Κάρλος και ασυμβίβαστη γενιά...

Η βδομάδα που διανύουμε προετοιμάζει κατά κάποιο τρόπο το κλίμα των ταινιών της επόμενης βδομάδας και του Πάσχα. Επτά συνολικά οι ολόφρεσκες προβολές - σε αυτές δε συμπεριλαμβάνεται το αφιέρωμα της Ταινιοθήκης - τις οποίες σας παρουσιάζουμε, ενώ σχολιάζουμε τις πιο ενδιαφέρουσες. 

«Τσίκο και Ρίτα», ισπανική παραγωγή «χειροποίητης» animation, με θέμα μουσικό για τους λάτρεις της τζαζ, του λάτιν, του μπολέρο - και όχι μόνο φυσικά! Οριοθετείται σαν κλασική αισθηματική ιστορία που διαδραματίζεται στα τέλη της δεκαετίας του '40 στην Αβάνα, ανάμεσα σε δύο νεαρούς Κουβανούς μουσικούς - του Τσίκο, χαρισματικού πιανίστα με μεγάλα όνειρα και της Ρίτα, όμορφης τραγουδίστριας με ερμηνεία που συναρπάζει. Από την Αβάνα στη Νέα Υόρκη, το Παρίσι, το Χόλιγουντ και το Λας Βέγκας η ζωή του μουσικού ζευγαριού διέπεται από πάθος, αλλά και ατέρμονο σκληρό αγώνα τόσο για τη μουσική τους όσο και τη σχέση τους. Σκηνοθέτες της ταινίας, οι Ισπανοί Φερνάντο Τρούεμπα, Χαβιέ Μαρισκάλ και Τόνο Εράντο.

Η «Πανικούπολη» είναι μια γαλλόφωνη, βελγο-γαλλο-λουξεμβουργιανή παραγωγή κινουμένων σχεδίων σε σκηνοθεσία των Στεφάν Ομπιέ και Βενσάν Πατάρ. Περιπετειώδης και ρομαντική, τρομαχτική και εντυπωσιακή η εξιστόρηση ενός σύμπαντος όπου τα πάντα μπορούν να συμβούν. Η «Πανικούπολη» είναι η πρώτη stop animation ταινία που συμμετείχε στο φεστιβάλ των Καννών με φιλοξενούμενους μια ντουζίνα ήρωες με σιλουέτες παιδικών παιχνιδιών, ντεκόρ βουκολικά, ατμόσφαιρα Ροκ 'ν Ρολ και παράλογες ατάκες, σε μια έκρηξη εφευρετικού εκτροχιασμού... Ενώ...

Πέθανε ο σκηνογράφος του «Δράκου», Τάσος Ζωγράφος

Την τελευταία του πνοή άφησε στα 85 του χρόνια ο ζωγράφος και σκηνογράφος Τάσος Ζωγράφος, που το τελευταίο διάστημα νοσηλευόταν σε κρίσιμη κατάσταση στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Νομαρχιακού Νοσοκομείου Καρδίτσας.

Γεννημένος στη Λιβαδειά το 1926, ήρθε με την οικογένειά του στην Αθήνα την περίοδο της Κατοχής. Ξεκίνησε τη διαδρομή του στο χώρο της τέχνης πριν το τέλος της δεκαετίας του 1940, μαθητεύοντας πλάι στον Γ. Τσαρούχη.

Εξορίστηκε στη Μακρόνησο, όπου δημιούργησε σκηνογραφίες σε πολλά θεατρικά έργα. Με την επιστροφή του στην Αθήνα το '50 εργάστηκε ως ζωγράφος σκηνικών στο Ελεύθερο Θέατρο. Το Εθνικό τον είχε αποκλείσει για τα "κοινωνικά" του φρονήματα, ενώ το '53 άρχισε να κάνει σκηνικά σε μικρά θέατρα. Ως σκηνογράφος καθιερώθηκε το '55 με τη δουλειά του στο φιλμ του Ν. Κούνδουρου "Ο Δράκος".

Η καλλιτεχνική δημιουργία του Τ. Ζωγράφου συνδέθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό με την «χρυσή» εποχή του ελληνικού κινηματογράφου, αλλά και με το σύγχρονο Ελληνικό Κινηματογράφο, με το θέατρο και την τηλεόραση.

Για τη σκηνογραφική του δουλειά έχει αποσπάσει πέντε βραβεία στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, ένα κρατικό και δύο βραβεία της τηλεόρασης. Στο έργο του περιλαμβάνονται 200 ταινίες, 150 θεατρικά έργα, περισσότερες από 70 τηλεοπτικές σειρές, 10 ατομικές εκθέσεις και πολλές συμμετοχές σε ομαδικές παρουσιάσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Η πολιτική του κηδεία θα γίνει την Τετάρτη.

Μια κουρελού καλοφτιαγµένη

• Του ∆ηµήτρη ∆ανίκα
• ΤΑ ΝΕΑ: Πέμπτη 31 Μαρτίου 2011

Οπως µε την ποδοσφαιρική νίκη επί της Μάλτας. Ενα γκολ στο τελευταίο δευτερόλεπτο έδωσε τη νίκη και την πρωτιά στην Εθνική Ελλάδας. Το ίδιο και µε την υποτιθέµενη κωµωδία του Σωτήρη Γκορίτσα «Απ’ τα κόκαλα βγαλµένα». Μια καλοφτιαγµένη, καλοσιδερωµένη κουρελού µε ελάχιστα έως µηδενικά χαµόγελα. Κι όµως, τηρουµένων των αναλογιών, η καλύτερη επιλογή αυτής της εβδοµάδας!

Το σενάριο – γραµµένο από τον Γκορίτσα αλλά και από τον επιδέξιοσεναριογράφο, όχι τον σκηνοθέτη, Νίκο Παναγιωτόπουλο – προέρχεται από το οµότιτλο, εξοµολογητικό βιβλίο του ορθοπεδικού Γιώργου ∆ενδρινού. Από την πρώτη θητεία του, σαν γιατρουδάκι στο ΕΣΥ σε µια κρατική κλινική µε το όνοµα (τάχα µου) Αγιοι Πάντες. Ο Γκορίτσας συναρµολογεί τα τραγελαφικά περιστατικά και επιχειρεί να ενσωµατώσει την ουρά του ενός στην αφετηρία του επόµενου επεισοδίου. Ετσι καταφέρνει και αποσπά διαρκή, αβίαστηαφηγηµατική ροή. Πολύ σωστά.

Πάµε στους χώρους. Παράλληλα µ’ αυτή τη διαδικασία, όπου µε όρους ελληνικής, κουρελιασµένης παραγωγής, αποτελεί επίτευγµαΤιτάνα, έτσι ακριβώς επιχειρεί, µε ποσοστό επιτυχίας µοναδικής, την ανασύσταση του πολυδαίδαλου χώρου µιας κρατικής νοσοκοµειακής µονάδας. Αυτή κι αν είναι κουρελού µε τα όλα της.

