Στράτος Στασινός: σχεδίαζε έως το τέλος

ΑΠΩΛΕΙΑ. Εψαχνε «πίσω από την εικόνα και τη βιτρίνα», την ψυχή του τόπου. Της Αρτας, της Ηπείρου, από την οποία δεν απομακρύνθηκε επί της ουσίας ποτέ. Εκεί και «επέστρεψε» χθες ο σκηνοθέτης Στράτος Στασινός, που πέθανε την Τρίτη σε ηλικία 64 ετών.

Από τους πρωτεργάτες του κινούμενου σχεδίου και της κινούμενης κούκλας στην Ελλάδα, γύρισε πολλά ντοκιμαντέρ και μία μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας το «Πέρα από τη λίμνη», το 2006. «Η σχέση του Ηπειρώτη με την Ηπειρο είναι σαν να μην έχει κοπεί ο ομφάλιος λώρος» έλεγε δανειζόμενος μια φράση του συγγραφέα Βασίλη Γκουρογιάννη. Την αίσθηση της αγαπημένης του γενέτειρας πύκνωσε και στο ομότιτλο ντοκιμαντέρ (1998), το οποίο απέσπασε πολλά βραβεία. «Οταν ήμουν στο Παρίσι μου έλειπε. Μου έλειπαν μυρωδιές και εικόνες», εξομολογήθηκε για τον τόπο του σε πρόσφατη συνέντευξή του στην ΕΤ1. «Οχι όμως τα καλοκαίρια με ήλιο αλλά οι χειμώνες με αντάρες και βροχές. Τότε που το τοπίο ανασαίνει. Οχι όταν φαίνεται. Τότε βλέπω την ψυχή του, το μέσα πρόσωπο».

Ο Στράτος Στασινός γεννήθηκε το 1945 στη Γραμμενίτσα της Αρτας, σπούδασε κινούμενο σχέδιο και κινηματογράφο στο Παρίσι. Ηταν ιδρυτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης Κινουμένου Σχεδίου (Cartoon). Παράλληλα με όλες τις άλλες ασχολίες του (γύρισε συνολικά περισσότερες από 45 παραγωγές, ξεχώρισε με το ποιητικό ανιμέισον «Του κολυμβητή», 1985), ζωγράφιζε, επιλέγοντας την τεχνική του ξυλοκάρβουνου. Ηθελε να κάνει ταινία τον «Ερωτόκριτο» με κινούμενες κούκλες αλλά η πρόθεσή του έμεινε ανολοκλήρωτη λόγω του υψηλού κοστολογίου. Αυτός ήταν εξάλλου και ο λόγος που δεν μπορούσε να ασχοληθεί όσο ήθελε με το ανιμέισον, περιοριζόμενος στη διδασκαλία του στην ιδιωτική και δημόσια εκπαίδευση. «Κουβαλώ την περιέργεια του παιδιού που αν δεν βάλει το χέρι του στη φωτιά δεν καταλαβαίνει ότι καίγεται», ισχυριζόταν και δοκίμαζε, σχεδίαζε, επέμενε. Ως το τέλος που «κάτι ετοίμαζε αλλά δεν ήθελε να πει»...

Ο Στρ. Στασινός είχε παντρευτεί τη συνάδελφο Ελένη Τριανταφυλλίδη και είχε μια κόρη.

• Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 12/11/2009
  

Νεοϋορκέζικη βερσιόν του «Paris je t’ aime»

Νέα Υόρκη σ’ αγαπώ **1/2

Μια ομάδα σκηνοθετών, όπως ο Φατίχ Ακίν, ο Ιβάν Ατάλ, η Μίρα Ναΐρ, η Νάταλι Πόρτμαν, ο Μπρετ Ράτνερ, ο Σεχάρ Καπούρ και άλλοι, συγκεντρώθηκαν για να γυρίσουν τη νεοϋορκέζικη βερσιόν του «Paris je t' aime». Λίγο καλύτερες, άλλες κατώτερες, οι ιστορίες δίνουν την ατμόσφαιρα μιας πόλης που μπορεί να προσφέρει τα πάντα. Ιδιαίτερο γνώρισμα, το γεγονός ότι αν και σπονδυλωτή, έχει κάποιους από τους χαρακτήρες να εμφανίζονται σε περισσότερες της μιας ιστορίας.

Η πάπισσα Ιωάννα **

Η συναρπαστική ιστορία της γυναίκας που με την αγάπη της για τη μάθηση ξεγέλασε το εκπαιδευτικό σύστημα και την εκκλησία και έφτασε στο σημείο να κατακτήσει το ανώτατο αξίωμα της καθολικής εκκλησίας, έχει γνωρίσει πολλές γραφές, από τον θρύλο μέχρι τον Ροΐδη. Η κινηματογραφική μεταφορά της ιστορίας από τον Σένκε Βόρτμαν, με πρωταγωνίστρια τη Γιοχάνα Βόκαλεκ («Το σύμπλεγμα Μπάαντερ Μάινχοφ»), είναι μια αρκετά φροντισμένη παραγωγή, όμως το αποτέλεσμα θυμίζει μια αρκετά ακριβή τηλεταινία, ενώ το ντουμπλάρισμα κυρίως των Γερμανών ηθοποιών είναι εμφανέστατο και ενοχλητικό.

• Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 12/11/2009
  

Εξαιρετικό θέαμα και εφέ στηριγμένα σε αφελές σενάριο

• 2012*** Περιπέτεια καταστροφής. Σκηνοθεσία: Ρόλαντ Εμεριχ. Ερμηνείες: Τζον Κιούζακ, Αμάντα Πιτ, Γούντι Χάρελσον, Τσιγουετέλ Ιτζάιοφορ, Ολιβερ Πλατ, Θάντι Νιούτον

Το μεγάλο θέαμα, τα εφέ και οι καταστροφές χαρακτηρίζουν τη φιλμογραφία του Ρόλαντ Εμεριχ, ο οποίος στις καλύτερές του δουλειές, όπως το «Μετά την επόμενη μέρα», φτιάχνει ταινίες που είναι διασκεδαστικά μπλοκμπάστερ, που ευτυχώς δεν παίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους. Στο «2012», με την επικαιρότητα της χρονολογίας και τον μύθο για το επερχόμενο τέλος του κόσμου, ο Εμεριχ βρίσκει αφορμή για να στήσει μια σειρά από σκηνές, που είναι ταυτόχρονα εφιαλτικές, αλλά και σχεδόν κωμικές μέσα στην υπερβολή τους. Σεισμοί 10 Ρίχτερ ισοπεδώνουν πόλεις, ηφαίστεια εκρήγνυνται και τσουνάμι υψώνουν κύματα εκατοντάδων μέτρων.

Ο Εμεριχ δεν στέκεται τόσο στους λόγους της καταστροφής (που επιστημονικά έχει κάποια αξιοπιστία), αλλά στην προσπάθεια μιας ομάδας ανθρώπων να γλιτώσουν και να κατευθυνθούν προς τις κιβωτούς που έχουν κατασκευαστεί για τη σωτηρία των πλούσιων και των ισχυρών.

Μέσα στο γενικά αφελές σενάριο υπάρχει και ένα σχόλιο, όπως και κάποιο χιούμορ. Αλλά η σύνθετη σκέψη δεν είναι το δυνατό κομμάτι του Εμεριχ. Είναι το θέαμα κι εκεί καταφέρνει εντυπωσιακά αποτελέσματα. Εχει κάνει εξαιρετική δουλειά με τα εφέ, δημιουργώντας θεαματικές, χορταστικές εικόνες. Το πολύ καλό καστ χαρίζει αξιοπιστία ακόμη και σε αυτό το αφελές και γεμάτο κλισέ σενάριο.

