- Του Δημητρη Mπουρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 25/6/2009
Καταιγίδα στην ομίχλη ** ½ ΘΡΙΛΕΡ. Σκηνοθεσία: Μπερτράν Ταβερνιέ. Ερμηνεία: Τόμι Λι Τζόουνς, Πίτερ Σάρσγκαρντ, Τζον Γκούντμαν, Κέλι ΜακΝτόναλντ, Μέρι Στινμπέργκεν, Νεντ Μπίτι.
ΚΡΙΤΙΚΗ. Η τελευταία ταινία του Μπερτράν Ταβερνιέ είναι μια ιστορία φαντασμάτων, αθόρυβη, παράξενη και διόλου μεταφυσική, που διαδραματίζεται στον ομφαλό του αμερικανικού Νότου, στη Λουιζιάνα. Η αστυνομική ίντριγκα, που οδηγεί έναν γερασμένο αστυνομικό σε ένα ρατσιστικό παρελθόν το οποίο πολλοί θα ’θελαν να ξεχάσουν, είναι ένα ρεαλιστικό πρόσχημα για τον βετεράνο Γάλλο σκηνοθέτη.
Αναχρονιστικός ήρωας
Το σενάριο της ταινίας βασίζεται σε ένα βιβλίο του διάσημου συγγραφέα αστυνομικών ιστοριών Τζέιμς Λι Μπερκ. Ο πρωτότυπος ψυχεδελικός τίτλος του «In The Electric Mist With Confederate Dead» θα μπορούσε να αποδοθεί: Στην Ηλεκτρισμένη Πρωινή Πάχνη με τον Νεκρό Ομοσπονδιακό. Ο Ταβερνιέ έχει μια αγάπη για την κουλούρα της Αμερικής. Το 1983 ταξίδευσε με τον σκηνοθέτη Ρόμπερ Πάρις στον «γέρο», των μαύρων και του Φόκνερ, Μισισιπή για το ντοκιμαντέρ «Mississipi Blues».
Το 1986 γύρισε την πιο τρυφερή ταινία μυθοπλασίας για την τζαζ, το «Μεσάνυχτα και κάτι», σκηνοθετώντας τον σαξοφωνίστα Ντέξτερ Γκόρντον σε ένα ρόλο που θα ταίριαζε στον Μπέρντι, στον Κολτρέιν, στον Μάιλς, ή σε άλλους τσακισμένους γίγαντες της «μαύρης» μουσικής του 20ού αιώνα. Σήμερα, μοιάζει σαν ένας επισκέπτης στη Λουιζιάνα, άλλοτε ενθουσιασμένος κι άλλοτε αμήχανος. Σαν μια σκιά πίσω από τον πρωταγωνιστή του, Τόμι Λι Τζόουνς.
Ο Αμερικανός ηθοποιός ενσαρκώνει έναν αναχρονιστικό ήρωα. Εναν «νεκρό», που συναντιέται με το φάντασμα ενός στρατηγού των Νοτίων στους βάλτους την ώρα της πάχνης του πρωινού.
Τοπίο στην ομίχλη
Ο Ντέιβ Ρομπισό, ένας κουρασμένος αστυνομικός, βετεράνος υπολοχαγός του Βιετνάμ και πρώην αλκοολικός, ζει ήσυχα στους βάλτους με τη γυναίκα του και την υιοθετημένη κόρη τους. Η μικρή τους πόλη, που έχει ανοιχτές τις πληγές από την «Κατρίνα», αναστατώνεται μετά την ανακάλυψη του πτώματος μιας νεαρής λευκής πόρνης. Ο Ρομπισό αναλαμβάνει την υπόθεση και, πριν καλά καλά αρχίσει τις ανακρίσεις, ανακαλύπτει σε έναν απομακρυσμένο βάλτο έναν αλυσοδεμένο ανθρώπινο σκελετό, που μάλλον ξεθάφτηκε από τον καταστροφικό τυφώνα. Πρόκειται μάλλον για ένα ρατσιστικό έγκλημα. Ο άνθρωπος που οδήγησε τον Ρομπισό στον σκελετό είναι ένας αλκοολικός σταρ του Χόλιγουντ που βρίσκεται στην περιοχή για τα γυρίσματα μιας ταινίας γύρω από τον Εμφύλιο. Ο νεαρός ηθοποιός επιμένει πως, όταν πέφτει η ομίχλη στους βάλτους, γίνονται ορατές οι φιγούρες μιας ομάδας ηττημένων στρατιωτών των Νοτίων που περιπλανιούνται σαν ζόμπι μαζί με τον κουτσό στρατηγό τους. Και ο Ρομπισό αρχίζει να τον συμπαθεί και να βυθίζεται σε μια παραίσθηση.