Καφενείο η Ελλάς. Κρεβάτια διακοσµηµένα µε αφίσες. Ολα σαραβαλιασµένα. Τραπέζια µε τασάκια τίγκα στα αποτσίγαρα. Ασθενείς µόνιµοι όπως οι φοιτητές στα ελληνικά πανεπιστήµια. Ολα από κουρέλια καµωµένα. Χειρουργεία, δωµάτια, διάδροµοι, κουζίνες, τραπέζια, κρεβάτια, τα πάντα. Σαν εικόνες από βαλκανικές ιστορίες του Εµίρ Κουστουρίτσα. Σωτήρη, σου βγάζω το καπέλο. Υπέροχα. Πάµε τώρα στο καστ: ίδιες, υποδειγµατικές επιδόσεις και σ’ αυτό το πεδίο των ερµηνειών. Απαντες ενσωµατωµένοι στους ρόλους τους. Από τον πρωταγωνιστή Αργύρη Ξάφη και τον µόνιµα ασθενή Βαγγέλη Μουρίκη, αλλά και τον Μηνά Χατζησάββα που παίζει µε το βλέµµα, µέχρι το µικροσκοπικό πέρασµα της Γιώτας Φέστα. Μπράβο στα παιδιά. Ενθουσιάστηκα. Τόσοι πολλοί, τόσο καλοί: ∆ηµήτρης Ηµελλος, Μπέσσυ Μάλφα, Γεράσιµος Σκιαδαρέσης, Γιώργος Συµεωνίδης, Κώστας Μπερικόπουλος, ∆ηµήτρης Ξανθόπουλος, Μάκης Παπαδηµητρίου, Υβόννη Μαλτέζου. Ξέχασα κανέναν; Sorry Guys.

Κοντά σ’ αυτά, ακόµα τρία εξαιρετικά. Ιδεολογικά, κοινωνικά, ανθρώπινα και πλαγίως πολιτικά: το πρώτο ότι αυτά τα κουρέλια ταιριάζουν σαν κοστούµι στην ευρύτερη νεοελληνική εικόνα. Κουρελού η Ελλάς. Το πάω στοίχηµα. Παντού η ίδια κουρελαρία. Από την πολεοδοµία και την εφορία µέχρι το κάθε υπουργείο και την τελευταία υπηρεσία. Εποµένως, η ταινία λειτουργεί και σαν µικροκλίµακα µιας κουρελού Made in Greece.

Πάµε στο δεύτερο. Το απίθανο. Οπως λέµε «ο Θεός είναι Ελληνας», έτσι κι εδώ. ∆ηλαδή παρά το µπάχαλο και το ρηµαδιό, η µηχανή λειτουργεί κανονικώς. Πώς γίνεταιαυτό;

Κάτι ο παροµοιώδης ελληνικός αυτοσχεδιασµός. Κάτι ο ήρωας και ο τρελός. Κάτι το χάος, του έλληνα το κύτταρο το γνωστό, κάτιαπ’ όλα και όλα µαζί, και ο µηχανισµός λειτουργεί. Σκουριασµένος. Ξεχαρβαλωµένος. Ανυπόληπτος. ∆ιάτρητος. ∆ιακορευµένος. Οπως θέλετε πείτε το. Πάντως, λειτουργεί. Παράδειγµα; Η τραυµατισµένη τουρίστρια η αλλοδαπή. « Θα φύγω», λέει, «αν µείνω εδώ, θα πεθάνω». Κι όµως χειρουργείται, κι όµως θεραπεύεται. Θαύµα, θαύµα!.

Το τρίτο και τελευταίο κρατούµενο. Κι αυτό σωστό. Το γιατρουδάκι. Η ψυχούλα. Αυτός ντε, που τον λέγαµε Γιώργο Θαλάσση. Η µειοψηφία; η µειοψηφία. Αυτός ο θεραπευτής. Κι όµως. Από την επιπολαιότητα των Media και από τη µικρή, βολική, συνωµοσία, κατασυκοφαντηµένος σαν φακελάκιας και επίορκος γιατρός, ο µικρός ήρω ας του ΕΣΥ. Παιδιά, λέει ο Γκορίτσας, αυτή η Ελλάδα, αυτή η σκουριασµένη µηχανή, αυτή η ελληνική ψυχή µεγαλουργεί!

Τότε; Αφού όλα καλώς, σχεδόν άριστα καµωµένα; Κάτι ακόµα καλύτερο. Ως κατασκευή, δύο σκαλιά ανώτερη αυτή η παραγωγή απ’ οτιδήποτε έχει υπογράψει ο Σωτήρης Γκορίτσας. Τότε λοιπόν;Προφανώς µέσα στη µούρλια της παραγωγής. Μέσα στο συµµάζεµα των περιστατικών. Και µέσα σ’αυτή την ηρωική προσπάθεια να οικοδοµήσει µια κατασκευή πέρα από τις δυνατότητες µιας ελληνικής, κουρελιασµένης παραγωγής, του ξέφυγε µια βασική, πρωταρχική αρχή. Το ύφος δηλαδή. Γιατί ούτε κωµωδία. Ούτε κοµεντί. Ούτε Ζακ Τατί. Ούτε παρωδία. Ούτε τίποτα. Από το πρώτο µέχρι το τελευταίο λεπτό η µηχανή δουλεύει αλλάεπίπεδα, µονότονα. Στο ρελαντί. Πάτα γκάζι να απογειωθεί. Τίποτα. Κρίµα!

«Απ’ τα κόκαλα βγαλµένα»

Η καλύτερη ελληνική παραγωγή. Υποδειγµατική αφήγηση Υποδειγµατικές ερµηνείες Προς τι;

Βαθµοί=6 (εξαιρετική, ακατοίκητη κατασκευή)

• Μεγαλοφυΐα µε ένα χάπι την ηµέρα

Χαπακωµένοι οι παραγωγοί. Χαπακωµένος ο σκηνοθέτης Νιλ Μπέργκερ. Χαπακωµένη και ηταινία µε τον τίτλο «Απόλυτη ευφυΐα» (Limitless). Ενα χάπι την ηµέρα κάνει τον βλάκα να πλασάρεται ως µεγαλοφυΐα!

Το στόρι προέρχεται από το µυθιστόρηµα «The dark fields» του Αλαν Γκλιν. Μπορεί να«λέει». Οµως, ως ταινία, µια ατελείωτη, µακρόσυρτη και τάχα µου σκοτεινή µπούρδα. Οπου κάποιος που παριστάνει τον συγγραφέα µε έµπνευση καµία (Μπράντλεϊ Κούπερ) πέφτει πάνω σε κάτι γυάλινους, διάφανουςµικροσκοπικούς σβόλους. Καταπίνει τον πρώτο και ωςδιά µαγείας µεταµορφώνεταισε Αϊνστάιν όλων των επιστηµών και σε προφήτη όλων των προφητειών. Ο εγκέφαλός του λειτουργεί στο µάξιµουµ των δυνατοτήτων του σαν σφαίρα. Ετσι, κάτοχος Μαθηµατικών, Βιολογίας, Οικονοµικών, Ιατρικής και ∆ιαστηµικής Τεχνογνωσίας. Ετσι «βλέπει» το µέλλον όλων των µετοχών. Ετσι καταφέρνει να σκαρφαλώσει στο ρετιρέ και να συνεργαστεί µε έναν από τους πιο ισχυρούς παικταράδες του πλανήτη (Ρόµπερτ Ντε Νίρο). Οµως κάποιος τον καταδιώκει για τον ίδιο σκοπό. Και κάποιος παθών τού σφυρίζει πως αν διακόψει τη χορήγηση χαπιών θα καταλήξει στα θυµαράκια.