• Του Παναγιωτη Παναγοπουλου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 12/11/2009

Οι ταινίες της εβδομάδας: H ταυτότητα μιας γυναίκας

• Ενα ιρανικό δράμα αντονιονικών προδιαγραφών γύρω από ασφυκτικές σχέσεις

ΚΡΙΤΙΚΗ. Ανάμεσα στις πιο συναρπαστικές κινηματογραφικές εμπειρίες των τελευταίων χρόνων ήταν ταινίες που βασίστηκαν στο σινεμά των μεγάλων Ευρωπαίων δημιουργών και το ξανάφεραν στο προσκήνιο ανανεωμένο. Χαρακτηριστικότερα παραδείγματα ήταν η ρώσικη «Επιστροφή» και οι περυσινοί «3 πίθηκοι» του Τούρκου Νουρί Μπιλγκέ Τζεϊλάν. Σε αυτά μπορείτε να προσθέσετε και το πρόσφατο ιρανικό φιλμ «Τι απέγινε η Ελι», όπου μια παρέα μεσοαστών ζουν μια περιπέτεια εφάμιλλη ίσως με εκείνη που έζησαν οι ήρωες της «Περιπέτειας» του Αντονιόνι.

Το «Τι απέγινε η Ελι» αρχίζει σαν μια ανάλαφρη περιπέτεια. Ο Αχμάντ, ένας Ιρανός που ζει στην Ευρώπη, επιστρέφει στην Τεχεράνη μετά το διαζύγιό του με μια Γερμανίδα. Οι παλιοί φίλοι και συμφοιτητές του τον υποδέχονται ζεστά και οργανώνουν μια τριήμερη εκδρομή στην Κασπία για να θυμηθούν τα παλιά. Η σύζυγος του ενός έχει προσκαλέσει στην εκδρομή και μιαν άγνωστη: μια νεαρή δασκάλα των παιδιών της, την Ελι, για να την συστήσει στον μελαγχολικό φίλο τους που φέρει βαριά τον χωρισμό του.

Η συντροφιά φτάνει σε ένα τουριστικό θέρετρο και αναζητεί μια λύση ανάγκης γιατί όλα τα μπανγκαλόους είναι πλήρη. Τελικά καταλήγει σε ένα παλιό, σχεδόν εγκαταλελειμμένο σπίτι δίπλα στη θάλασσα, όπου οι παλιόφιλοι, που τώρα έχουν γυναίκες και παιδιά, οργανώνουν τη ζωή τους σαν σε κοινόβιο.

Η εξαφάνιση

Την επομένη, το χαρούμενο σκηνικό αλλάζει. Η αινιγματική Ελι, για την οποία κανείς δεν γνωρίζει ότι είναι αρραβωνιασμένη και απελπισμένη μπροστά στον επικείμενο γάμο της, εξαφανίζεται μυστηριωδώς. Αίφνης, η ταινία μετατρέπεται σε ένα δράμα με επίκεντρο τη γυναίκα και πλαίσιο τον θεσμό της οικογένειας στο σημερινό Ιράν.

Η εξαφάνιση της Ελι κινεί τον μηχανισμό ενός θρίλερ, καθώς όλοι ψάχνουν πυρετωδώς να βρουν το πτώμα της στη θάλασσα. Παράλληλα, η αποκάλυψη του μυστικού της (ότι ήταν αρραβωνιασμένη) προκαλεί τριβές και συγκρούσεις ανάμεσα στα ζευγάρια της παρέας. Φαίνεται σε όλους αδιανόητο το γεγονός ότι «συνωμότησαν» για να προξενέψουν μια λογοδοσμένη στον διαζευγμένο φίλο τους.

Η σκηνοθεσία του Αγκχάρτ Φαρχαντί κλιμακώνει αριστοτεχνικά τη μετάβαση από μια ντοκιμαντερίστικη ηθογραφία (όπου οι οικογένειες συναποτελούν έναν μικρόκοσμο, φαινομενικά ευτυχισμένο) σε ένα υπόκωφο δράμα, αποκαλυπτικό για τη μοναξιά και την αποξένωση. Ο Φαρχαντί ξεκινάει από το κέλυφος της παραδοσιακής ιρανικής οικογένειας (η αρραγής και ανθρώπινη εικόνα της) και κατόπιν ψηλαφάει τη δομή της που είναι ασφυκτική για τη γυναίκα, αλλά και για τον άντρα, ο οποίος για πρώτη φορά γίνεται πρωταγωνιστής σε ένα σύγχρονο δράμα γύρω από αλλοτριωμένες σχέσεις.

Το βλέμμα του στρέφεται στα μεσαία και ανώτερα στρώματα της ιρανικής κοινωνίας, παρακολουθώντας μια γυναίκα που βιώνει κρίση ταυτότητας. Η Ελι, της οποίας το υποκοριστικό ηχεί ξενικά και παραπέμπει σε πολλά ιρανικά γυναικεία ονόματα, είναι σαν ένας άγνωστος Χ. Τόσο για το αστυνομικού τύπου μυστήριο της εξαφάνισής της που έχει να επιλύσει η παρέα των φίλων, όσο και για το νέου τύπου οικογενειακό δράμα που αποκαλύπτεται με την εμφάνιση του αρραβωνιστικού της.

• Του Δημητρη Mπουρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 12/11/2009

Γυναίκες της Αντίστασης: «Πρέπει να κάνουμε τον Εμφύλιο μνήμη μας»

• «Φωνή» σε 33 γυναίκες της Αντίστασης που κυνηγήθηκαν από το επίσημο κράτος δίνει η 76χρονη σκηνοθέτις Αλίντα Δημητρίου, στο ντοκιμαντέρ της «Η ζωή στους βράχους»

«Πάνω από όλα έχω ήσυχη τη συνείδησή μου, δεν με πειράζει που δεν εντάχθηκα σε κυκλώματα κι έμεινα απ΄ έξω, σημασία έχει η αξιοπρέπεια», λέει με την μπάσα και στεντόρεια φωνή της η Αλίντα Δημητρίου. Μια γυναίκα με τέτοιο τσαγανό που σπάνια το συναντάς γύρω σου και που μετά το βραβείο Κοινού στο περσινό Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και άλλες πέντε βραβεύσεις για το 20ό φιλμ της, τρέχει ακούραστη. Πρωτοστατεί στο κίνημα «Κινηματογραφιστές στην Ομίχλη» (στο Αντι-Φεστιβάλ προβλήθηκε η τανία της «Η ζωή στους βράχους»).

Βιάζεται να σκηνοθετήσει τις «Γυναίκες στη χούντα» και «τις Γυναίκες στη Μακρόνησο» και αναρωτιέται, εκπέμποντας το φως της δύναμής της: «Θα προλάβω;»

• Τι έχει να πει σήμερα στον θεατή «Η ζωή στους βράχους»;

Την ιστορία που του έχουν αποκρύψει. Η ταινία αποκαλύπτει το βαρύ ιστορικό τραύμα που υπέστη η χώρα μας και που αποκρύβεται συστηματικά. Η προφορική ιστορία, που είναι μέρος της σύγχρονης ιστορικής έρευνας, στηρίζεται στις μαρτυρίες των αφανών και ανωνύμων. Εκείνων που τους ονομάζουμε «χωρίς φωνή» γιατί η επίσημη ιστορία επιδεικτικά τους αγνοεί. Όμως, πρόκειται για τις μαρτυρίες και τα βιώματα όλων αυτών που σήκωσαν το βάρος της ιστορίας και οι μαρτυρίες τους αποκαλύπτουν την ψυχική δύναμη η οποία τροφοδοτεί την ιστορική δυναμική. Η ταινία αρθρώνεται στις μαρτυρίες αυτών των ανθρώπων.