Παρόν και παρελθόν
Ο χαμηλότονος Ταβερνιέ θέλει να ακροβατήσει σε μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν. Παρακάμπτει με ευκολία την τετριμμένη μεταφυσική, όμως, δεν καταφέρνει να συνδέσει τον κόσμο των ζωντανών και των νεκρών σαν να επρόκειτο για συγκοινωνούντα δοχεία.
Thursday, June 25, 2009
Φαντάσματα του βάλτου. Ο Μπερτράν Ταβερνιέ σκηνοθετεί ένα ατμοσφαιρικό θρίλερ στη Λουιζιάνα
Sunday, June 21, 2009
Νουάρ στους βάλτους
- Σπουδαστής της Νομικής, στη συνέχεια κριτικός κινηματογράφου στο περιοδικό «Ποζιτίφ», συγγραφέας ενός σημαντικού βιβλίου για τον αμερικανικό κινηματογράφο, ο Μπερτράν Ταβερνιέ, παρ' όλο που δεν ανήκε στην ομάδα της νουβέλ βαγκ ήταν από τους κριτικούς εκείνους που τελικά στράφηκαν στη σκηνοθεσία, γυρίζοντας, το 1974, την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία «Ο ωρολογοποιός του Αγίου Παύλου».
Θ' ακολουθήσουν ταινίες όπως «Και η γιορτή αρχίζει», «Μια Κυριακή στην εξοχή», «Η ζωή και τίποτ' άλλο», «Το δόλωμα» (Χρυσή Αρκτος Βερολίνου), κ.ά. Στη νέα του ταινία, «Καταιγίδα στην ομίχλη», γυρισμένη στην Αμερική, που προβάλλεται αυτές τις μέρες, ο Ταβερνιέ στρέφεται σ' ένα αστυνομικό μυθιστόρημα του Τζέιμς Λι Μπερκ και στην ατμόσφαιρα του φιλμ νουάρ.
Κύριο πρόσωπο, ο ντετέκτιβ Ντέιβ Ρόμπισο (Τόμι Λι Τζόουνς), που προσπαθεί, στη Λουιζιάνα να συνδέσει τη δολοφονία μιας πόρνης μ' έναν μαφιόζο (Τζον Γκούντμαν), συμπαραγωγό σε μια ταινία γύρω από τον αμερικανικό εμφύλιο πόλεμο.
Ο 67χρονος σκηνοθέτης μάς μίλησε για το έργο του και τη σχέση του με την πόλη, όπου γυρίστηκε η ταινία.
- Απ' ό,τι γνωρίζω, θαυμάζετε τις αστυνομικές ταινίες...
«Ναι, αλλά δεν γυρίζεις μια ταινία απλώς επειδή σου αρέσει ένα κινηματογραφικό είδος. Τη γυρίζεις γιατί σου αρέσει το θέμα, οι χαρακτήρες, στη συγκεκριμένη περίπτωση το βιβλίο του Τζέιμς Λι Μπερκ και ο ήρωάς του».
- Σας άρεσε όμως και η μουσική της περιοχής της Λουιζιάνας...
«Ναι, αν και γνώριζα λίγα για τα τραγούδια αυτά. Για τον Μαρκ Σαβουά, τον Μάικλ Ντουσέ... Εμαθα περισσότερα και διάλεξα τα κομμάτια που ακούγονται στην ταινία».
- Ο Τόμι Λι Τζόουνς έπαιξε πρόσφατα κι άλλους παρόμοιους ρόλους, όπως στο «Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους»...