Τι θέλει να πει ο ποιητής; Μπας και είναι προαγωγός ναρκωτικών ουσιών; Μπας και θέλει να µας πει ότι όλοι αυτοί οι πανίσχυροι καρχαρίες είναι χαπακωµένοι και γι’ αυτό είναι κυρίαρχοι της Γης; Who knows. Σιγά που θα κάτσω να ψάξω. Τρία πράγµατα κρατώ. Το πρώτο ότι οι τύποι διαθέτουν τη συνταγή και τον µηχανισµό να κατασκευάζουν και να µοσχοπουλάνε φύκια για µεταξωτές κορδέλες. Γνωστό. Ακόµα και την πορδή τους µπορούν να προµοτάρουν σαν χρυσό. Το δεύτερο ότι επί δύο ώρες η εκκωφαντική, µονότονη µουσική παρέα µε την ίδια ιστορία µ’ έκανε από το χαπάκωµα να αισθάνοµαι ότι είµαι βλάκας µε περικεφαλαία. Και το τρίτο, η κατάπτωση του Ρόµπερτ Ντε Νίρο. Τόση ανάγκη έχει το money; ∆εν νοµίζω. Μάλλον µε κάθε τρόπο και παίζοντας σε οποιαδήποτε ανοησία νοµίζει ότι έτσι ταίζει το αχόρταγο εγώ του. Τέτοιο και τόσο δυσθεώρητο αυτοδιασυρµό δεν τον εύχοµαι ούτε στον χειρότερό µου εχθρό!

Βαθµοί=0 (χάπι στρογγυλό)

• ∆ύο πρεµιέρες για τα παιδιά

«Ο γιος του κυνηγού των αετών» (Eagle Hunter’s Son). Συµπαθητική ιστορία τουΡενέ Μπο Χάνσεν που διαδραµατίζεται στιςστέπες της Μογγολίας. ∆ωδεκάχρονος εκπαιδεύεται στο κυνήγι αετών. Ο άνθρωπος και η φύση. Με ερασιτέχνες ηθοποιούς που αποδεικνύονται πιο πειστικοί από τους επαγγελµατίες και τους γνωστούς. Καλοφτιαγµένο αλλά λίγο.

Βαθµοί=5

«Yogi Bear»

Τρισδιάστατο animation του Ερικ Μπρέβιγκ µε τηφωνή του ΝτάνιΑκρόιντ. Μεταγλωττισµένο στα ελληνικά. Αθλιοςδήµαρχος σκοπεύει να εκποιήσει το πάρκο σευλοτόµους, αλλά ο κοιλιόδουλος Γιόγκι παρέαµε τον ορκισµένο εχθρό του Ρέιντζερ Σµιθ σε µια ιερή συµµαχία υπέρ του πάρκου και της φύσης!


Βαθµοί=Νηπιαγωγείο

• Οσα δεν φτάνει η αλεπού

Προλαβαίνουµε, δενπρολαβαίνουµε. Αν µέχρι τον Αύγουστο δεν την έχουµε κοπανήσει για το φεγγάρι, θα πλακώσουν οι Αρειανοί και θα µας κάνουν λάδι. Κάπως έτσι πάει το επιµύθιο της «Παγκόσµιας εισβολής» (Battle: Los Angeles) του µόλις 35χρονου Τζόναθαν Λίµπεσµαν από τη Νότια Αφρική.

Στηναρχήοιεπιστήµονες εκλαµβάνουν τα φωτεινά αντικείµενα που εφορµούν καθέτως επί της Γηςως µικροσκοπικούς µετεωρίτες. Κάτι τέτοιο. Στη συνέχεια όταν αρχίζουν να πέφτουν βόµβες και να διαλύεται το σύµπαν,τότε οι πάνοπλες αµερικανικές δυνάµεις το βάζουν στα πόδια. Ολοι εκτός από έναν. Από έναν επικελευστή των πεζοναυτών (Ααρον Εκχαρτ). Που µάλιστα πρόκειται να συνταξιοδοτηθεί. Παρέα µε την αποδεκατισµένη διµοιρία του, καµιά εξαριά νοµαταίοι δηλαδή, εντοπίζει δύο πράγµατα. Πρώτα την καρδιά του Αρειανού. Ενα γλοιώδες σηµείο ενός γλοιώδους εσωτερικού, τσίγκινου δοχείου. Ετσι µε µια σφαίρα µπαµ και κάτω κάθε ψηλόλιγνο τενεκαδάκι που χοροπηδάει και καταστρέφει το Λος Αντζελες.

Επειτα, το καλύτερο αυτό, εντοπίζει το κέντρο των διαβιβάσεων όλων των εντολών όλων αυτών των καθαρµάτων και στραβοχυµένων Αρειανών. Ως εκ τούτου αρχίζουν τους βοµβαρδισµούς και γκρεµίδια τα UFO από εδώ. Ουφ, σωθήκαµε. ∆εν θα φύγω από τη Γη. Θαµείνω εδώ. Θα µας σώσουν οι πεζοναύτες οι Αµερικανοί. Τι να πω; Αφού σου λέει είµαστε ανίκανοι να βάλουµε τάξη ακόµα και στο Αφγανιστάν, αφού εντελώς χαρχάλες στην πραγµατική ζωή, τότε όσα δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεµαστάρια!

Τουτέστιν, προπαγάνδα χοντρή. Αλλά για να λέµε και του στραβού το δίκιο, ανώτερη ως κατασκευή, από τη µακακία «Ηµέρα ανεξαρτησίας» του Ρόλαντ Εµεριχ. Αίλουρος ο Λίµπεσµαν. Με τη µηχανή στο χέρι. Οπως περίπου ο Λαρς φον Τρίερ.Εκαµε σχολή ο ψηλός από τη ∆ανία. Με σκοτεινή, σκουριασµένη φωτογραφία. Ετσι το φανταστικό µοιάζει µε αληθινό. Μαγκιά του. Με καρφωµένο τον φακό στα πρόσωπα. Με γεωµετρία επιπέδου «Μαύρο γεράκι: Η κατάρριψη» (Black Hawk Down») του Ρίτνλεϊ Σκοτ. Καιµε film making σε στυλ «Η διάσωση του στρατιώτη Ράιαν» τουΣτίβεν Σπίλµπεργκ. Εξαιρετικός µαθητής ο Τζόναθαν. Αφοµοιώνει, αλέθει και ξερνάει παραµύθια.Α, να µην ξεχάσω και το διδακτικό µάθηµα οικολογίας. Ξέρετε γιατί εισβάλουν οι Αρειανοί στο Λος Αντζελες; Για το νερό. Να εξαφανίσουν κάθε ανθρώπινη παρουσία και να στεγνώσουν τη Γη από κάθε σταγόνα νερού. Προχωρηµένος ο τύπος. Σεκαµιά τριανταριά χρόνια οι πεζοναύτες του πλανητάρχη, παρέα µε τη Συµµαχία, θα εισβάλουν όχι στην έρηµο της Λιβύης γιαπετρέλαιο, αλλά στη Βόρεια Ευρώπη και θα κάνουν πλιάτσικο στο νερό. Ετσι θα γλιτώσει η Αφρική και θα την πατήσει η Σουηδία!

«Παγκόσµια εισβολή»

UFO εισβάλλουν στη Γη Οχι για πετρέλαιο αλλά για το νερό Ενας ο σωτήρας, ο πεζοναύτης ο Αµερικανός

Βαθµοί=0 (µια καλοφτιαγµένη τρύπα στο νερό)

• Θεά της οθόνης η Γκονγκ Λι

Πρώταη ΓκονγκΛι.Μια πορσελάνη που παράτα 46 χρονάκια τηςρίχνει κάτω δεκάδες εικοσάρες σταρλετίτσες. Επειτα η αµερικανοκινεζική συµµαχία. Υστερα οι χώροι, εκπάγλου αρχοντιάς και αυθεντικής«σκόνης»,στους οποίους γυρίστηκε η ταινία. Και τέλος τοπαλιοµοδίτικο στυλ, ένα µείγµα µυστηρίου, κατασκοπείας και µελοδράµατος. Ολα αυτά στην καλύτερη, αγγλόφωνη επιλογήαυτής της εβδοµάδαςµε τον τίτλο «Σαγκάη: Η πόλη των κατασκόπων» (Shanghai) του Σουηδού Μίκαελ Χάφστροµ.