Το ντοκιμαντέρ (φωτογραφία: Αλέξης Γρίβας, Αφροδίτη Νικολαΐδου) αναφέρεται στον Εμφύλιο, στις γυναίκες που πήγαν στο βουνό, στον Δημοκρατικό Στρατό, αλλά και στις εξορίες. Μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας οργανώθηκαν οι παρακρατικοί, οι συνεργάτες των Γερμανών και άρχισε το κυνηγητό των αντιστασιακών. Από τις γυναίκες, άλλες πρόλαβαν και πήγαν στο βουνό και άλλες συνελήφθησαν. Όλες γιατί ήταν αντιστασιακές. Σε όσες από αυτές που συνέλαβαν, τα στρατοδικεία δεν μπόρεσαν να στοιχειοθετήσουν κατηγορία (σε ισόβια ή εκτέλεση), τις έστειλαν εξορία: Χίος- Τρίκερι- Μακρόνησος. Και στην ταινία, τριάντα τρεις γυναίκες καταθέτουν τη μαρτυρία τους για τις διώξεις που υπέστησαν αυτές και οι οικογένειές τους μετά την υπογραφή της Βάρκιζας, στις 12 Φεβρουαρίου 1945.

• Γιατί πρέπει να μας απασχολεί και σήμερα ο εμφύλιος πόλεμος;

Η αποτίμηση του παρελθόντος είναι απαραίτητη, αν θέλουμε να έχουμε μέλλον που να μας εκφράζει. Και μόνο η λέξη, η ονομασία «Εμφύλιος», αποκρύπτει την πολιτική και κοινωνική διάσταση των γεγονότων και συσκοτίζει τη βαθύτερη εικόνα της νεοελληνικής ιστορίας. Υπάρχει συσκότιση για τα γεγονότα της περιόδου αυτής- και τα οποία αγνοούνται παντελώς στη Δύση.

• Τι έχουν να πουν στις σημερινές Ελληνίδες οι γυναίκες της ταινίας «Η ζωή στους βράχους»;

Μας ενισχύουν την αξιοπρέπεια που πρέπει να χαρακτηρίζει τους ελεύθερους ανθρώπους. Το ήθος, την πίστη και την αντοχή. Την ανιδιοτέλεια: όλες αυτές δεν ζήτησαν ποτέ τίποτα. Θα ήθελα όμως να τονίσω ότι και οι σημερινές γυναίκες, κάτω από τις ίδιες συνθήκες, θα πολεμούσαμε στο πλάι των ανδρών με την ίδια γενναιότητα και αυτοθυσία και ας ξοδεύαμε τα καλύτερα χρόνια της ζωής μας για τις αξίες που πιστεύαμε.

• Τα ιδανικά για τα οποία αγωνίστηκαν οι ηρωίδες της ταινίας σας, λένε πολλοί, ότι έχουν πεθάνει...

Αφήστε τους να λένε. Μακάριοι οι αγνοούντες τη δυναμική της ιστορίας. Μακάριοι οι συναινούντες. Συναίνεση σημαίνει συνενοχή και η συνενοχή οδηγεί σε δρόμους χωρίς επιστροφή. Τα ιδανικά «των ηρωίδων μου» είναι ιδανικά με παγκόσμια εμβέλεια και μένουν άφθαρτα στην πορεία της ανθρωπότητας.

• Πού βρίσκετε το κουράγιο και κάνετε ταινίες σε «προχωρημένη» ηλικία;

Εσύ πού βρίσκεις το κουράγιο να μου κάνεις τέτοιες ερωτήσεις; Ας το αντιπαρέλθουμε, γιατί θα οδηγηθούμε στον ρατσισμό των ηλικιών. Ο Ράσελ ήταν 94 χρονών όταν με τους μαθητές του πολεμούσε για την παγκόσμια ειρήνη. Το Κατινάκι, μία από τις μάρτυρες της ταινίας και 90 χρονών, ταξιδεύει μαζί με το Φόρουμ».

ΙΝFΟ

To ντοκιμαντέρ «Η ζωή στους βράχους» της Αλίντας Δημητρίου θα προβάλλεται στις κινηματογραφικές αίθουσες από τις 19 Νοεμβρίου.

«Σ΄ ένα βράδυ μέσα μάς ρήμαξαν...»

Ύστερα από πολλά χρόνια, το ελληνικό σινεμά κοιτάζει με άλλο μάτι τα χρόνια του Εμφυλίου. Η ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Ψυχή βαθιά» έχει ήδη κόψει πάνω από 160.000 εισιτήρια. Όμως υπάρχουν και τα ντοκιμαντέρ «Καπετάν Κεμάλ» του Φώτου Λαμπρινού, «Άλλος δρόμος δεν υπήρχε» του Σταύρου Ψυλλάκη, το ψηφιακό φιλμ «Φως πριν την αυγή» του 30χρονου Χρήστου Μεγαρχιώτη και «Η ζωή στους βράχους»...

• Ποια είναι η δική σας γνώμη για τον Εμφύλιο;

Όταν μιλάμε για Εμφύλιο- αν και ο όρος είναι λανθασμένος- πρέπει πρώτα να προσδιορίσουμε: ποιοι τον δημιούργησαν, τον ρόλο των συνεργατών των Γερμανών, ποιοι πήραν μέρος και γιατί, ποιοι υπέστησαν τις συνέπειες και σε ποια έκταση, τι καθόρισε αυτός ο πόλεμος στα χρόνια που ακολούθησαν, οι αντίπαλοι για ποιες αξίες αγωνίστηκαν, πολέμησαν; Μήπως αποκρύπτεται η πολιτική και η ταξική διάσταση των γεγονότων; Μια γυναίκα στην ταινία λέει «εμείς δεν θέλαμε αυτό τον πόλεμο, να φύγουμε από τα σπίτια μας... σ΄ ένα βράδυ μέσα μάς ρήμαξαν και χάσαμε τις φωτογραφίες μας, χάσαμε το παρελθόν μας».

Αυτοκριτική

• Δεν πρέπει κάποτε όλες οι πλευρές να κάνουν την αυτοκριτική τους για τον Εμφύλιο;

Γι΄αυτό ακριβώς πρέπει να ερευνήσουμε και να αποτιμήσουμε ό,τι συνέβη. Με τι κριτήρια θα κοιτάξουμε μπροστά; Αυτό το «να κοιτάξουμε μπροστά»εμένα μου φαντάζει ύποπτο. Ποιοι είναι αυτοί που κόπτονται να φιμωθούν οι μαρτυρίες; Λαοί χωρίς μνήμη είναι λαοί χωρίς μέλλον.

Γυναίκες στον Δημοκρατικό Στρατό

●Γένους θηλυκού ήταν το 30% της δύναμης
●Πολέμησαν στην πρώτη γραμμή δίπλα στους άνδρες
●Δηλώνουν πως δεν το μετάνιωσαν
●Εξορίστηκαν κυρίως στη Χίο, το Τρίκερι και τη Μακρόνησο

Ατάκες

●«Ο Δημοκρατικός Στρατός ήταν ένας άθλος»
●«Έστελναν τα παιδιά μας σε στρατόπεδα αναμόρφωσης για να μη γίνουν Βούλγαροι»
●«Τα χρησιμοποιούσαν ως μέσον εκβιασμού για να υπογράψουμε δήλωση»
●«Έπρεπε να αντέξουμε τις κακές συνθήκες, τα ψυχολογικά μαρτύρια και το ξύλο γιατί εμείς είχαμε το δίκιο»

• Του Παύλου Θ. Κάγιου, ΤΑ ΝΕΑ: Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2009

Οι ταινίες της εβδομάδας: Η απόλυτη καταστροφή!