«Ναι, αλλά ο Ρόμπισο είναι ένας πολύ διαφορετικός ντετέκτιβ. Στην ταινία των Κοέν είναι ένας αποστασιοποιημένος άνθρωπος. Στη δική μου είναι τρυφερός, ενώ έχει και μια βίαιη πλευρά, που δεν υπάρχει στο χαρακτήρα στο "Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους". Υπάρχει ακόμη οργή και πόνος και ειρωνεία».
- Τι είναι εκείνο που τραβά τους γάλλους σκηνοθέτες στις αστυνομικές ταινίες, στα φιλμ νουάρ;
«Αυτή είναι μια ερώτηση για το γαλλικό κοινό. Η "Καταιγίδα στην ομίχλη" δεν ανήκει σε κάποιο κινηματογραφικό είδος, αν και φαίνεται να είναι. Οπως και όλα τα μυθιστορήματα του Μπερκ, ξεφεύγει από το είδος. Είναι θρίλερ, αλλά είναι και κάτι περισσότερο. Υπάρχει κάτι το μυστικιστικό, το μεταφυσικό. Το 90% των αστυνομικών ταινιών είναι θρίλερ αστικά, εκτυλίσσονται στις πόλεις. Εχεις τους σκοτεινούς δρόμους, τα φώτα, τις σκιές... Εδώ έχεις τους βαλτότοπους, την ομίχλη, το φεγγάρι... έχεις φαντάσματα, που δεν τα βρίσκεις στο φιλμ νουάρ. Ο Μπερκ σε οδηγεί σε μέρη που σπάνια επισκέπτεται κανείς».
- Εχετε κι έναν αλκοολικό χαρακτήρα στην ταινία που τον ερμηνεύει ο Πίτερ Σάρσαγκαρντ.
«Ναι, άφησα τον Πίτερ Σάρσαγκαρντ να εμπνευστεί μόνος του. Μου το είπε ο ίδιος: Ασε με, θα το βρω...Πιστεύω πως ο Πίτερ ερμηνεύει έναν αλκοολικό με πολύ ωραίο, έξυπνο τρόπο. Εδωσε στον ρόλο μια ελαφρότητα και μια ειρωνεία».
- Αρχίσατε την καριέρα σας σε μια εποχή που ο κινηματογράφος αντιμετωπιζόταν ως τέχνη...
«Εξακολουθώ να την αντιμετωπίζω έτσι. Δεν άλλαξα».
Τέχνη ή ψυχαγωγία;
- Αλλά ο κινηματογράφος δείχνει στο μεγαλύτερο μέρος του να στρέφεται στην απλή ψυχαγωγία...
«Δεν συμφωνώ. Οταν έχεις ταινίες όπως το "Βαλς με τον Μπασίρ", "Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους", "Θα χυθεί αίμα"... Οταν έχεις τόσα ωραία ντοκιμαντέρ, βλέπεις ότι αυτό δεν είναι αλήθεια. Υπάρχουν τόσοι θαυμάσιοι δημιουργοί που πιστεύουν στην τέχνη αυτή. Στο Ιράν, στην Αφρική, στην Κίνα, στην Κορέα. Ο κινηματογράφος εξακολουθεί να είναι τέχνη».
- Και το κοινό;
«Το κοινό στη δεκαετία του '30 δεν έβλεπε τις ταινίες του Ρενουάρ, τουλάχιστον σε μας στη Γαλλία έβλεπε τις χειρότερες κωμωδίες. Ενώ σήμερα, εξακολουθεί να βλέπει τη "Μεγάλη χίμαιρα". Σήμερα βλέπει τα χειρότερα προγράμματα στην τηλεόραση, αλλά ξαφνικά μια πολύ τολμηρή ταινία σημειώνει επιτυχία. Ποτέ δεν σκέφτομαι το κοινό όταν γυρίζω μια ταινία. Το σέβομαι όταν φτιάχνω τον ήχο για να μην το κουράσω, να έχει ένα ρυθμό η ταινία για να μην είναι ανιαρή, να έχει χιούμορ, αλλά ποτέ δεν θα υποκύψω στο κοινό. Κι έπειτα, ποιο είναι το αληθινό γούστο του; Κανείς δεν ξέρει! Αυτοί που πιστεύουν πως γνωρίζουν το γούστο του κοινού είναι εκείνοι που φτιάχνουν τις χειρότερες αποτυχίες!» *