Το επιµύθιο null «η καρδιά δεν είναι ποτέ ουδέτερη null αισθηµατικό. Η πλοκή το 1941 στο λιµάνι της Σαγκάης, όταν ολόκληρη η χώρα στέναζε από τη µανία των γιαπωνέζων κατακτητών. Εκεί όπου Βρετανοί, Αµερικανοί, Γιαπωνέζοι, Γερµανοί και Γάλλοι είχανδιαµοιράσει σε ζώνεςτα ιµάτιατης θρυλικής πόλης.Τότε δηλαδή που έτρωγες καλύτερα στη γαλλική ζώνη, έπινες στη βρετανική και έκανες κατασκοπεία στη γερ µανική. Και τέσσερα τα πρόσωπα. Ο Πολ (Τζον Κιούζακ) δηµοσιογράφος, δηλαδή αµερικανός κατάσκοπος. Ο λοχαγός Τανάκα (Κεν Γουατανάµπι) των µυστικών υπηρεσιών της Ιαπωνίας. Ο Αντονι ΛανΤιγκ (Τσόου Γιουν- Φατ)αρχηγός της κινεζικής Μαφίας.

Και η Αννα ΛανΤιγκ (Γκονγκ Λι)σύζυγος του αρχιµαφιόζου και σκληρό καρύδι της κινεζικής αντίστασης κατά της αυτοκρατορίας. Ο Πολ φλερτάρει µετην Αννα, τουτέστιν η Αµερική προµοτάρει τον πατριωτισµό τωνΚινέζων. ΟιΓιαπωνέζοισκοτώνουν αδιακρίτως ό,τι βρουν και οι Κινέζοι, όλοι όµως,οργανωµένοι στην αντίστασηκατά του εχθρού. Καλογυρισµένο, σκοτεινό,ιδρωµένο.Σαν καλοφτιαγµένη ρεπλίκα του εξωτικού «Macao» του Γιόζεφ φον Στέρνµπεργκ και του 1952 µε Ρόµπερτ Μίτσαµ και Τζέιν Ράσελ.

Βαθµοί=6 (ό,τι πρέπει για εσάς, κυρίες µου)

Πέντε κινηματογραφικά κοντσέρτα στην Αθήνα

• Του Χρήστου Ν.Ε. Ιερείδη
• ΤΑ ΝΕΑ: Πέμπτη 31 Μαρτίου 2011, Τελευταία ενημέρωση: 31/03/2011 15:26

• Web-Only

Εικόνες παλιού πειραματικού και avant garde κινηματογράφου παντρεύονται με μουσικές σύγχρονης αισθητικής και το κράμα τους είναι πέντε κινηματογραφικά κοντσέρτα που θα φιλοξενηθούν από την 1η Απριλίου σε πολυχώρο, γκαλερί και μορφωτικό ίδρυμα.

Γερμανικές πειραματικές ταινίες μικρούς μήκους των αρχών του περασμένου αιώνα, φιλμ κινουμένων σχεδίων της ρωικής avant garde του '60 και του '70, σεκάνς ταινιών τρόμου, επιστημονικής φαντασίας, B-movies, σύγχρονες βωβές ταινίες θα προβάλλονται ταυτόχρονα με ζωντανές μουσικές, απο μουσικά σύνολα και ντιτζέι που εμπνέονται από τις εικόνες των ίδιων των ταινιών που θα βλέπει ο θεατής.

Στην προκειμένη περίπτωση τα φιλμ είναι τα οχήματα στα οποία θα βρεθούν να «οδηγούν» Γερμανοί και Έλληνες καλλιτέχνες με συνεπιβάτες τους σινεφιλ και τους μουσικόφιλους που θα κινηθούν μεταξύ του χώρου «Crypt», του πολυχώρου «Booze Cooperativa», της γκαλερί «M55 Projects» και του ινστιτούτου «Goethe» σε μια διαδρομή με εικόνες και μουσικές.

Ταινίες όπως τα «Ρυθμός 21» και «Η Διαγώνιος Συμφωνία» του Χάνς Ρίχτερ για παράδειγμα, με δυο λόγια αριστουργήματα του avant garde γερμανικού σινεμά, από εικαστικούς καλλιτέχνες που μετέτρεπαν τις δημιουργίες τους σε ταινίες, «ότι καλύτερο έχει δώσει ο γερμανικός πειραματικός κινηματογράφος που αναπτύσσεται παράλληλα με τον εξπρεσιονισμό», προβάλλονται υπο τους ήχους του μουσικού κουιντέτου MiniMaxiMuM Improvision των Θάλειας Ιωαννίδου, Τζελίνας Πάλλας, Δέσποινας Τσάφου, Ειρήνης Χριστοφάκη και Χριστίνας Κατσαρή.

«Ο μουσικός Μάρκο Μπαρόλο, ο κινηματογραφιστής Ματίας Φρίτς και ο παραγωγός Φεντερίκο Μπασέτι, ιδρυτές της Moving Silence, θέλουν να συνδέσουν τις ρίζες του σινεμά με τη σύγχρονη αισθητικη, να δέσουν τη νοσταλγία με τη δημιουργηκότητα, οργανώνοντας εκδηλώσεις σε συνεργασία κε καλλιτέχνες από όλο των κόσμο», ενημέρωνε η κ. Σοφία Μιχαηλίδου του ινστιτούτου Γκέτε.

Η Moving Silence, μια πλατφόρμα κινηματογραφιστών και μουσικών, που ιδρύθηκε πριν από δύο χρονια στο Βερολίνο, έρχεται στην Αθήνα_ και χάρη στο ινστιτούτο Γκέτε_ για να παρουσιάσει για πρώτη φορά ένα πρωτότυπο δημιουργικό τρόπο προβολής ιδιαίτερων, ξεχωριστών ταινιών.

Ο ντιτζέι Αλφρεντ Χάκεπετερ (Alfred Hackepeter) έχει παιχνιδιάρικη διάθεση. Παίζει με μουσικές, παίζει με ταινίες, παίζει με το όνομά του στο πρόγραμμα «Gemischtes Hack» (Η μίξη του Χάκ) που ετοιμάζει. Την ώρα που θα προβάλλονται αποσπάσματα από ταινίες τρόμου, επιστημονικής φαντασίας και B-movies και οπτικό υλικό σε super 8 θα ακούγονται απο τα πλατώ του ντιτζέι παραδοσιακά τραγούδια, χιτ περασμένων δεκαετιών, ελεκτροποπ ήχοι σε απρόβλεπτους συνδυασμούς.

To ελληνιικό I.S.E. ensemble των Αλέξανδρου Δρυμωνίτη, Θόδωρου Βαζάκα, Guido De Flaviis, Μανώλη Μανουσάκη, Θοδωρή Ζιούτου παίζει μουσικές πάνω σε ταινιάκια κινουμενών σχεδίων της ρωσικής avant garde σχολή του '60 και του '70, εναλλάξ με τους Τηλέμαχο Μούσα και Sister Overdrive.