• Του Δημήτρη Δανίκα, ΤΑ ΝΕΑ: Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2009
  

Εντυπωσιάστηκα. Καθηλώθηκα. Σχεδόν... έφυγα. Μωρέ, τι είναι τούτο το πράγμα; Ταινία ή πύραυλος με εξωγήινο εκτοξευτήρα; Όμως στα τελευταία τριάντα λεπτά βαρυστομάχιασα. Οι μπαγάσηδες ξέρουν, όσο κανείς άλλος, το βλέμμα σου να διακορεύουν. Έλα όμως που το παρακάνουν. Έλα που στο φινάλε αντί να βλέπεις, έχεις την αίσθηση πως καταβροχθίζεις πλαστικό χάμπουργκερ king size!

Το «έλα να δεις» δεν λέει απολύτως τίποτα μπροστά σ΄ αυτήν την υπέρτατη τεχνολογία αμερικανικής κοπής. Ο χαμός μπροστά σ΄ αυτό το θηρίο το εσχατολογικό είναι απλώς ένας ψίθυρος τρυφερός. Εδώ τελειώνουν τα λόγια, σιωπά η οποιαδήποτε χολιγουντιανή ανωτερότητα και βλέπει πόρτα ακόμα και του Σπίλμπεργκ η αφηγηματική ικανότητα. Το «2012» η απόλυτη αυριανή, διαστημική και εικονική καταστροφή. Η Βίβλος μεταφέρθηκε στην σημερινή πραγματικότητα. Ο Νώε εκτοξεύτηκε στην Αμερική. Η Γη, με ό,τι έχει πάνω της, ένας Τιτανικός που βυθίζεται στη στιγμή!

Αδύνατον να περιγράψω. Αδύνατον με λόγια να εντυπωσιάσω. Ουρανοξύστες επίπεδου Δίδυμων Πύργων να κουτουλάνε μεταξύ τους και να σωριάζονται σαν τραπουλόχαρτα.. Όλα μα όλα τα οικοδομήματα σε κάθε γωνιά του πλανήτη να μετατρέπονται σε σκόνη και να εξαερώνονται. Η γέφυρα (ας πούμε) ΡίουΑντίρριου να βουλιάζει και να καταβροχθίζεται από αόρατο θηρίο. Λεωφόροι ατελείωτων χιλιομέτρων να χοροπηδάνε χούλα χουπ και στη συνέχεια να εξαφανίζονται στα έγκατα της Γης. Το Άγαλμα της Ελευθερίας, ο πύργος του Άιφελ και κάθε πασίγνωστο μνημείο να τεμαχίζονται όπως ο μπακλαβάς από το χέρι της γιαγιάς (όχι, ευτυχώς η Ακρόπολη γλιτώνει από το βιβλικό πριόνι). Και σαν κερασάκι σ΄ αυτήν τη μεγαλειώδη, υπερθεαματική και πρωτοφανή εικονική καταστροφολάγνα τούρτα, ένα τσουνάμι ύψους 1.500 μέτρων στο Έβερεστ σκαρφαλώνει και κάθε βουνό στον πάτο του βυθού το σέρνει και στο τέλος το πλακώνει. Οh my God, τετέλεσται. Φινάλε η Γη. Μάς τελείωσε η ανθρώπινη φυλή!

Λάθος. Διότι οι κυβερνήσεις Αμερικής, Ρωσίας, Γαλλίας, Βρετανίας, Ινδίας κ.ο.κ. (πάλι απουσιάζει η Ελλάδα του Καραμανλή!) κατασκευάζουν στην Κίνα, με μεροκάματα πείνας, τέσσερις θωρακισμένες κιβωτούς από χιλιάδες στρώσεις ατσάλι και τεχνολογία Κρόνου και Άδη. Διαστάσεων η κάθε μία, όσο η Πελοπόννησος με τα Κύθηρα μαζί. Τέσσερις Τιτανικοί. Κing size κι αυτοί. Με επιβάτες τριών κατηγοριών. Η πρώτη από κυβερνητικούς. Σα να λέμε Ομπάμα, Σαρκοζί, Μπράουν, Μέρκελ και οι παρέες τους. Όχι, εξ όσων είδα, ούτε Γιώργος ούτε Καραμανλής. Σου λέει, ό,τι και να γίνει εμείς στο ίδιο έργο πρωταγωνιστές μέχρι την τελευταία, του πλανήτη, αναπνοή. Η επιβίωση του «είδους» απόλυτα ταυτισμένη με την κυβερνητική συνέχεια τη σημερινή. Καμία ελπίδα για αλλαγή.

Η δεύτερη κατηγορία με πλάσματα επεξεργασμένα και τεσταρισμένα, από την αφρόκρεμα της Αρίας φυλής. Το φάντασμα του Χίτλερ πλανιέται πάνω από τα ερείπια αυτής της απόλυτης καταστροφής. Κάθε ανθρώπινο «μίασμα» στον πάτο της Γης. Ρεπλίκες οι επίγονοί μας. Και τέλος, η τρίτη κατηγορία. Αποτελούμενη από ζάμπλουτους, μαικήνες, βιομηχάνους και μεγιστάνες. Έκαστος εκ των οποίων αγοράζει εισιτήριο επιβίβασης και επιβίωσης με ένα δισ. δολάρια. Ο νέος κόσμος από παλιό, φθαρμένο, μουχλιασμένο, υλικό. Κυβερνήσεις, πολυεθνικές και ρεπλίκες ανθρώπινες ώστε στο μέλλον- το όποιο μέλλον- να μην ταράζουν, να μη διεκδικούν, να πορεύονται υπάκουα σαν καλοκουρδισμένα ρομπότ. Το Αύριο ολότελα εφιαλτικό!

Η προφητεία αυτής της ολοκληρωτικής εσχατολογίας προκύπτει από την διασταύρωση των μάγων των Μάγια με τις «Πύλες του ανεξήγητου» του Κ. Χαρδαβέλα. Να γελάσω; Αμ δε! Από δέος θα τα χάσω. Η προφητεία λοιπόν «λέει» ότι ο Αρμαγεδδών καταφθάνει με ημερολογιακή ακρίβεια: 12-12-2012. Μετράμε μέρες δηλαδή. Τότε- έλεγαν οι Μάγια προ χιλιάδων χρόνων- με την ευθυγράμμιση των πλανητών θα συμβεί ο απόλυτος βιβλικός «σεισμός». Ο Ήλιος θα μας βομβαρδίζει με απίστευτες και ατελείωτες εκρήξεις ηλιακής ενέργειας. Ο φλοιός της Γης θα συρρικνώνεται και θα μετακινηθεί και οι δύο Πόλοι θα αλλάξουν θέση. Αποτέλεσμα; Θα βυθιστούμε, όλοι, στον πάτο της Γης. Γιγαντιαία παλιρροιακά κύματα θα καταπιούν οτιδήποτε βρουν μπροστά τους. Από τον Λευκό Οίκο και τη Γουόλ Στριτ μέχρι το Σινικό Τείχος και το Κρεμλίνο. Το μόνο που μας μένει- λέω εγώ- είναι μια ευθανασία και θάνατος αξιοπρεπής! Ο Γερμανός- από Στουτγάρδη του 1955- Ρόλαντ Έμεριχ αποδεικνύεται ανώτερος όλων των Αμερικανών σκηνοθετών. Με τρία ρεκόρ: «Ημέρα Ανεξαρτησίας» το πρώτο. «Μετά την επόμενη Μέρα», το δεύτερο. Και «10.000 π.Χ.» το τρίτο. Αυτός δεν είναι σκηνοθέτης. Είναι ο ζωντανός ορισμός των οπτικών εφέ. Το στοίχημα που έβαλε ήταν να καταβροχθίσει με μια μπουκιά τον «Τιτανικό». Και όχι μόνο αυτό. Το «2012» είναι το άθροισμα και ο πολλαπλασιασμός όλων των υπερπαραγωγών «καταστροφής» από συστάσεως Χόλιγουντ. Σεισμοί, εμπρησμοί, τυφώνες, αεροδρόμια, πόλεμοι των κόσμων, τα πάντα είναι εδώ. Ποτ πουρί με τεχνολογία μοναδική. Τα οπτικά εφέ από μόνα τους διεκδικούν θέση σε Μουσείο τεχνολογίας. Πάμε τώρα στις ιδεολογικές, πολιτικές και κοινωνικές πονηριές.

