Θαύματα και φθόνος στη Λούρδη

Η Τζ. Χάουσνερ παρατηρεί και καταγράφει τις σχέσεις ανάμεσα στους πιστούς

• Του Παναγιωτη Παναγοπουλου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 08-04-10

• Προσκύνημα στη Λούρδη***ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΔΡΑΜΑ, Σκηνοθεσία: Τζέσικα ΧάουσνερΕρμηνείες: Σιλβί Τεστό, Λέα Σεϊντού, Ζιλέτ Μπαρμπιέ, Γκέρχαρντ Λίμπμαν, Μπρούνο Τοντεσκίνι

ΚΡΙΤΙΚΗ. Με την έννοια του θαύματος, της πίστης, της ευπιστίας, του θαυμασμού, αλλά και του φθόνου ασχολείται η Τζέσικα Χάουσνερ στο «Προσκύνημα στη Λούρδη», που διακρίθηκε ως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ταινίες της τελευταίας Μόστρας της Βενετίας.

Ο τόπος που διαδραματίζεται η ταινία, είναι η Λούρδη της Γαλλίας, εκεί που από τα μέσα του 19ου αιώνα πιστεύεται ότι τα νερά του τόπου είναι θαυματουργά. Κάθε χρόνο, πάνω από ένα εκατομμύριο προσκυνητές φτάνουν εκεί με την ελπίδα του θαύματος. Για τους περισσότερους βέβαια, το μόνο που μένει είναι να περιφέρουν την προσμονή τους για ένα θαύμα που δεν έρχεται, σε μια θρησκευτική Ντίσνεϊλαντ, γεμάτη από σουβενίρ με τη μορφή της Παναγίας.

Ενα τέτοιο γκρουπ προσκυνητών παρακολουθεί η κάμερα της Χάουσνερ. Η ομάδα φτάνει στη Λούρδη με την ελπίδα του θαύματος και με την ανυπομονησία να δουν το θαύμα και να επιβεβαιώσουν την πίστη τους. Σ’ αυτό το γκρουπ βρίσκεται και η Κριστίν, μια νεαρή γυναίκα καθηλωμένη σε αναπηρικό καροτσάκι. Αυτού του είδους τα προσκυνήματα, όπως λέει, είναι η μοναδική της ευκαιρία να αποδράσει από τη μοναξιά και την απομόνωση.

Ανάπηρη εξαιτίας σκλήρυνσης κατά πλάκας, η Κριστίν χρειάζεται τη βοήθεια δύο νοσοκόμων για να ντυθεί, να μετακινηθεί, να ξαπλώσει. Ομως δεν δυσανασχετεί, αντιμετωπίζει την τύχη της σαν ένα δεδομένο, με το οποίο πρέπει να ζήσει. Και σε αντίθεση με άλλα μέλη του γκρουπ που έχουν ένα ολοφάνερο άγχος περιμένοντας το θαύμα, προσπαθεί απλώς να απολαύσει ό,τι μπορεί. Και δεν ζητάει οδηγίες σωστής έκφρασης της πίστης, όπως κάνουν κάποιοι άλλοι συνταξιδιώτες της.

Κάποιο πρωί τα μέλη της ομάδας θα δουν ότι η Κριστίν έχει σηκωθεί και ετοιμαστεί μόνη της, σαν να μην ήταν ανάπηρη, σαν από θαύμα. Το θαύμα του προσκυνήματος έχει επιτευχθεί, μόνο για μία όμως. Και ενώ από τη μία πλευρά οι συνταξιδιώτες της θα τη βραβεύσουν ως «καλύτερη προσκυνήτρια» (Οσκαρ πίστης;), από την άλλη δεν θα λείψουν οι υπόγειες εκφράσεις φθόνου, ειδικά όταν η Κριστίν θα αρχίσει να δείχνει το ενδιαφέρον της για έναν από τους άντρες του τάγματος που τους συνοδεύει, και το ενδιαφέρον της έχει ανταπόκριση.

Η Χάουσνερ δεν κάνει μια θρησκευτική ανάλυση, ούτε ψάχνει να βρει εξήγηση για το πώς λειτουργεί το θαύμα και αν είναι αληθινό ή placebo. Την ενδιαφέρει περισσότερο να παρατηρήσει τους μηχανισμούς που αναπτύσσονται σ’ αυτή την ιδιαίτερη ομάδα ανθρώπων, με κορυφαία την Κριστίν, που υποδύεται η Σιλβί Τεστό, με ένα βλέμμα που αφήνει να εννοηθούν περισσότερα από εκείνα που αποκαλύπτονται.

Oι αλλες ταινίες

• Δημητρης Μπουρας

• Υποψία (**)

Οι αξιόλογες ταινίες του Καναδοαρμένιου Ατόμ Εγκογιάν καλύπτουν τη δεκαετία 1987 - 1997. Ξεκινούν από την ηθογραφία και στην κλιμάκωσή τους μετατρέπονται σε πολυεπίπεδα ψυχολογικά πορτρέτα. Οι ήρωές τους βρίσκονται σε μια δίνη εμμονών και νευρώσεων. Ο έρωτας, η φετιχοποίηση του σεξ και η πορνογραφία ως καταλύτης στις ανθρώπινες σχέσεις είναι κάποια από τα βασικά μοτίβα της θεματολογίας του Εγκογιάν εκείνης της εποχής.