Σε μια επιλογή ασπρόμαυρων ταινιών του γερμανικού και του γαλλικού βωβού σινεμα απο κόπιες 16mm ο ντιτζέι Sad. Sad. Calzone και η ομάδα Stummfilm:DJ Team από την Κολωνία θα «ριξουν» μουσικές από δίσκους βινυλίου. Ανάλογη επινοητικότητα και δημιουργηκότητα θα διοχετεύσουν στην προβολή του κλασικού αριστουργήματος «Ο τελευταίος άνθρωπος» του σπουδαίου Φρίντριχ Μουρνάου με πρωταγωνιστή τον κορυφαίο Έμιλ Γιάνινγκς.

Κάτω από τον τίτλο «Berlin- Impressions» τρείς σκηνοθέτες καταθέτουν την οπτική του καθένας για την γερμανική πρωτεύουσα συνοδευόμενες από ζωντανες μουσικές των Free Piece of Tape, Red Chicken Soup και SYMEnsemble. Στο βίντεο «Landscape Nr2» ο Ματίας Φριτς προσκαλεί τις MiniMaxiMuM improvision για να ερμηνεύσουν το έργο του ως οπτική παρτιτούρα, «θα συνθέτουν, δηλαδή πάνω στις εικόνες της οθόνης» και στο πρότζεκτ «7 sources» επτά Έλληνες μουσικοί με διαφορετικό υπόβαθρο καθένας, καλούνται να συμπράξουν σε ένα αυτοσχεδιαστικό, οπτικοακουστικό δρώμενο συνοδεύοντας τα καρέ της γερνανικης ταινίας animation «Η ώρα των Ματρώνων» και φωτογραφικές παρτιτούρες της Αναστασίας Χ. εμπνευσμένες από το ίδιο φίλμ.

INFO
«Cinema Concerts» από την Moving Silence, 1-7 Απριλίου, σε «The Crypt» (Booze Cooperativa, Κολοκωτρώνη 57, τηλ. 211-4000863), «Goethe Institut» (Ομήρου 14, τηλ. 210-3661.000), «Μ55 Projects» (Μαυρομιχάλη 55, τηλ. 210-3624.856). Είσοδος ελεύθερη

Go, go, go, go... πεζοναυτών «σωτήρων» ιαχές!

Επτά συνολικά οι νέες ταινίες της βδομάδας εκ των οποίων μια ελληνική. Πρόκειται για την σάτιρα του Σωτήρη Γκορίτσα με τίτλο «Από τα Κόκκαλα Βγαλμένα», για την οδύσσεια της σύγκρουσης ενός γιατρού με το ΕΣΥ όπου λαμβάνουν μέρος πολλοί και γνωστοί ηθοποιοί. Ακολουθεί μια ταινία μυθοπλασίας, οικογενειακή μάλλον, μια ιστορία που εκτυλίσσεται στο περιβάλλον των νομάδων της Δυτικής Μογγολίας. Πρόκειται για μια συμπαραγωγή Σουηδίας, Δανίας και Γερμανίας σε σκηνοθεσία Ρενέ Μπου Χάνσεν για ένα δωδεκάχρονο αγόρι που ακολουθώντας τον αετό του πατέρα του, φθάνει στον τόπο των δικών του ονείρων, στην πρωτεύουσα Ουλάν Μπατόρ. Τέλος υπάρχει και η ταινία κινουμένων σχεδίων της βδομάδας, αμερικaνο-νεοζηλανδέζικη, τρισδιάστατη και μεταγλωττισμένη στα ελληνικά. Εχει τίτλο «Yogi Bear» και πρωταγωνιστή ένα τρισχαριτωμένο αρκουδάκι. Κατά τα άλλα, συμπαθείς οι υπόλοιπες παραγωγές ενώ η Ταινιοθήκη, στα πλαίσια του φετινού φεστιβάλ γαλλόφωνου κινηματογράφου, διοργανώνει από 1-8 Απριλίου αφιέρωμα στον Κλoντ Σαμπρόλ. Αξιοσημείωτη αρνητικά και εξοργιστική η καλυμμένη κάτω από το είδος επιστημονικής φαντασίας «Παγκόσμια Εισβολή», ταινία αναίσχυντης ανοιχτής προπαγάνδας για τους Αμερικανούς πεζοναύτες, ειδικά αυτήν την περίοδο που πιάνουν πάλι δουλειά και συνεχίζουν να σφάζουν πάλι άμαχους, σε άλλα μήκη και πλάτη του πλανήτη.

ΚΡΙΤΙΚΗ:
Τζία ΓΙΟΒΑΝΗ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Πέμπτη 31 Μάρτη 2011

 

ΝΙΛ ΜΠΕΡΓΚΕΡ: Απόλυτη ευφυία 

2011 Universal Pictures

Σε ρυθμούς βίντεο κλιπ, με στερεότυπες πλέον λήψεις, στερεότυπο μοντάζ και στερεότυπο φάσμα τεχνητά ψυχρών χρωματικών αποχρώσεων, εξιδανικεύεται αυτό που ονομάζουμε «αμερικάνικο», το πιο μεγάλο, το πιο υψηλό, το πιο γρήγορο, το πιο ψεύτικο κι ό,τι προέρχεται από τεχνική υπολογιστή. Επιβεβαιώνεται εν κατακλείδι για μια ακόμη φορά η αίσθηση ότι ο πραγματικός κόσμος εξωθείται από την κινηματογραφική βιομηχανία σε όλο και περισσότερη ταύτισή του, σε επίπεδο ρυθμών και επιρροών, με έναν ελκυστικής αιώνιας νεανικότητας - άνωθεν κατασκευασμένο - εικονικό κόσμο. Η «χωρίς όρια» εικονική ευτυχία μέσα από τα κέρδη στο χρηματιστήριο είναι η βάση της ευτυχίας του σύγχρονου ανθρώπου, μας λέει το φιλμ. Τώρα, βέβαια, εξαρτάται και από τη «σωστή» διαχείριση του καθενός... 

Η μυθολογία του «αμερικάνικου ονείρου» συνεχίζεται... και όπως φαίνεται, για τους χειραγωγήσιμους που παράγει ο καπιταλισμός, η μυθολογία είναι πιο σημαντική από τα πραγματικά γεγονότα. Η σημερινή μυθολογία updated εξακολουθεί να στηρίζεται στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, όπου κεντρικό ρόλο έχει η σκέψη και τα ιδανικά της μεσαίας τάξης: Σκληρή δουλειά, λιτότητα και αποταμίευση και, τέλος, βελτίωση με βάση τις ατομικές ικανότητες. Το δόγμα του λαϊκισμού, παλιό όσο και οι ΗΠΑ, έχει τις ρίζες του σε ευκολοχώνευτα θεμελιώδη στοιχεία της πολιτικής του φιλοσοφίας: Την ευαγγελική παράδοση, τη δημοκρατική παράδοση και την παράδοση της επιτυχίας του αυτοδημιούργητου. Δεδομένου ότι οι ιδέες αυτές ήταν εύκολες στην κατανόησή τους, αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης και γενικευμένο μοντέλο συλλογικής συμπεριφοράς. 

Σήμερα, εποχή της κυριαρχίας του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, δε φθάνει η σκληρή και έντιμη δουλειά, αλλά χρειάζεται το «θαυματουργό χάπι» - που προτείνει το φιλμ - για να αυξηθεί στο 100 τοις 100 η λειτουργία του μυαλού των ατόμων. Οσων, βέβαια, τυγχάνει να έχουν μυαλό (επιχειρηματικό!, το μόνο που λογιάζεται για μυαλό). Οσο για τους υπόλοιπους, έχει ο Θεός ...που θα τους φροντίσει στον άλλο κόσμο...