Εδώ και το ψητό.

Η μεταφυσική, δηλαδή η επερχόμενη καταστροφή, χρησιμοποιείται για προειδοποίηση υλιστική.

Σα να λέει «μάγκες, φάγαμε, ήπιαμε, αφοδεύσαμε. Καιρός να πληρώσουμε. Η φύση εκδικείται». Παμπόνηρος ο τύπος.

Σε δύο βάρκες διαρκώς. Με το ένα πόδι στη μία, με το άλλο στην άλλη. Παράδειγμα. Η πολιτική ηγεσία της Αμερικής χωρισμένη στα δύο. Από εδώ ο καλός και μαύρος πλανητάρχης (Ντάνι Γκλόβερ). Από εκεί ο κακός, κυνικός και βάρβαρος πολιτικός (Όλιβερ Πλατ). Ο πλανητάρχης παραμένει στο πόστο του και πεθαίνει με το ποίμνιό του. Ο κακός και λευκός πολιτικός (ας πούμε ο Μπους) την κοπανάει στην κιβωτό του. Το Χόλιγουντ προσαρμόζεται στην εποχή Ομπάμα. Παμπόνηρο και το ανθρώπινο, πρωταγωνιστικό, «ντεκόρ». Με δύο παράλληλες ιστορίες. Η πρώτη αποτελείται από μια εν διαστάσει οικογένεια. Λευκή οικογένεια. Έχει σημασία αυτό. Ο πρώην σύζυγος (Τζον Κιούζακ) τρέχει σαν πύραυλος. Να σώσει παιδιά μαζί με την πρώην σύζυγο καθώς και τον εραστή της. Αλτρουιστής και ήρωας μαζί.

Η δεύτερη παράλληλη ιστορία συναρμολογείται από δύο επιστήμονες της Αστροφυσικής. Ινδός ο πρώτος. Αυτός ο βασικός ανιχνευτής της επερχόμενης καταστροφής. Του Τρίτου Κόσμου ο Έμεριχ. Ο δεύτερος είναι μαύρος Αμερικανός. Οι έσχατοι έσονται πρώτοι. Είπαμε. Το Χόλιγουντ προσαρμόζεται και με τον Ομπάμα πορεύεται. Αν κοντά σ΄ αυτά βάλουμε και την Κίνα που κατασκευάζει τις κιβωτούς της επιβίωσης και της φυγής, ε τότε σα να λέμε τέσσερις οι δυνάμεις της μελλοντικής Γης. Ο Τρίτος Κόσμος. Οι μαύροι. Οι Κινέζοι. Και οι καλοί, οικογενειάρχες Αμερικάνοι! Η κρίση μοιάζει σαν οξυγονοκολλητής. Αφήστε τα μίση και πιάστε το αίσθημα και την καλή, ανθρώπινη φύση. Και τέλος, όλα αυτά, καταλήγουν και υποκρύπτουν βιβλική και θρησκευτική εσχατολογία. Ό,τι και να κάνει και οπουδήποτε, ακόμα και στο Διάστημα, ο Άνθρωπος να φτάσει, τις θεϊκές δυνάμεις αποκλείεται να υπερκεράσει. Το ηθικοπλαστικό μήνυμα είναι το απόλυτο στερεότυπο των χολιγουντιανών ταινιών. Να ΄μαστε καλά παιδιά σ΄ ένα σύστημα αχόρταγο και κανιβαλικό. Πατρίς- Θρησκεία - Οικογένεια. Το πλαστικό αλλά εύγεστο μπιφτέκι σ΄ ένα γιγαντιαίο χάμπουργκερ που ύστερα από μιάμιση ώρα σού κάθεται σαν βαρίδι στον λαιμό. Επειγόντως δύο σόδες να συνέλθει το στομάχι!

«2012»

Αρμαγεδδών σε τρία χρόνια Η Βίβλος hi-tech παραμύθι Η απόλυτη καταστροφή

ΒΑΘΜΟΙ = 6 (αχόρταγο, καθηλωτικό αλλά στο τέλος βαρετό)

Ταινιάρα με τα όλα της

Όποιος πιστεύει πως μία ακόμα μίζερη, γραφική, ακαταλαβίστικη, από το Ιράν, ταινία θα δει, πλανάται πλάνην σκληράν. Αντέστε να δείτε επειγόντως «Darbareye Εlly» (Τι απέγινε η Έλι). Θα μπορούσε οπουδήποτε στον δυτικό κόσμο το ίδιο πράγμα να συμβεί. Μάθημα σεναρίου. Μάθημα υποκριτικής. Μάθημα παραγωγής. Μάθημα σκηνοθεσίας. Υπόδειγμα τέχνης κινηματογραφικής!

Αρχίζει σαν χαρούμενη, ανέμελη εκδρομή. Τελειώνει με εσωτερικό στριπτίζ. Αρχίζει σαν κομεντί, συνεχίζει πορευόμενο με θρίλερ, τελειώνει σαν δράμα κοινωνίας και ανθρώπινης υποκρισίας. Συμβάσεις οι ανθρώπινες σχέσεις είναι εκεί. Φιλία, έρωτας, συνοικέσιο, ψέμα, προδοσία. Με οκτώ νοματαίους, από τέσσερις του κάθε φύλου. Για ένα τριήμερο σε μια εγκαταλελειμμένη- όπως το Ιράν- παραθαλάσσια οικία που μέσα στην εξέλιξη αυτής της αναπάντεχης μικρής τραγωδίας, μεταμορφώνεται σε φυλακή!

Η δραματουργία, εξωτερικά, παρακολουθεί και καταγράφει τα δρώμενα χωρίς να εκβιάζει συμπεράσματα, ηθικοπλαστικά μηνύματα και κοινωνικά διδάγματα. Αυτή η υπέρτατη Αρχή μιας κινηματογραφίας ηθικής. Η ανεμπόδιστη ροή των γεγονότων. Μέσα από εκεί θα προκύψουν οι «αναστεναγμοί». Έτσι μια Παρασκευή τέσσερα ζευγάρια μαζί με τα κουτσούβελά τους καταλήγουν σ΄ ένα ακατοίκητο σπίτι δίπλα στη θάλασσα την ερημική. Όλοι παντρεμένοι. Εκτός από δύο διαθέσιμους και μεταξύ τους άγνωστους. Ο άντρας φίλος της παρέας. Το κορίτσι- η Έλι - είναι νεοφερμένη. Έτσι το weekend αυτών των μικρομεσαίων αστών, έχει και έναν δεύτερο, υπόγειο, προορισμό. Να γνωριστούν, μπας και τα φτιάξουν ο φίλος με την «άγνωστη» Έλι. Πρόθεση ανιδιοτελής και θετική. Συμβαίνει!