Στην πρόσφατη «Υποψία», που θυμίζει λιγάκι το «Εxotica», ο Εγκογιάν σκηνοθετεί ένα ερωτικό θρίλερ και αναλίσκεται στο καδράρισμα, που ομολογουμένως έχει ενδιαφέρον. Η ατμόσφαιρα, όμως, απαιτεί κάτι περισσότερο. Μια μεσοαστή γιατρός, που αισθάνεται πως γίνεται όλο και πιο λίγο επιθυμητή στον καθηγητή σύζυγό της, προσλαμβάνει μια νεαρή πόρνη πολυτελείας για να τον φλερτάρει. Θέλει να τσεκάρει την αντίδρασή του. Στη συνέχεια, καθώς η πόρνη αφηγείται στη γιατρό τις περιπέτειές της με τον καθηγητή, δημιουργείται μια ερωτική έλξη ανάμεσα στις δύο γυναίκες. Με Τζούλιαν Μουρ, Αμάντα Σέιφριντ, Λίαμ Νίσον.

• Χάρι Μπράουν (*)

Το θρίλερ του Ντάνιελ Μπάρμπερ φέρνει στη μνήμη το «Συλλάβετε τον Κάρτερ», που άλλαξε το αγγλικό θρίλερ το 1971. Στο «Συλλάβετε τον Κάρτερ» η ρεαλιστική ερμηνεία του Μάικλ Κέιν σμίλευσε το χαρακτήρα ενός γκάνγκστερ σε αδιέξοδο. Στο «Χάρι Μπράουν», όπου ο Μπάρμπερ στυλιζάρει τη βία, ο Κέιν θυμίζει τον Τσαρλς Μπρόνσον στον «Εκτελεστή της νύχτας».

• Ομορφη ζωή (** 1/2)

Τρεις ιστορίες εκτυλίσσονται παράλληλα στο σημερινό Σαντιάγο. Στην πρώτη, που έχει να κάνει με τη μνήμη, ένας σαραντάρης κομμωτής πρέπει να πληρώσει σημαντικό ποσό στο νεκροταφείο για να μην αποτεφρωθούν τα οστά του πατέρα του. Στη δεύτερη, όπου το θέμα είναι η διάψευση του ονείρου, ένας νεαρός μουσικός μπαίνει στην μπάντα του στρατού από ανάγκη. Η τρίτη ιστορία αφορά τη σύγχρονη οικογένεια. Μια έφηβη, παιδί χωρισμένων γονιών, μένει έγκυος. Του Αντρές Γουντ.

Επίσης

Το «Nick’s Film, αστραπή πάνω στο νερό» (1980) ξεκίνησε σαν μια ταινία μυθοπλασίας με σκηνοθέτες τον Βιμ Βέντερς και τον Νίκολας Ρέι. Κατέληξε όμως σε ένα ντοκιμαντέρ του Βέντερς γύρω από τον Αμερικανό δάσκαλό του, καθώς ο Ρέι αργόσβηνε από καρκίνο. Προβάλλονται επίσης η αισθηματική κομεντί «Ζητείται γαμπρός» (*) και το ντοκιμαντέρ του Βάσου Γιώργα «Το σινεμά γυμνό».

Η γυναικολόγος, ο σύζυγός της και η πόρνη

Ερωτισμός και μυστήριο στη νέα ταινία του Ατόμ Εγκογιάν, με θέμα τον έρωτα μιας γυναίκας για την «αντικαταστάτριά» της

ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ | Πέμπτη 8 Απριλίου 2010

Η ασυνήθιστη πλοκή και ο πηγαίος ερωτισμός είναι στοιχεία που ξεχωρίζουν στην «Υποψία» («Chloe», Καναδάς/ΗΠΑ, 2009), την τελευταία δημιουργία του καναδοαρμένη σκηνοθέτη Ατόμ Εγκογιάν. Το φιλμ (του οποίου το σενάριο στηρίζεται στη γαλλική ταινία «Ναταλί») αναφέρεται στο εσωτερικό αδιέξοδο μιας επιτυχημένης γυναικολόγου ( Τζουλιάν Μουρ ) η οποία πανικοβλημένη προσπαθεί να διατηρήσει τον έλεγχο της ζωής της: πρώτον, δεν είναι πλέον νέα και όσο θα ήθελε όμορφη και δεύτερον, δεν νιώθει ελκυστική προς τον σύζυγό της ( Λίαμ Νίσον ), ο οποίος πιθανότατα την απατά. Προκειμένου να μάθει αν οι υποψίες της έχουν βάση, η γυναίκα καταφεύγει στα άκρα και προσλαμβάνει μια πόρνη πολυτελείας, τη Χλόη ( Αμάντα Σίφριντ ), για να τη χρησιμοποιήσει ως δόλωμα.