Τίποτα το ιδιαίτερο κινηματογραφικά. Μεμονωμένες καλές στιγμές σε επίπεδο υποκειμενικών πλάνων, ενώ στο δεύτερο μέρος της η ταινία αλλάζει χαρακτήρα και χάνει οποιαδήποτε ίχνη σπιρτάδας και ρυθμού επέδειξε στο πρώτο μισό...
Παίζουν: Μπράντλεϊ Κούπερ, Ρόμπερτ Ντε Νίρο, Εϊμπι Κόρνις, Αννα Φρίελ, κ.ά.
Παραγωγή: ΗΠΑ (2011).

 

ΣΕΜΙΧ ΚΑΠΛΑΝΟΓΛΟΥ: Εκπτωτος άγγελος

Καμιά φορά αρκεί μια τυχαία αφορμή να οπλίσει με την απαιτούμενη δύναμη τη θέληση για εκείνο το μεγάλο βήμα που φώλιαζε από καιρό στα μύχια της ανθρώπινης ύπαρξης. 

Αυτό συνέβη στην Ζεϊνέπ, τη νεαρή πρωταγωνίστρια της δεύτερης - χρονολογικά - μεγάλου μήκους ταινίας του γνώριμου πια στο κοινό - μετά το «Μέλι» και το «Αυγό» - Σεμίχ Καπλάνογλου. Εξαιρετική και σκληρή η ταινία, που, μέσα από πλάνα μεγάλης διάρκειας και εικόνες λιτές κι απέριττες σε περιεχόμενο και σκηνοθεσία, μέσα από ελάχιστο διάλογο και αραιοσπαρμένες μουσικές φράσεις του Εντβαρ Γκριγκ να σχίζουν το δομικό στοιχείο της σιωπής, αφηγείται γραμμικά, με αργό, ποιητικό συχνά, τρόπο τα τραύματα, τις ενοχές, τα αδιέξοδα και την απόγνωση της Ζεϊνέπ, που ο πατέρας της κακοποιεί σεξουαλικά κι εκείνη δεν μπορεί να μιλήσει πουθενά για την αιμομιξία ταμπού. 

Η ερμητικά απόμακρη Ζεϊνέπ ζει στην Κωνσταντινούπολη, σε ένα μικρό διαμέρισμα με τον πατέρα της και δουλεύει καμαριέρα σε ξενοδοχείο. Ονειρεύεται κι αυτή ένα μέλλον διαφορετικό από το χωρίς χαρά παρόν και το χτίζει δειλά και κρυφά. Αγοράζει από καταλόγους χρηστικά αντικείμενα, μικρές ηλεκτρικές συσκευές που τις διατηρεί άθικτες στα κουτιά για εκείνη την ώρα ...για τη νέα ζωή. Απ' την άλλη, δεν αφήνει από τα χέρια της το «νήμα της ευχής», άλλοι έχουν τις πασιέντζες... Κάνει μια ευχή, δένει το νήμα κάπου και ξεκινά κι ανεβαίνει το μονοπάτι. Αν η κλωστή σπάσει, η ευχή δε θα πραγματοποιηθεί.

Μπορεί, όμως, και να μη σπάσει ... Ενας νεότερος σε ηλικία συνάδελφός της και απελπισμένα ερωτευμένος μαζί της κάνει συνεχείς προσπάθειες να την πλησιάσει. Σε άλλη γειτονιά της πόλης, ο Σελτσούκ, τεχνικός ήχου, παλεύει με τις ενοχές του για το θάνατο της γυναίκας του. Η Ζεϊνέπ παίρνει τα ρούχα της πεθαμένης που ο Σελτσούκ χαρίζει. Ετσι, το περιεχόμενο της βαλίτσας θα γίνει η αφορμή της μεταμόρφωσης της Ζεϊνέπ... του «Εκπτωτου Αγγέλου» που παίρνει τη ζωή της στα χέρια της εκδικούμενη την ντροπή, την παγωνιά και την καταπίεση στην οποία τόσα χρόνια ήταν καταδικασμένη... Αξίζει να την δείτε.
Παίζουν: Τουλίν Οζεν, Μπουντάκ Ακαλίν, Μουζά Καραγκιόζ, κ.ά.
Παραγωγή: Τουρκία, Ελλάδα (2004).

ΜΙΚΑΕΛ ΧΟΦΣΤΡΕΜ: Σανγκάη - Η πόλη των κατασκόπων 

Την «Τελετή» του Μίκαελ Χόφστρεμ, την τελευταία «αμερικάνικη» ταινία τρόμου του 50χρονου Σουηδού σκηνοθέτη, την είδαμε στην Αθήνα πρόσφατα. Με αρκετή καθυστέρηση - που οφείλεται στην κινέζικη γραφειοκρατία, μια που η παγκόσμια πρεμιέρα είχε αποφασιστεί να γίνει στην Κίνα - προβάλλεται αυτήν τη βδομάδα η «Σανγκάη» - προηγούμενη της «Τελετής» - επίσης αμερικάνικη ταινία του Χόφστρεμ. Πρόκειται για κλασικού χολιγουντιανού στιλ φιλμ νουάρ. Για καλοφτιαγμένο, κατασκοπικό δράμα με διάσπαρτες πινελιές μελό και ευρωπαϊκό στίγμα (λόγω σεναριογράφου και σκηνοθέτη). 

Τέλη του 1941 λίγο πριν την επίθεση των Γιαπωνέζων στο Περλ Χάρμπορ και την είσοδο της Αμερικής στον πόλεμο. Ο Αμερικανός πράκτορας Πολ Σόουμς (εξαίρετος ο Τζον Κιούζακ) έρχεται από το Βερολίνο στη Σανγκάη σε μυστική αποστολή και ρίχνεται στη διερεύνηση της δολοφονίας του φίλου του, κατάσκοπου Κόνερ. Στη φανταχτερή ιστορία, της οποίας ο μίτος δεν αφήνει κενά, διαδραματίζεται σε λαμπερά κοσμικά σαλόνια και υγρές και σκοτεινές γωνιές σε ρεαλιστικό κλίμα και ατμόσφαιρα προπολεμική στο εσωτερικό της μεγαλειώδους σκηνογραφικής αναπαράστασης εποχής όλης της περιοχής που βλέπει στο επιβλητικό λιμάνι της πόλης, διασταυρώνεται η δράση διεθνών πρακτόρων, μυστικής αστυνομίας, αντιστασιακών, των δυνάμεων του Αξονα, όλοι άνθρωποι με πάθη και αδυναμίες. 