Μόλις η παρέα τακτοποιηθεί, αρχίζουν να εμφανίζονται μερικά απρόβλεπτα περιστατικά. Ας πούμε, η Έλι θέλει να φύγει αλλά η φίλη της σχεδόν δεν της το επιτρέπει. Όλα με τις καλύτερες προθέσεις. Να τα φτιάξει το κορίτσι με τον φίλο που μένει στη Γερμανία. Έτσι σε μια στιγμή που τα μικρά παίζουν στην παραλία, η Έλι εξαφανίζεται από τη σκηνή. Έτσι, ένα από τα παιδιά παραλίγο να πνιγεί. Έτσι ο παραλίγο πνιγμός και η εξαφάνισή της ξένης προκαλεί απίστευτη, δικαιολογημένη ταραχή. Γιατί κανείς δεν μπορεί να ξέρει αν η Έλι δραπέτευσε από την παρέα τη φιλική ή πνίγηκε στην προσπάθειά της να σώσει το παιδί. Έτσι στη συνέχεια αποκαλύπτεται πως η φιλοξενούμενη δεν ήταν τόσο διαθέσιμη για μια καινούργια σχέση. Κι έτσι οι φίλοι αναγκάζονται να τηλεφωνήσουν στον αρραβωνιαστικό της. Κι έτσι εκείνος εμφανίζεται σαν αδελφός της. Κι έτσι κουβάρι κάθε σχέση.

Η Σεπιντέ έλεγε ψέματα γιατί ήξερε πως η Έλι είχε μια κάποια σχέση. Ψέματα και ο φερόμενος ως αδελφός που στην πραγματικότητα είναι κάποιος αρραβωνιαστικός. Ίσως ψέματα κι αυτό γιατί η εξαφανισμένη Έλι δεν ήθελε αυτήν τη σχέση. Ψεύτικη και υποκριτική η σύμβαση του γάμου. Μικρά ψέματα παντού. Οι πάντες συμβαλλόμενοι με κοινωνικές, επιδερμικές συμβάσεις χωρίς ίχνος αυθεντικής σχέσης. Η εκδρομή του μικροαστισμού στην υποκρισία του καιρού. Μοναδική εξαίρεση η Έλι. Η εξαίρεση εξαφανισμένη. Ίσως πνιγμένη. Οπωσδήποτε για πάντα χαμένη. Το μικρομεσαίο στρώμα του μουσουλμανικού Ιράν πορεύεται όπως ακριβώς κάθε αντίστοιχο, ανθρώπινο μόριο του χριστιανικού, δυτικού κόσμου. Έξω κούκλα. Μέσα πανούκλα!

Ο Ασγκάρ Φαραντί επιδίδεται σε ένα αόρατο ρεσιτάλ κινηματογραφικής αισθητικής. Με εφαλτήριο την ακαδημαϊκή παράδοση και εκτοξευτήρα την πρωτοπορία. Παρέα με τον Μικελάντζελο Αντονιόνι της «Περιπέτειας» και τον Ρόμπερτ Όλτμαν. Όλοι και όλα παίζουν σ΄ αυτό το διαμάντι το κινηματογραφικό. Το καστ υποδειγματικό. Καταφέρνει ο αθεόφοβος να μεταμορφώσει τη μουσουλμανική μαντίλα σε αισθησιακή καλύπτρα και την άλλη στιγμή σε απαραίτητο, ενδυματολογικό εξάρτημα αρχαίας τραγωδίας. Και κοντά σε όλα αυτά η απίστευτη εσωτερική ρυθμολογία. Το ίδιο τέμπο να κλιμακώνεται αργά, υπόγεια, συστηματικά. Εσωτερικά το ηφαίστειο να εκραγεί. Εξωτερικά μια ιστορία καθημερινή. Η τέλεια σύνθεση. Μοναδική. Μαζί με τη «Λευκή κορδέλα» η δεύτερη καλύτερη επιλογή!

«Τι απέγινε η Έλι»

Γνωριμία σε μια εκδρομή Δράμα και θρίλερ μαζί Μάθημα σεναρίου, σκηνοθεσίας και υποκριτικής

ΒΑΘΜΟΙ = 9 (σχεδόν αριστούργημα)

«Πάπισσα» σαν τηλεταινία

Τελευταία πρεμιέρα η «Πάπισσα Ιωάννα» (Ρope Joan) του Σόνκε Βόρτμαν με Γιοχάνα Βόκαλεκ, Τζον Γκούντμαν, Ντέιβιντ Γουέναμ και Ίαν Γκλεν. Το στόρι γνωστό και σκανδαλιστικό. Το 853 μ.Χ., ο Τζοβάνι Ανγκλίκο, φημισμένος δάσκαλος και θεραπευτής, αναγορεύεται Πάπας πασών των Καθολικών εκκλησιών. Ύστερα από δύο χρόνια, γυναίκα το αρσενικό. Και μάλιστα έγκυος. Πανικός!

ΒΑΘΜΟΙ = ΚΑΛΟΦΤΙΑΓΜΕΝΗ ΤΗΛΕΤΑΙΝΙΑ

Η Νέα Υόρκη από 11 σκηνοθέτες

Εβδομάδα τριών καλών προορισμών. Με τρίτο το «Νew Υork Ι love you» των έντεκα- πολυεθνικών- σκηνοθετών: Φατίχ Ακίν, Σικάρ Καπούρ, Γιεν Ζιάνγκ, Μίρα Ναΐρ, Σούντζι Ιβάι, Ιβάν Ατάλ, Μπρετ Ράτνερ, Άλεν Χιούζ, Νάταλι Πόρτμαν, Τζόσουα Μάρστον, Ράντι Μπαλσμάιερ. Το διά ταύτα εντελώς Feel good. Very Good!

Μοιάζει με τουριστική καμπάνια διαφημιστική. Μπορεί. Κι έτσι ακόμα, μπράβο. Να μου ζήσει η πανούργα παραγωγή. Ένας κόσμος εντελώς μυθικός. Μια πόλη τόσο μα τόσο αισθησιακή, ανθρώπινη, καλλιτεχνική και ερωτική. Μπροστά της η Θεσσαλονίκη είναι μια τρίχα και μισή. Sorry, Θεσσαλονικείς. Μεταφέρω την αίσθηση. Με κάρφωσε από την πρώτη στιγμή. Τόσο μα τόσο πολύ που το πρώτο πράγμα που έκανα, μόλις βγήκα από την προβολή, ήταν να τραβήξω για το πρώτο δισκοπωλείο να αγοράσω ένα από τα πιο μαγευτικά soundtrack που άκουσα τα τελευταία χρόνια. Τζίφος. «Τι είναι αυτό», με ρώτησαν με βλέμμα που βάραγε στον τοίχο σα να τους ζητούσα το τελευταίο μοντέλο Μagnum. «Τρώγεται;».

Το μέγιστο πλεονέκτημα αυτής της συνωμοσίας της ερωτικής, είναι η σύνθεση των μικρών περιστατικών. Τα κάνει να φαίνονται σαν ένα ολοκληρωμένο μοτίβο που επαναλαμβάνεται, με διαφορετικό τέμπο και αλλιώτικο ρυθμό. Το ένα μέσα στο επόμενο, το επόμενο στο επερχόμενο και το τελευταίο με το πρώτο σαν όλα από την αρχή. Κύκλοι επάλληλοι αλλά και εφαπτόμενοι μαζί. Με βασικό άξονα Βoy meets girl. Τίποτα όμως συμβατικό. Όλα σχεδόν με φαντασία και πρωτοτυπία αυθεντική. Βest of all, η συνάντηση ενός αποτυχημένου συγγραφέα (Ίθαν Χοκ) με μια θεά, από διασταύρωση Ασίας με Αμερική (Μάγκι Κιου), έξω από ένα μπαρ, για να τραβήξουν μια απαγορευμένη- με τσιγάρο- ρουφηξιά. Η ποταμιαία, παρορμητική και σαρωτική παρλάτα του Ίθαν Χοκ, το καλύτερο καμάκι που από καιρό είχα να δω. Να το αντιγράψω, να το χρησιμοποιήσω, να «σκοτώσω». Μιλάμε για το απόλυτο φλερτ που θα έκανε ακόμα και το πιο επτασφράγιστο στρείδι να πέσει και να ανοίξει χωρίς κανέναν δισταγμό! Α, ξέχασα. Προς ενημέρωσή σας. Παίζουν ανάμεσα στους άλλους, εμφανιζόμενοι ελάχιστα λεπτά: Σου Κι, Τζούλι Κρίστι, Σία ΛεΜπεφ, Άντι Γκαρσία, Νάταλι Πόρτμαν, Ορλάντο Μπλουμ, Κριστίνα Ρίτσι, Κρις Κούπερ, Ρόμπιν Ράιτ Πεν, Τζέιμς Κάαν, Ολίβια Θέρλμπι και πολλοί άλλοι. Ειλικρινά θα το ξαναδώ!

