι τηλεοπτικοί σταθμοί, αυτοί περισσότερο από τον καθένα, ένας στρατός ολόκληρος, είχαν τις δικές τους απολαβές! Τελικά, η Αναμέτρηση τους έκανε όλους πλουσιότερους! Και το κοινό «διασκέδασε»! Και αυτό κερδισμένο βγήκε! Ο καπιταλισμός και ο κυνισμός θριαμβεύουν! Η αλήθεια; Αυτή μπορεί να περιμένει! (Κάθε ομοιότητα με τη δική μας τηλεοπτική πραγματικότητα είναι τελείως συμπτωματική!)

Βέβαια, για να φτάσει το χρήμα στην τσέπη χύθηκε αίμα! Δεν βγαίνει χωρίς ψυχικές και ηθικές απώλειες το άτιμο! Ομως, μόλις γεμίσει ο λογαριασμός της τράπεζας, όλες οι πληγές, και με τη βοήθεια του χρόνου φυσικά, κλείνουν! Τα χτυπήματα των αντιπάλων, άλλωστε, ήταν μεν ισχυρά, για να πείθουν, αλλά ποτέ δεν ήταν θανατηφόρα. Οι αντίπαλοι δεν πάλευαν για την αλήθεια, η οποία απαιτεί οριστικές λύσεις και οριστικούς νικητές ή ηττημένους. Οι αντίπαλοι πάλευαν για ακροαματικότητες, οι οποίες εξασφαλίζονται με εντυπωσιακούς καυγάδες και θορυβώδεις αποπροσανατολισμούς. Δεν χρειάζεται να ανατραπεί το σύστημα! (Καθημερινό φαινόμενο και στη δική μας t.v.)

Με το τέλος της Αναμέτρησης, οι δύο μονομάχοι χωρίζουν σαν φίλοι! Οπως οι μποξέρ σε σικέ αγώνα! Και οι δυο υπήρξαν και θύτες και θύματα. Και επιπλέον έχουν και τον ίδιο θεό. Το κέρδος! Αυτά, για να ξέρουμε τι βλέπουμε στην τηλεόραση!

Παίζουν: Φρανκ Λανγκέλα, Μάικλ Σιν, Κέβιν Μπέικον, Ολιβερ Πλατ, Σαμ Ρόκγουελ, Ρεμπέκα Χολ.