Το αόρατο σκηνοθετικό στιλ επιτυγχάνεται μέσα από τα δυο θεμελιώδη: Τη σκηνοθεσία και το μοντάζ, προϋποθέτει βέβαια την τήρηση των συμβάσεων του είδους. Ολα τα στοιχεία υποτάσσονται συστηματικά στα συμφέροντα της αφήγησης. Το στιλ υποτάσσεται στην ιστορία. Αφήγηση σε voiceover και με πλήθος φλας μπακ. Το βλέμμα στο παρελθόν είναι κυρίαρχο, έτσι τα φλας μπακ κάπου γίνονται κοινότοπο αφηγηματικό τέχνασμα, μανιέρα σχεδόν, που τονίζει το παρελθόν σαν πηγή όλων των κακών του παρόντος. Ο Χόφστρεμ δεν αρκείται να δείξει το σημαντικό παρά μόνο από την καλύτερη γωνία, εξ ου και οι βαθιές σκιές, η περιφορά της κάμερας με σκοπούς αρπαχτικούς και ύποπτους, τα απειλητικά κοντινά πλάνα και οι συνθέσεις με τα πλήθη που εντείνουν την αγωνία και την αίσθηση της απειλής και της παγίδευσης... Αξιοπρεπέστατο.
Παίζουν: Τζον Κούζακ, Γκονγκ Λι, Τζέφρι Ντιν Μόργκαν, Φράνκα Ποτέντε, Γιουν - Φατ Τσόου, Κεν Γουατανάμπι, κ.ά.
Παραγωγή: ΗΠΑ, Κίνα (2010).

ΤΖΟΝΑΘΑΝ ΛΙΜΠΕΣΜΑΝ: Παγκόσμια εισβολή 

Λέγεται ότι τη νύχτα της 24ης προς 25η Φλεβάρη του 1942, ένα σημείο του ουρανού πάνω από το Λος Αντζελες γέμισε με ιπτάμενα, μη αναγνωρίσιμα, αντικείμενα. Με το βομβαρδισμό του Περλ Χάρμπορ ακόμα νωπό, σηκώθηκαν πολεμικά αμερικανικά αεροσκάφη, άνοιξαν πυρ και έδιωξαν την απειλή από τον ορίζοντα. Μέχρι σήμερα δεν εξιχνιάστηκε το αίνιγμα της ταυτότητας εκείνων των νυχτερινών επισκεπτών... Η υπερπαραγωγή «επιστημονικής φαντασίας» του Τζόναθαν Λίμπεσμαν αναμασά ένα παλαιό όσο και χιλιοπαιγμένο θέμα: Την επίθεση εξωγήινων στη Γη. Μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση η επίθεση των μηχανικών εξωγήινων μοιάζει να είναι το δόλωμα ενός φιλμ, με εντελώς διαφορετικό περιεχόμενο. Μιας, επιφανειακά και μόνο, πολεμικής ταινίας, που συγκαλύπτει τα χαρακτηριστικά μιας ανατριχιαστικής προπαγάνδας. Γενικευμένη η αίσθηση ότι βρισκόμαστε ενώπιον ενός μακράς διάρκειας και συμπυκνωμένου διαφημιστικού σποτ για το σώμα των Αμερικανών πεζοναυτών, που, μάλιστα, φθάνει να εμπλέξει έως και την «ενσυνείδητη» επιδοκιμασία ενός παιδιού, μέσα από το συμβολισμό του στρατιωτικού χαιρετισμού... 

Το φιλμ κατασκευάζει ένα πορτρέτο χωρίς ίχνος σκιάς, ενοχλητικό και ιδιαίτερου προσανατολισμού. Παρουσιάζει τον υποκελευστή ήρωα που στο βιογραφικό του έχει την ιδιότητα του βετεράνου στο Ιράκ και τον ανακηρύσσει αρχέτυπο του σύγχρονου πολεμιστή των ανθρωπιστικών αποστολών. Απευθύνεται, δε, ξεκάθαρα σε ένα κοινό που εκτρέφει και εκτρέφεται από συλλογικές φαντασιώσεις, που αρέσκεται σε φαντασιακές υποθέσεις και παραστάσεις και όχι σε εξαγωγή διδαγμάτων από την ιστορία του περίφημου πολέμου εναντίον της «τρομοκρατίας». 

Στην ταινία συναντάται το εξής παράδοξο: Οι «κακοί» εξωγήινοι τι κάνουν; Επιτίθενται στην Αμερική με έναν «blitz Krieg», αλλιώς «σοκ και δέος» πόλεμο, όπως αποκαλεί η διεθνής κοινότητα τους δικούς της ιμπεριαλιστικούς πολέμους των τελευταίων δεκαετιών. Οι εξωγήινοι είναι οι κακοί που επιτίθενται στον πλανήτη Γη να τον καταλάβουν για να σφετεριστούν τα αποθέματα νερού ...γιατί το νερό τους ενδιαφέρει. Κάνουν, δηλαδή, ό,τι ακριβώς έκανε και συνεχίζει να κάνει στη Λιβύη με αναίσχυντη πια ξετσιπωσιά η «Διεθνής Κοινότητα» για το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον ορυκτό πλούτο...

Αρα, με τα μέτρα και τα σταθμά της διεθνούς κοινότητας, αφού οι εξωγήινοι είναι κατακτητές και οι διεθνής κοινότητα που επιτίθεται για το πετρέλαιο είναι κατακτητές, ενώ οι Αμερικανοί που μάχονται εναντίον του κατακτητή είναι, σύμφωνα με το δόγμα, τρομοκράτες.
Η ταινία «Παγκόσμια Εισβολή» θέτει επιτακτικά το ζήτημα της σχέσης μιας κοινωνίας με την τέχνη που παράγει και κατά πόσο τα διλήμματα που διαπερνούν την τέχνη αποκαλύπτουν και αντικατοπτρίζουν κυρίαρχες πολιτικές και ψυχολογικές διαθέσεις και τάσεις της κοινωνίας ή η τέχνη προΐσταται και συμβάλλει στη διαμόρφωση ευνοϊκού - γι' αυτούς που επιτίθενται - κλίμα και χειραγωγεί την κοινή γνώμη, ιδιαίτερα των νέων. Ο κινηματογράφος, σαν τα ηλεκτρονικά μέσα, έχει δραστικά μεταβάλει τον τρόπο που προσλαμβάνουμε την πραγματικότητα. Επενεργεί πάνω μας ψυχολογικά και μας επηρεάζει πολιτικά. Σήμερα φθάσαμε να αποδεχόμαστε ως φυσιολογικό τις τεράστιες ποσότητες κάθε είδους πληροφορίας που μας μεταγγίζουν σε υπέρμετρες δόσεις, χωρίς να αναρωτιόμαστε και να μας απασχολεί ο τρόπος που μας μεταβιβάζουν αυτό που θέλουν να μας μεταδώσουν.

Η μορφή στο συγκεκριμένο φιλμ παίζει τον καθοριστικό ρόλο. Κυρίαρχο σημείο, η οπτική γωνία από την οποία γίνεται η προσέγγιση του θέματος. Από τα μέσα. Από τις τάξεις των πεζοναυτών. Ο θεατής, λοιπόν, εντάσσεται στο στράτευμα σαν ενσωματωμένος πολεμικός ανταποκριτής και ζει δίπλα τους και τη φρενίτιδα των μαχών, αλλά και το ανθρώπινο και ανθρωπιστικό τους πρόσωπο. Πρόκειται για στημένο ντελίριο δοξασίας του ανθρωπιστικού πνεύματος των πεζοναυτών σε μια «αποστολή διάσωσης αμάχων». Και οποία αποκάλυψη! Οι άμαχοι, όλως τυχαίως, τυγχάνει να είναι λατινοαμερικάνικης καταγωγής...