«Νew Υork Ι love you»

Σπονδυλωτό αλλά και ερωτικό Αίσθημα, μαγεία, φαντασία Το soundtrack δεν παίζεται

ΒΑΘΜΟΙ = 7 (magic)

Μυστικά και ψέματα της ιρανικής μπουρζουαζίας

• ΚΡΙΤΙΚΗ: ΝΙΝΟΣ ΦΕΝΕΚ ΜΙΚΕΛΙΔΗΣ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2009

Μια νέα ταινία από το Ιράν, «Τι απέγινε η Ελί» του Ασγκάρ Φαραντί, ένα ακόμη ενδιαφέρον σχόλιο πάνω στην κατάσταση της γυναίκας στη σύγχρονη ιρανική κοινωνία, και μια αμερικανική ταινία με σκετς, «Νέα Υόρκη σ' αγαπώ», σκηνοθετημένη από 11 διαφορετικούς σκηνοθέτες, ξεχωρίζουν στη νέα αυτή κινηματογραφική βδομάδα.

Στο πρόγραμμα και μια περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας, «2012» του Ρόλαντ Εμεριχ, και μια γερμανικής παραγωγής περιπέτεια εποχής, «Πάπισσα Ιωάννα» του Σόνκε Βόρτμαν.

Τι απέγινε η Ελί [About Elly]

«Τι απέγινε η Ελί» - ο συντηρητισμός και η υποκρισία της αστικής τάξης του Ιράν στην ταινία του Ασγκάρ Φαραντί. Ιράν, 2009. Σκηνοθεσία-σενάριο: Ασγκάρ Φαραντί. Γκολσιφτνέ Φαραχανί, Σαχάμπ Χοσεϊνί, Ταρανέ Αλιντουστί. 119'

****

Η εξαφάνιση μιας νεαρής νηπιαγωγού σε μια παραθαλάσσια βίλα φέρνει στην επιφάνεια τον συντηρητισμό και την υποκρισία της αστικής τάξης σε μια ταινία χαμηλών τόνων, με ωραία ατμόσφαιρα και εξαιρετικές ερμηνείες - βραβείο σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Βερολίνου.

Υστερα από σκηνοθέτες όπως ο Αμπάς Κιαροστάμι, ο Τζαφάρ Παναχί και ο Μόσεν Μαχμαλμπάφ, έρχεται τώρα ο Ασγκάρ Φαραντί για να μας επιβεβαιώσει πως ο ιρανικός κινηματογράφος παραμένει ένας κινηματογράφος ζωντανός και πολύ σύγχρονος, που έχει ακόμη πολλά να μας πει. Η ιστορία της νέας ταινίας του Φαραντί, «Τι απέγινε η Ελί», είναι πολύ απλή. Μια παρέα παντρεμένων αστών φίλων νοικιάζει μια παραθαλάσσια βίλα για να περάσει ένα τριήμερο. Μία από τις γυναίκες καλεί μαζί τους και τη νεαρή νηπιαγωγό Ελί, με στόχο να την παντρέψει με τον μόνο εργένη της παρέας, που έχει έρθει για μερικές μέρες στο Ιράν από τη Γερμανία. Υστερα από ένα ήρεμο διασκεδαστικό ξεκίνημα, οι διακοπές μετατρέπονται σε τραγωδία όταν η Ελί εξαφανίζεται. Τα μέλη της ομάδας, που φοβούνται πως πνίγηκε προσπαθώντας να σώσει ένα από τα παιδιά, αρχίζουν να κατηγορούν ο ένας τον άλλο.

Με βάση μια ιστορία που μοιάζει να βγήκε από την κλασική «Περιπέτεια» του Μικελάντζελο Αντονιόνι και με την Ελί να χρησιμεύει ως καταλύτης για την αποκάλυψη των πραγματικών αισθημάτων των διάφορων προσώπων, ο Φαραντί βρίσκει την ευκαιρία να μας μιλήσει, άλλοτε με χιούμορ κι άλλοτε με δραματική ένταση, για τις αδυναμίες, την υποκρισία, τη στενοκεφαλιά και τον συντηρητισμό της σύγχρονης κοινωνίας του Ιράν. Υστερα από ένα πρώτο, διανθισμένο με χιούμορ, μέρος, η ταινία μετατρέπεται σταδιακά σε τραγωδία, με τον σκηνοθέτη να χρησιμοποιεί την εξαφάνιση της γυναίκας (που, όπως υποβάλλεται, ίσως να πνίγηκε), για να σχολιάσει όχι μόνο τις σχέσεις ανάμεσα στα υπόλοιπα πρόσωπα αλλά και την κατάσταση της γυναίκας στο σύγχρονο Ιράν. Πρόκειται για μια ταινία χαμηλών τόνων, πολύ πιο σύνθετη και πλούσια σε ιδέες από την αρχικά φαινομενική της απλότητα. Ταινία με επίκεντρο τις ανθρώπινες σχέσεις, όπου οι χώροι και η ατμόσφαιρα παίζουν σημαντικό ρόλο, με ωραίες, δοσμένες με ευαισθησία ερμηνείες, και η οποία δίκαια κέρδισε την Αργυρή Αρκτο καλύτερης σκηνοθεσίας στο φετινό Φεστιβάλ Βερολίνου.

Νέα Υόρκη σ' αγαπώ [New York Ι Love You]

«Νέα Υόρκη σ' αγαπώ», σκηνή του Ιβάν Ατάλ με τον Κρις Κούπερ και την Κίμπερλι Ντόρσι (ενός από τους έντεκα σκηνοθέτες) ΗΠΑ, 2009. Σκηνοθεσία: Φατίχ Ακίν, Ιβάν Ατάλ, Αλεν Χιουζ, Σούντζι Ιβάι, Γουέν Τζιανγκ, Τζόσουα Μάρστον, Μίρα Ναΐρ, Νάταλι Πόρτμαν, Μπρετ Ράτνερ, Ράνταλ Μπασμέιγερ, Σεκάρ Καπούρ. Ηθοποιοί: Νάταλι Πόρτμαν, Σία ΛαΜπουφ, Μπράντλι Κούπερ, Ρόμπιν Ράιτ Πεν, Κριστίνα Ρίτσι, Ορλάντο Μπλουμ, Ιθαν Χοκ, Τζον Χερτ, Κρις Κούπερ, Μάγκι Κίου, Τζέιμς Κάαν, Αντι Γκαρσία, Ελάι Γουάλας, Τζούλι Κρίστι, Κλόρις Λίτσμαν, Μπερτ Γιανγκ. 110'

***

Εντεκα σκηνοθέτες δίνουν μια πανοραμική εικόνα της Νέας Υόρκης, με συναντήσεις, φλερτ και έρωτες, με πολύμορφα, εκκεντρικά πρόσωπα, μέσα από διαφορετικές, ορισμένες σκηνοθετημένες με έμπνευση ιστορίες.