Υπολογίζει όμως χωρίς τον ξενοδόχο γιατί... πώς θα μπορούσε να φανταστεί ότι ή ίδια θα ένιωθε ερωτική έλξη προς τη νεαρή κοπέλα.

Η «Υποψία» δεν ανήκει στις ταινίες που σου δίνουν τη λύση του αινίγματος στο πιάτο. Δεν ενδιαφέρεται καν να το κάνει. Ο Εγκογιάν αγαπά το ερωτικό παιχνίδι, δουλεύει στις σκιές των πραγμάτων, στην αμφιβολία, αναμοχλεύει όλες τις πιθανότητες παραμένοντας επικεντρωμένος στις αντιδράσεις των ηρώων, στην ψυχολογία τους και στη δημιουργία ερωτικής ατμόσφαιρας (κάτι που άλλωστε ξέρει πολύ καλά να κάνει - αρκεί να θυμηθεί κανείς την «Εξότικα»).

Η σέξι φιγούρα της Αμάντα Σίφριντ (η κόρη της Μέριλ Στριπ στο «Μάμα μία!») τον εξυπηρετεί με τον καλύτερο τρόπο αφού η αγγελική-σατανική «αντικαταστάτρια» της ανήσυχης συζύγου σαγηνεύει μόνο και μόνο με την ύπαρξή της.

Η Τζουλιάν Μουρ είναι όπως πάντα υπέροχη, ενώ ο Λίαμ Νίσον δεν έχει ρόλο, έχει όμως γοητεία. Την ίδια στιγμή η «Υποψία» γέρνει προς την πλευρά του θρίλερ διατηρώντας το ενδιαφέρον αμείωτο- συμβάλλει σε αυτό και η μουσική του Μάικλ Ντάνα. Σε γενικές γραμμές μια δυναμική επιστροφή ενός σκηνοθέτη που τα τελευταία χρόνια είχε χάσει τον παλιό καλό εαυτό του.

Α ν και ως ταινία είναι καλοσκηνοθετημένη, ο «Χάρι Μπράουν» («Ηarry Βrown», Αγγλία, 2010) του Ντάνιελ Μπάρμπερ προάγει τόσο ακραίες θέσεις που χωρίς τον Μάικλ Κέιν στον ρόλο του ήρωα του τίτλου, θα περνούσε στα ψιλά. Ο Χάρι Μπράουν είναι ένας συνταξιούχος πρώην στρατιωτικός- όχι στα καλύτερα της υγείας του- ο οποίος αποφασίζει να πάρει τον νόμο στα χέρια του και να «καθαρίσει» την περιοχή του στις παρυφές του Λονδίνου από τα «ανθρώπινα απόβλητα» που την εξουσιάζουν.

Το φιλμ θυμίζει συνδυασμό «Εκδικητή της νύχτας» με τον Τσαρλς Μπρόνσο ν και «Συλλάβετε τον Κάρτερ» με τον ίδιο τον Κέιν 40 χρόνια νεότερο. Προσωπικά βρήκα και μια ιδέα από «Gran Τorino» επειδή ηλικιακά ο ήρωας του Κέιν ταιριάζει με εκείνον του Κλιντ Ιστγουντ. Εδώ όμως ο εξωραϊσμός της αυτοδικίας γίνεται με τόσο απροκάλυπτο τρόπο ώστε να λειτουργήσει η καταγγελτική διάθεση της ταινίας, που εν τέλει νιώθεις βαθιά ενοχλημένος. Πάντως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ταινίας είναι ο δραματουργικός χώρος της, ένα Λονδίνο που δεν θα δούμε ποτέ στους τουριστικούς οδηγούς της πόλης, άγριο, βρώμικο και επικίνδυνο.

«Προσκύνημα στη Λούρδη» («Lurdes») της Τζέσικα Χλάουσνερ

Να μια ταινία που μπορεί εύκολα να παρεξηγηθεί. Στο πρώτο μισό θυμίζει ντοκυμαντέρ για τη Λούρδη, τον θρυλικό τόπο προσκυνήματος στην καρδιά των Πυρηναίων, τον οποίο επισκέπτονται χιλιάδες αναμένοντας το μεγάλο θαύμα- κάτι σαν την Παναγία της Τήνου τον Δεκαπενταύγουστο. Στο δεύτερο μισό όμως τα πράγματα αλλάζουν καθώς ένα θαύμα όντως πραγματοποιείται και διαμορφώνει ριζικά τη ζωή της γυναίκας που το ζει (η Σιλβί Τεστούντ, μια από τις νέες αποκαλύψεις του γαλλικού κινηματογράφου, στη φωτογραφία). Παρά το θρησκευτικό-εκκλησιαστικό κλίμα που επικρατεί σε όλη την ατμόσφαιρα, το «Προσκύνημα στη Λούρδη» δεν είναι τόσο μια θρησκευτική όσο μια φιλοσοφική-ψυχολογική ταινία που καυτηριάζει με χιούμορ τις καταστάσεις που περιγράφει αναδεικνύοντας μάλιστα σε όλο του το μεγαλείο το στυγνό «εμπόριο του θαύματος» κάτω από την ομπρέλα της θρησκείας.

«Ομορφη ζωή» («La buena vida») του Αντρές Γουντ

Φέτες ζωής από την καθημερινότητα του σύγχρονου Σαντιάγο της Χιλής σκηνοθετημένες από τον δημιουργό του «Ματσούκα» (2004). Ενας 40άρης εργένης που ταλαιπωρείται από μια απαιτητική μάνα και το «φάντασμα» του πατέρα του (η σορός του θα αποτεφρωθεί αν δεν ανανεωθεί η πληρωμή). Μια χωρισμένη υπάλληλος δημοσίου κέντρου υγείας που προωθεί τη χρήση προφυλακτικού στις ιερόδουλες αλλά δεν μπορεί να επικοινωνήσει με την κόρη της που είναι έγκυος. Ενας νεαρός κλαρινετίστας που βλέπει το ταλέντο του να υποκύπτει στην αλαζονική συμπεριφορά του. Ενδιαφέρουσες όλες οι ιστορίες, προβάλλουν την ομορφιά της ζωής μέσα από μικρές, φαινομενικά ασήμαντες κινήσεις γενναιοδωρίας, όπως ένα λούσιμο μαλλιών (του εργένη στη μητέρα του) ή το ότι το χαμένο κλαρινέτο του μουσικού παραδίδεται στον κάτοχό του. Παίζουν: Αλίν Κουπενχάιμ, Μανουέλα Μαρτέλι, Αλφρέδο Κάστρο. «Ζητείται γαμπρός»
(«Leap year») του Αναντ Τάκερ

Σύμφωνα με ένα έθιμο του 5ου αιώνα, στην Ιρλανδία η 29η Φεβρουαρίου (κάθε τέσσερα χρόνια) είναι ημέρα πολύτιμη για κάθε γυναίκα που θέλει να παντρευτεί. Αρκεί να εκφράσει την επιθυμία της μέσα στα χρονικά πλαίσια της ημέρας. Το έθιμο αποφασίζει να ακολουθήσει η Εϊμι Ανταμς - τέλεια για μια ακόμη φορά ως χαζοαμερικανίδα που ξέρει να ταλαιπωρεί τους άλλους και να ταλαιπωρείται ακόμη περισσότερο η ίδια. Καλώς ή κακώς στο διάβα της θα βρεθεί ένας ταβερνιάρης ( Μάθιου Γκουντ, στη φωτογραφία με την Ανταμς) και μαζί θα οργώσουν την ιρλανδική επαρχία προκειμένου το κορίτσι να φθάσει στην ώρα του στο Δουβλίνο. Ολα αυτά πλάθουν μια ωραία, γλαφυρή ταινιούλα, ευχάριστη σε προθέσεις αλλά και ως αποτέλεσμα. Τίποτε το αξέχαστο αλλά με έξυπνες αναφορές πάνω στα ιρλανδέζικα ήθη τα οποία, ούτως ή άλλως, προσωπικά πάντοτε απολάμβανα.

ΝΤΟΚΥΜΑΝΤΕΡ

Με το «Σινεμά γυμνό» ο Δημήτρης Κολιοδήμος και ο Βάσος Γέωργας (σενάριο και σκηνοθεσία αντιστοίχως) κάνουν μια καταγραφή του ελληνικού πορνό, από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 ως την παρακμή του (το φιλμ αγγίζει αμυδρά και τις ημέρες μας, αν και δυστυχώς οι δημιουργοί δεν πρόλαβαν την Τζούλια Αλεξανδράτου ). «Μαλακό» ή «σκληρό», το ελληνικό γυμνό έχει γράψει τη δική του ιστορία στις αίθουσες. Για εκείνη την εποχή, του Κώστα Γκουσγκούνη (στη φωτογραφία, από την ταινία «Ηταν άξιος») και της Τίνας Σπάθη, του Τέλλη Σταλόνε αλλά και όλων όσοι αργότερα... έκαναν την πάπια (λες και δεν είχαν ιδέα για το πού έπαιζαν) μιλούν εκπρόσωποι του χώρου, όπως ο σκηνοθέτης Ομηρος Ευστρατιάδης, ο ηθοποιός Φαίδων Γεωργίτσης αλλά και ο βαρόνος της ελληνικής «τσόντας», ο Βerto (Νάσος Σπύρης).

Γυρισμένο το 1979, το ντοκυμαντέρ «Αστραπή πάνω από το νερό» («Lightning over water»/«Νick΄s movie») ξεκίνησε ως ταινία μυθοπλασίας που θα σκηνοθετούσαν μαζί ο Γερμανός Βιμ Βέντερς και το είδωλό του, ο αμερικανός σκηνοθέτης Νίκολας Ρέι (στη φωτογραφία) του «Επαναστάτη χωρίς αιτία». Ωστόσο το σχέδιο χάλασε και έτσι αυτό που απέμεινε ήταν ένα ντοκυμαντέρ μυθοπλασίας πάνω στον Νίκολας Ρέι ο οποίος κατά την περίοδο των γυρισμάτων βρισκόταν στα τελευταία του (πέθανε από καρκίνο). Παρακολουθούμε τις τελευταίες ώρες ενός αγριμιού που δεν λέει με τίποτε να σωριαστεί, καπνίζει μετά μανίας και δίνει συναρπαστικές διαλέξεις. Ο Βέντερς δηλώνει τη βαθύτατη αγάπη του για τον grand master, όπως επίσης δηλώνει τον φόβο του μήπως ο ασθενής Ρέι πέσει θύμα λαϊκίστικης εκμετάλλευσης της κάμεράς του. «Αυτό δεν θα γίνει» τον διαβεβαιώνει ο υπερήλικας μάγκας γνωρίζοντας πολύ καλά ότι και οι δυο θα εκτεθούν το ίδιο- κάτι που γίνεται.

• Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artId=324409&dt=08/04/2010#ixzz0kTk3PKP6

Η κατάσταση των πραγμάτων

Βιμ Βέντερς

«Ο κινηματογράφος χάνει προοδευτικά την ικανότητα να παρατηρεί, να αντιπαρατίθεται στο χώρο και στις λεπτομέρειες κι αυτό γιατί, συγκριτικά με το παρελθόν, επιδεικνύει πολύ μειωμένη υπομονή. Εχω την αίσθηση ότι στις δεκαετίες '40, '50 και '60 - τότε που η τηλεόραση ήταν ένα πράγμα και το σινεμά ένα άλλο και δεν υπήρχαν βίντεο - το κοινό έβλεπε κινηματογράφο με πολύ μεγαλύτερη προσοχή και υπομονή. Σήμερα οι ταινίες διέπονται από εντελώς διαφορετικό ρυθμό: δεν αφιερώνουν πια χρόνο στην παρατήρηση των πραγμάτων, με τον ίδιο τρόπο συμπεριφέρεται και το κοινό. Επιδεικνύουμε αποδοχή στο γεγονός ότι και στον κινηματογράφο θα πρέπει τα πάντα να κινούνται αδιαλείπτως, φοβάμαι δε ότι σκηνοθέτες σαν τον Φορντ και τον Οζου σήμερα δεν θα είχαν πια τη δυνατότητα να δουλέψουν, κύρια γιατί δε θα εύρισκαν παραγωγό και κατά δεύτερο, δεν θα εύρισκαν κοινό. Οι θεατές στο παρελθόν έβλεπαν κινηματογράφο με διαφορετικό τρόπο και αυτό επηρέαζε και το βλέμμα των δημιουργών. Οι κινηματογραφιστές καταφέρονται συχνά εναντίον της τηλεόρασης, μιλούν για βίαιη επέμβαση των τηλεοπτικών ρυθμών στην κινηματογραφική εικόνα που αντανακλά σε επιβεβλημένη αποσπασματικότητα αναφορικά με την αντίληψη των πραγμάτων. Χάσαμε την ικανότητα να παρακολουθούμε ένα μόνο πράγμα, συνηθίσαμε να βλέπουμε ταυτόχρονα και κάτι άλλο, να πηδάμε από το ένα πρόγραμμα στο άλλο: με το που θα αισθανθούμε ότι κατανοήσαμε τι συμβαίνει εδώ, περνάμε αυτόματα σε άλλο κανάλι. Κατά τον ίδιο τρόπο απολέσαμε την ικανότητα συγκέντρωσης σε ένα μοναδικό θέμα. Κανείς πλέον δεν εντυπωσιάζεται από την αλήθεια μιας μεμονωμένης εικόνας, όλοι αποζητούν κάποια άλλη, προηγούμενη ή επόμενη, συνηθισμένοι στο ότι αναπόφευκτα έπεται ή εμφανίζεται ταυτόχρονα κάτι άλλο. Δεν αναμένουμε πια κάποιο νόημα από τη μεμονωμένη εικόνα, αλλά από τη γενική σούμα του όλου. Πριν από είκοσι χρόνια λειτουργούσαμε διαφορετικά, μέχρι το '70 οι σκέψεις των ανθρώπων δε χοροπηδούσαν με τέτοια φρενίτιδα».

Από συζήτηση του Βιμ Βέντερς με την Λεονέτα Μπεντιβόλιο που δημοσιεύτηκε στο βιβλίο «WimWenders, UnaVolta» εκδόσεις Socrates, Roma, 1994.

ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΑΙΝΙΩΝ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Πέμπτη 8 Απρίλη 2010

ΒΙΜ ΒΕΝΤΕΡΣ - ΝΙΚΟΛΑΣ ΡΕΪ: Αστραπή πάνω στο νερό

Νικόλας Ρέι στην Αστραπή πάνω στο νερό

Πριν και πάνω από οτιδήποτε άλλο, η ταινία ΑΣΤΡΑΠΗ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ή NICK'SMOVIE συνιστά το αποτέλεσμα σχέσης φιλίας μεταξύ του Βιμ Βέντερς και του Νίκολας Ρέι, σχέση που αρχίζει την εποχή του «Ο Αμερικάνος Φίλος», όπου ο σκηνοθέτης του «Επαναστάτη χωρίς αιτία», πολέμιος του πουριτανισμού και αμφισβητίας της ψευδαίσθησης του «αμερικάνικου ονείρου», ερμήνευσε το ρόλο του ζωγράφου Derwatt. Σε συνάντησή τους το 1976 στη Νέα Υόρκη, ο Ρέι εξέφρασε στον Βέντερς την επιθυμία να επιστρέψει στον κινηματογράφο, να ξαναπιάσει και να ολοκληρώσει μια πειραματική ταινία που ξεκίνησε το 1971 με φοιτητές του HarpurCollge της Νέας Υόρκης. Ομως ο καρκίνος του - που διαγνώστηκε το 1963 τότε που γύριζε το «55 Μέρες στο Πεκίνο» - επιδεινωνόταν με γοργούς ρυθμούς προκαλώντας του φυσική φθορά και απομακρύνοντάς τον από κάθε εργασιακή πρόθεση.