Υστερα από την ταινία με σκετς, «Παρίσι σ' αγαπώ», μας έρχεται η δεύτερη ταινία της σειράς, η «Νέα Υόρκη σ' αγαπώ» (του χρόνου θ' ακολουθήσει μια παρόμοια ταινία για το Ρίο), με 11 διαφορετικούς σκηνοθέτες, τους 10 απ' αυτούς να γυρίζουν τις δέκα ιστορίες και τον 11ο να κάνει τη σύνδεση μεταξύ τους. Ταινιούλες γυρισμένες μέσα σε δύο μέρες η κάθε μία και που δεν κρατάνε περισσότερο από 8 λεπτά. Αλλες ολοκληρωμένες, να μοιάζουν με όμορφα, καλογραμμένα διηγήματα (όπως τα επεισόδια που γύρισαν οι Φατίχ Ακίν, Ιβάν Ατάλ, Σούντζι Ιβάι, Τζόσουα Μάρστον και Σεκάρ Καπούρ) και άλλες που μοιάζουν με εισαγωγή για μια μεγαλύτερης διάρκειας ταινία.

Το στίγμα δίνεται από την πρώτη κιόλας ιστορία, με τον Αντι Γκαρσία να μοιράζεται το ταξί με την Μπράντλι Κούπερ, που καταγράφει με την ψηφιακή της κάμερα σκηνές από μια πολυφυλετική Νέα Υόρκη: τυχαία συνάντηση, με εικόνες της νυχτερινής Νέας Υόρκης, που συνεχίζονται στο μπαρ όπου ο Γκαρσία θα συναντήσει το κορίτσι του.

Επεισόδιο που ακολουθείται από εκείνο του Ιβάν Ατάλ, με τον Ιθαν Χοκ να καπνίζει έξω από ένα μπαρ και να προσπαθεί να ξελογιάσει τη Μάγκι Κίου, για να βρεθεί τελικά μπροστά σε μια ανέλπιστη αποκάλυψη -ενδιαφέρον είναι το πώς οι Αμερικανοί σκηνοθέτες εκμεταλλεύονται τον εξωτερικό χώρο για να βάλουν τους ηθοποιούς τους να καπνίζουν.

Από τις υπόλοιπες πετυχημένες ιστορίες, αυτές που μένουν στο μυαλό είναι εκείνη (σκηνοθετημένη από τον Φατίχ Ακίν) του γέρου ζωγράφου (με πολύ καλή ερμηνεία από τον Τούρκο Ουγκούρ Γιουτσέλ), στην Τσάιναταουν, που, λίγο πριν πεθάνει, προσπαθεί να ζωγραφίσει μια νεαρή άγνωστη γυναίκα (επεισόδιο που φέρνει στον νου τα διηγήματα του Ο. Χένρι), ή εκείνη με τον νεαρό συνθέτη (Ορλάντο Μπλουμ) να προσπαθεί να συναντήσει το κορίτσι που του μιλάει στο τηλέφωνο (σκηνοθετημένη από τον Σούντζι Ιβάι). Ακόμη, αξίζει ν' αναφέρω το επεισόδιο με την πρώην τραγουδίστρια της όπερας (Τζούλι Κρίστι) που φτάνει σ' ένα παλιό, γνωστό της ξενοδοχείο, με ένα νεαρό γκρουμ (Σία ΛαΜπουφ) να κάνει το παν για να την εξυπηρετήσει - ιστορία που έγραψε ο Αντονι Μινγκέλα που πέθανε πριν προλάβει να τη σκηνοθετήσει και που τελικά τη σκηνοθέτησε ο Σεκάρ Καπούρ. Συγκινητική είναι και η ιστορία του ηλικιωμένου ζευγαριού (Ελάι Γουάλας-Κλόρις Λίτσμαν) που περπατά γκρινιάζοντας (μ' ένα διάλογο που θυμίζει τον Γούντι Αλέν), στο Μπρούκλιν, στην πραγματικότητα δείγμα μιας αγάπης που δεν έχει πάψει -επεισόδιο που σκηνοθέτησε με ξεχωριστή ζεστασιά ο Τζόσουα Μάρστον. Μπορεί, τελικά, κάποιες ιστορίες να μην έχουν το ίδιο ενδιαφέρον, τα 8 λεπτά όμως τελειώνουν γρήγορα, και σίγουρα θα βρείτε μια άλλη που θα σας τραβήξει.

Οι άλλες ταινίες

«2012». Μια εφιαλτική ταινία από το κοντινό μας μέλλον 2012. ΗΠΑ, 2009. Σκηνοθεσία: Ρόλαντ Εμεριχ. Σενάριο: Ρόλαντ Εμεριχ & Χάραλντ Κλόουζερ. Ηθοποιοί: Τζον Κούζακ, Αμάντα Πιτ, Τσιγουέτελ Ετζιοφορ, Τάντι Νιούτον, Ολιβερ Πλατ, Γούντι Χάρελσον, Ντάνι Γκλόβερ. 158'

**

Μια ομάδα ανθρώπων αγωνίζεται να επιβιώσει σε μια μετα-αποκαλυπτική Γη, σε μια, με άφθονα και εντυπωσιακά εφέ, ταινία.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ρόλαντ Εμεριχ καταπιάνεται με το τέλος του κόσμου. Στις ταινίες του «Ημέρα ανεξαρτησίας» και «Η επόμενη μέρα» μάς έδειξε τα αποτελέσματα μιας τέτοιας καταστροφής: στην πρώτη εξαιτίας επίθεσης εξωγήινων, στη δεύτερη εξαιτίας κλιματικών αλλαγών. Τη φορά αυτή, καταπιάνεται με μια κατακλυσμική καταστροφή του πλανήτη μας που θα προκληθεί προς τα τέλη του 2012, με αποκαλυπτικούς σεισμούς, τσουνάμι και εκρήξεις ηφαιστείων που δεν θ' αφήσουν τίποτα όρθιο. Το σενάριο χωρίζεται σε δύο μέρη: το πρώτο με την εισαγωγή διάφορων χαρακτήρων (εκείνων που γνωρίζουν τι θα συμβεί κι εκείνων, κυβερνητικών βασικά στελεχών, που προσπαθούν να κρύψουν την αλήθεια από τον κόσμο) και το δεύτερο με το ξέσπασμα των φαινομένων που οδηγούν στην καταστροφή και τις προσπάθειες εκείνων που αγωνίζονται να επιβιώσουν. Οπως σε τέτοιες περιπτώσεις, τα ειδικά εφέ, τα γνωστά CGI, έχουν τη γιορτή τους! Ταινία γιο όσους αναζητούν το θέαμα - και μάλιστα άφθονο.

• ΠΑΠΙΣΣΑ ΙΩΑΝΝΑ (Pope Joan). Γερμανία, 2009. Σκηνοθεσία: Σόνκε Βόρτμαν. Σενάριο: Ντόνα Βούλφολκ Κρος, Χάινριχ Χάντινγκ. Ηθοποιοί: Γιοχάνα Βόκαλεκ, Ντέιβιντ Γουένχαμ, Τζον Γκούντμαν, Ιαν Γκλεν. 149'

Είναι η δεύτερη φορά, μετά την ταινία του Μάικλ Αντερσον (1972), που η οθόνη καταπιάνεται με την ιστορία της αγγλικής καταγωγής Γερμανίδας, που τον 9ο αιώνα κατόρθωσε, μεταμφιεσμένη σε άντρα, να ξεγελάσει το Βατικανό και να χειροτονηθεί Πάπας. Δεν είναι μόνον ο Εμμανουήλ Ροΐδης που έγραψε για την Πάπισσα Ιωάννα (μέχρι και σήμερα συζητείται ακόμη αν αυτή υπήρξε πραγματικό πρόσωπο), αλλά και η Ντόνα Βούλφολκ Κρος, στο βιβλίο της οποίας βασίζεται η ιστορική (;) αυτή περιπέτεια εποχής.