Σε μια από τις συναντήσεις τους, οι δύο σκηνοθέτες αποφασίζουν να κάνουν μαζί ένα φιλμ και καθένας τους χωριστά ξεκινά να δουλεύει πάνω σε προσωπικές ιδέες. Τον Νίκολας Ρέι γαργαλούσαν από καιρό δύο ιστορίες. Η πρώτη, με τον προσωρινό τίτλο «Αστραπή πάνω στο νερό» μιλούσε για δύο φίλους που σαλπάρουν με ένα σκαρί για την Κίνα, όπου ελπίζουν να βρουν ένα σπάνιο είδος ginseng που θα θεράπευε ως διά θαύματος τον καρκίνο του ενός, του γηραιότερου. Η δεύτερη που έφερε τον τίτλο «I'ma stranger heremyself», ήταν η ιστορία ενός ηλικιωμένου, κοντά στο θάνατο ζωγράφου, ο οποίος φρενιτικά ζωγράφιζε αντίγραφα των δικών του έργων, με τα οποία θα αντικαθιστούσε τα πρωτότυπα που βρίσκονταν εκτεθειμένα σε διάφορα μουσεία, επανακτώντας κατ' αυτόν τον τρόπο την κυριότητα του δημιουργού πάνω στο έργο του, την κυριότητα της ταυτότητάς του, πριν το θάνατό. Και στις δύο ιστορίες διαγράφεται η θέληση του ετοιμοθάνατου Ρέι να πραγματοποιήσει ένα φιλμ «διαθήκη» και όπως αναφέρει ο ίδιος κάπου στην ταινία «...για έναν άνθρωπο που επιθυμεί, προτού πεθάνει, να ξαναβρεί τον εαυτό του, να ξαναβρεί τον σεβασμό στον εαυτό του».

Ο Νίκολας Ρέι με τον Τζέιμς Ντιν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας Επαναστάτης χωρίς αιτία

Μεταξύ 1978 και 1979 ο Νίκολας Ρέι υποβάλλεται σε τρεις χειρουργικές επεμβάσεις, αλλά ο καρκίνος έχει ήδη κάνει μετάσταση από τους πνεύμονες στον εγκέφαλο. Την ίδια περίοδο, ο Βέντερς βρίσκεται στο Λος Αντζελες όπου επεξεργάζεται την ταινία του «Hammet», ταξιδεύει όμως συχνά στη Νέα Υόρκη και επισκέπτεται το φίλο του.

Από τη στιγμή που αρχίζουν τα γυρίσματα του «Αστραπή πάνω στο νερό» αρχίζει και η ιστορία ενός δύσκολου φιλμ που αυτοσχεδιάζεται μέρα με τη μέρα ενώ η φυσική αδυναμία του Ρέι καθορίζει, επιβραδύνοντας ή και εμποδίζοντας, τα γυρίσματα. Η ταινία είναι προορισμένη να ολοκληρωθεί με τον επικείμενο πραγματικό θάνατο του πρωταγωνιστή, η δραματικότητα του οποίου επηρεάζει και το κοπιώδες μοντάζ. Δομημένο σε δύο επίπεδα - αφενός σε επίπεδο κινηματογραφικής, τεχνητής δηλαδή μετατόπισης της αγωνίας του Ρέι και της ανθρώπινης εμπειρίας που συνδέει τους δύο φίλους (ο Ρέι απέναντι στον θάνατο/ ο Βέντερς απέναντι στο θάνατο του Ρέι) και αφετέρου της κινηματογραφημένης τεκμηρίωσης της πρακτικής του φιλμ, της αργής και σταδιακής κατασκευής του καλλιτεχνικού προϊόντος, - το «Αστραπή πάνω στο νερό» μετατρέπεται σε διαλεκτική αντίθεση μεταξύ Πραγματικότητας και Μυθοπλασίας, σε φιλονικία μεταξύ Ζωής και Κινηματογράφου, μεταξύ της φυσικότητας και της νόησης.

Ο Νίκολας Ρέι συνιστά την Πραγματικότητα με την έντονη παρουσία του θανάτου και την προοδευτικά φυσική κατάπτωση. Η ταινία εγγράφεται στη Μυθοπλασία. Μόνο διά της μυθοπλασίας είναι δυνατή η διείσδυση στο μυστήριο της Πραγματικότητας, ώστε να επιτευχθεί η συλλογή της αυθεντικότητας των φαινομένων, της Αλήθειας. Ο καρκίνος και ο θάνατος είναι δεδομένα αντικειμενικά και μη αναστρέψιμα που ανασύρονται στην επιφάνεια τεχνητά, μέσα από την «παράσταση». Ο αυτοσχεδιασμός στην σεκάνς του νοσοκομείου στηρίζεται στον Βασιλιά Ληρ, ο Ρέι στο κρεβάτι του θανάτου μιλάει ήρεμα για την αρρώστια του στην κόρη του (την οποία υποδύεται η τραγουδίστρια Ρόνι Μπλάκλι, σύζυγος του Βέντερς). Ο Ρέι κατορθώνει δηλαδή, μέσα από την αποστασιοποίηση της υποκριτικής, να αντιπαρατεθεί με την αλήθεια, να κοιτάξει το θάνατο κατά πρόσωπο.

Και ο Βέντερς αποδέχεται την συνάντηση/ σύγκρουση με την Πραγματικότητα και επιλέγει να υποταχθεί στο βλέμμα του Ρέι, του αντικείμενου της παράστασής του. Το καθήκον των μεγάλων καλλιτεχνών συνίσταται στο να αποκαλύπτεις και να αποκαλύπτεσαι.

Σκηνοθεσία: Βιμ Βέντερς, Νίκολας Ρέι. Παίζουν: Νίκολας Ρέι, Βιμ Βέντερς, Ρόνι Μπλάκλι, κ.ά. (Σουηδία/Γερμανία, 1980), Διάρκεια 116΄.

ΑΤΟΜ ΕΓΚΟΓΙΑΝ: Υποψία

Πλαστικοποιημένο, αποστειρωμένο και επίμονα προβλέψιμο ψυχολογικό ερωτικό θρίλερ. Η φωτογραφικά πανέμορφη και επιτυχημένη γυναικολόγος (Τζουλιάν Μουρ), παρότι διανύει τη δεύτερή της άνοιξη, παραμένει αρρωστημένα ερωτευμένη με το γοητευτικό σύζυγό της (Λίαμ Νέσον), πανεπιστημιακό καθηγητή μουσικολογίας.

Ενδιαφέρουσα ως ένα σημείο, αυτή καθαυτή η ερωτική πλεκτάνη που υφαίνει η ζηλότυπα ερωτευμένη σύζυγος που αναμετριέται οδυνηρά με τις αμφιβολίες και τις ανασφάλειές της κι αγωνιά για την επιβεβαίωση της δικής της, απόλυτης, κυριαρχίας στην ερωτική βούληση του συζύγου. Την εκτέλεση του παιχνιδιού ανέθεσε η σύζυγος, έναντι αδρής πληρωμής, σε μια λαμπερά αθώα Λολίτα που όμως αποδεικνύεται ότι τα ηνία στη σκηνοθεσία της πλεκτάνης βρίσκονταν ανέκαθεν στα χέρια της, σπρώχνοντας την εξέλιξη της ιστορίας προς εντελώς απρόσμενη κατεύθυνση.

Παίζουν: Λίαμ Νέσον, Τζουλιάν Μουρ, Αμάντα Σέιφριντ κ.ά. Παραγωγή 2009 ΗΠΑ, Καναδάς, Γαλλία. Διάρκεια 96΄.

ΤΖΕΣΙΚΑ ΧΑΟΥΣΝΕΡ: Προσκύνημα στη Λούρδη

Φιλοσοφική μάλλον προσέγγιση του θέματος του ετήσιου προσκυνήματος στη Λούρδη, στην αντίστοιχη Παναγία της Τήνου των Πυρηναίων, γνωστή και από το οδοιπορικό των δύο κλοσάρ στο φιλμ του Μπουνιουέλ ΓΑΛΑΞΙΑΣ.

Η τρίτη ταινία της Χάουσνερ - η οποία φέρει πλήθος διακρίσεων και το Μεγάλο Βραβείο του Διεθνούς Διαγωνιστικού 2009 του φεστιβάλ κινηματογράφου της Βαρσοβίας - διέπεται από μοναδικούς τόνους και παράξενη ατμόσφαιρα. Ανθρωποι απ' όλον τον κόσμο συρρέουν στη Λούρδη για να θεραπευτούν από τις αρρώστιες τους, να ξαναβρούν τη χαμένη τους υγεία, τη χαμένη τους ζωή. Κάποιες φορές γίνονται «θαύματα», τις περισσότερες όμως όχι. Η Κριστίν υπήρξε τυχερή. Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της το πέρασε καθισμένη σε αναπηρικό καροτσάκι και ένα πρωινό, μετά το προσκύνημα στην Λούρδη, ξύπνησε θεραπευμένη...

Παραγωγή 2009. ΗΠΑ, Αυστρία, Γαλλία, Γερμανία. Διάρκεια 96΄.

ΝΤΑΝΙΕΛ ΜΠΑΡΠΕΡ: Χάρι Μπράουν

Δυστοπικό, αργό, σκοτεινό και κατώτερο των προσδοκιών θρίλερ, με έναν άξιο Μάικλ Κέιν στον πρωταγωνιστικό ρόλο του πρόσφατα χηρεύσαντα, συνταξιούχου πεζοναύτη Χάρι Μπράουν που μένει σε υποβαθμισμένη λούμπεν συνοικία.

Στην περιοχή βασιλεύει η ανεργία με συνοδεία ναρκωτικών, εμπορίας γυναικών και όπλων και πλήθος συμμοριών που επιδίδονται σε κάθε λογής λελογισμένη ή παράλογη βία. Η πάταξη της εγκληματικότητας μοιάζει αδύνατη μια που η Αστυνομία απεικονίζεται γραφειοκρατική και η νομοθεσία δυσκίνητη. Οταν κάποιοι νεαροί δολοφονούν εν ψυχρώ - βιντεοσκοπούν μάλιστα στο κινητό τις ανατριχιαστικές λεπτομέρειες της πράξης τους - τον συνομήλικο, μοναδικό φίλο του Χάρι Μπράουν εκείνος περνά στο ρόλο του εκδικητή «καθαρίζοντας» την πόλη από τα βρωμερά παράσιτα.

Παίζουν: Μάικλ Κέιν, Εμιλι Μόρτιμερ κ.ά. Παραγωγή 2009 Βρετανία. Διάρκεια 103΄.

ΒΑΣΟΣ ΓΕΩΡΓΑΣ: Το σινεμά γυμνό

Ενας ολόκληρος χρόνος δουλειάς κατέληξε σε τηλεοπτική σειρά 12 ωρών και κινηματογραφική ταινία 102 λεπτών. Ντοκιμαντέρ για το ελληνικό ερωτικό σινεμά στη «μαλακή» και «σκληρή» βερσιόν του, που βασίζεται σε συνεντεύξεις με πρόσωπα που δημιούργησαν αυτές τις ταινίες και δύνανται να τις σχολιάσουν τεκμηριωμένα.

Το φιλμ αναφέρεται στην ιστορία του ελληνικού ερωτικού κινηματογράφου καθώς και στο ευρύτερο κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτό διαμορφώθηκε. Στην πλήρη της μορφή η ταινία συνίσταται σε 12 επεισόδια τα οποία πρόκειται να κυκλοφορήσουν το Μάη σε ειδική έκδοση.

Σκηνοθεσία: και σενάριο Δημήτρης Κολιοδήμος. Παραγωγή 2010 Ελλάδα. Διάρκεια 102΄.

ΑΝΑΝΤ ΤΑΚΕΡ: Ζητείται γαμπρός

Ρομαντική και προβλέψιμη κομεντί με φόντο καταπληκτικές εικόνες της ιρλανδέζικης φύσης, ένα είδος συνωμοσίας μεταξύ οθόνης και κοινού δεδομένου ότι εμείς γνωρίζουμε τι πρόκειται να συμβεί, η ταινία το γνωρίζει επίσης και το ενδιαφέρον εστιάζει στο να διασκεδάσουμε με τον τρόπο που γίνονται τα πράγματα.

Η Αννα από την Βοστόνη ανυπομονεί για μια πρόταση γάμου, από τον καρδιοχειρουργό με τον οποίο συνδέεται εδώ και τέσσερα χρόνια, που δεν έρχεται ποτέ. Οταν ο καλός της φεύγει για ιατρικό συνέδριο στην Ιρλανδία, εκείνη εκμεταλλεύεται μια παλιά ιρλανδέζικη παράδοση, σύμφωνα με την οποία στις 29 Φεβρουαρίου κάθε δίσεκτου έτους οι γυναίκες κάνουν πρόταση γάμου σε αυτόν που θέλουν και παίρνει την επόμενη πτήση για Δουβλίνο αποφασισμένη να κλείσει την υπόθεση με τον καρδιοχειρουργό της. Το σενάριο όμως δεν φέρνει τα πράγματα έτσι όπως τα σχεδίαζε στο μυαλό της η Εϊμι Ανταμς, αλλά η μια δυσκολία ακολουθεί την άλλη.

Παίζουν: Εϊμι Ανταμς, Ανταμ Σκοτ, Μάθιου Γκουντ κ.ά. Παραγωγή 2010 Ιρλανδία - ΗΠΑ. Διάρκεια 100΄

ΑΝΤΡΕΣ ΓΟΥΝΤ: Ομορφη Ζωή

Στο «Ριζοσπάστη» της προηγούμενης Πέμπτης 1ης Απρίλη αναφερθήκαμε εκτεταμένα στην ήπια, χαμηλών τόνων αλλά κρυπτοφιλόδοξη ταινία με σύνθετη δομή, που στήνει τρεις παράλληλες, καθημερινές ιστορίες, σκορπισμένες εδώ κι εκεί στη μεγαλούπολη του Σαντιάγκο της Χιλής και παρακολουθεί την εξέλιξή τους.

Παίζουν: Αλίν Κουπενχάιμ, Μανουέλα Μαρτέλι, Αλφρέντο Κάστρο, Εδουάρδο Πασέκο κ.ά. Παραγωγή 2008 Χιλή, Ισπανία, Βρετανία, Γαλλία. Διάρκεια 90