Η σκηνοθεσία σε στιλ ψευδοντοκιμαντέρ. Στο ίδιο ακριβώς στιλ με τις «δραματοποιημένες» ειδήσεις του CNN, το οποίο, βέβαια, παρά τη βιβλική καταστροφή, συνεχίζει να εκπέμπει και να στέλνει ανταποκρίσεις από τα μέτωπα και εικόνες αποκάλυψης που επιβεβαιώνουν έναν τεχνολογικά ανώτερο εχθρό... Η κάμερα ηθελημένα στον ώμο. Μονίμως, ώστε να προσδίδει στην αφήγηση την αληθοφάνεια του αμοντάριστου ρεπορτάζ. Κουνάει σαν καράβι στο Κάβο Ντόρο ακόμη κι εκεί που δε χρειάζεται, για παράδειγμα, όταν δύο άνδρες συνομιλούν μέσα σε ένα γραφείο! Πλάνα ως επί το πλείστον κοντινά που αποκαλύπτουν την «ανθρώπινη υπόσταση» όσων ενδύονται την ιδιότητα του πεζοναύτη. Τους πλησιάζουμε από απόσταση αναπνοής. Διακρίνουμε το φόβο, τον πόνο τους για τα δεινά των αμάχων, αλλά και την αμετάκλητη απόφαση να φέρουν σε πέρας την ιερή τους αποστολή... «Αντιμετωπίζουμε άγνωστο εχθρό, αλλά ξέρουμε ότι πολεμάμε για την πατρίδα μας, τα σπίτια μας, την οικογένειά μας». Η κάμερα στρέφεται προς πάσα δυνατή και πιθανή κατεύθυνση, καδράρει εικόνες ξεκάθαρα αναγνώσιμες, βαλμένες σε αφηγηματική σειρά με μοντάζ καταιγιστικού ρυθμού χωρίς νεκρούς χρόνους. Εικόνες κουνημένες, κυματώδεις έως τρικυμιώδεις. Που βυθίζουν τον θεατή στην αίσθηση του χάους και παραπέμπουν ευθέως σε εικόνες από σύγχρονες ένοπλες συγκρούσεις αντάρτικου των πόλεων με εικόνες φλου πολλές φορές, κι αυτό εξυπηρετεί την αληθοφάνεια, και ρυθμό που προξενεί πονοκέφαλο, ζαλάδα, ως και κρίσεις επιληψίας. Τα κλισέ το ένα πίσω από το άλλο και η μουσική σαν βρύση που στάζει με στόμφο σε τσίγκο. Μέσα στις βίαιες κι εντυπωσιακές μάχες σιγά σιγά ήρωες γεννιούνται - όπως σε όλες τις μεγάλες μάχες. Κι ενώ νομίζει κανείς ότι το τέλος της ταινίας συμπίπτει με τη διάσωση των αμάχων, η δράση συνεχίζεται με την καταστροφή - στον επίλογο - του κέντρου διοίκησης των εξωγήινων και οι πεζοναύτες σε παροξυσμό πατριωτισμού επιβεβαιώνονται οι μοναδικοί που με αυτοθυσία - ως σύγχρονοι γενναίοι σταυροφόροι - μπορούν να σώσουν τον πλανήτη. Κάκιστη ταινία και αισχρή, το μόνο που σώζεται είναι τα ειδικά εφέ...
Κανείς, μα κανείς σήμερα δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοεί την Ιστορία και τα συμπεράσματά της!
Παίζουν: Ααρον Εκχαρτ, Μισέλ Ροντρίγκες, Μάικλ Πένια, Νε - Γιο, Τζόι Κινγκ, Μπρίτζετ Μόιναχαν, κ.ά.
Παραγωγή: ΗΠΑ (2011).

Με τη σκέψη «τι θα γινόταν αν...»

Ποιες θα ήταν οι δυνατότητες αν μπορούσαμε
να ελέγχουμε απόλυτα τον εγκέφαλό μας;

• Του Παναγιωτη Παναγοπουλου

• Απόλυτη ευφυΐα***
  ΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΘΡΙΛΕΡ
  Σκηνοθεσία: Νιλ Μπέργκερ
  Ερμηνείες: Μπράντλεϊ Κούπερ, Ρόμπερτ ντε Νίρο, Αμπι Κόρνις, Αννα Φρίελ, Αντριου Χάουαρντ.

Ενα διασκεδαστικό θρίλερ με έναν εξαιρετικά ικανό πρωταγωνιστή είναι η «Απόλυτη ευφυΐα», μια ταινία που παίζει με την ιδέα του «τι θα γινόταν αν...». Ποιες θα ήταν οι δυνατότητες και πόσες πόρτες θα άνοιγαν διάπλατα αν είχαμε τη δυνατότητα να ελέγχουμε απόλυτα τις δυνατότητες του εγκεφάλου μας;

Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι χρησιμοποιούμε μόνο ένα πολύ μικρό μέρος. Ο κεντρικός ήρωας της ταινίας αποκτά τη δυνατότητα να φτάσει στον απόλυτο έλεγχο. Θα πρέπει όμως να υποστεί και τις συνέπειες.

Βασικός χαρακτήρας είναι ο Εντι, ένας συγγραφέας που παιδεύει για πολύ καιρό ένα βιβλίο και ζει μια μάλλον ανεπρόκοπη ζωή. Οταν βρεθεί στα χέρια του ένα πειραματικό φάρμακο- ναρκωτικό, θα είναι σαν να ανοίγονται όλοι οι δρόμοι για τον Εντι. Ο,τι άκουσε ή έμαθε στη ζωή του, ξαφνικά είναι οργανωμένο με θαυμαστή τάξη στο μυαλό του και οι δυνατότητες είναι απεριόριστες. Ξαφνικά γίνεται ταλαντούχος, πανέξυπνος, γοητευτικός, πλούσιος. Τίποτα δεν μπορεί να τον σταματήσει εκτός από το απόθεμα, που λιγοστεύει. Και τους ανθρώπους γύρω του που προσπαθούν να πάρουν ό,τι έχει μείνει από το θαυματουργό φάρμακο.

Η ταινία του Μπέργκερ δεν είναι ένα σπουδαίο θρίλερ. Είναι όμως μια γρήγορη, διασκεδαστική ταινία, καλύτερη από αυτή που περιμένει να δει κανείς. Μεγάλο μέρος της επιτυχίας της βασίζεται στη γεμάτη ενέργεια και χάρισμα ερμηνεία του Μπράντλεϊ Κούπερ.

• Οι άλλες ταινίες

Το «Σανγκάη, η πόλη των κατασκόπων» (**) που σκηνοθέτησε ο Μίκαελ Χάφστρομ, είναι ένα νουάρ φιλμ, μια ιστορία που διαδραματίζεται στη Σανγκάη της δεκαετίας του '40, όταν η πόλη βρίσκεται υπό ιαπωνική κατοχή. Ενας άντρας επιστρέφει στην πόλη προκειμένου να ερευνήσει τα αίτια ενός θανάτου. Ομως θα ανακαλύψει και άλλα, μεγαλύτερα μυστικά. Αν και η ταινία είναι γυρισμένη ατμοσφαιρικά, της λείπει η γνήσια ατμόσφαιρα. Μοιάζει σαν ένα καλοκατασκευασμένο αντίγραφο νουάρ χωρίς ψυχή. Ομως διαθέτει ένα πολύ καλό καστ (Τζον Κιούζακ, Γκονγκ Λι, Τσόου Γιουν Φατ, Κεν Γουατανάμπε, Ντέιβιντ Μορς).

Η «Παγκόσμια επίθεση» (*) του Τζόναθαν Λίμπεσμαν είναι μια αφόρητα φασαριόζικη περιπέτεια, με τον Ααρον Εκχαρτ να προσπαθεί μάταια να δώσει βάθος στον ρόλο ενός εκπαιδευτή πεζοναυτών, ο οποίος την τελευταία ημέρα του στον στρατό βρίσκεται αντιμέτωπος με μια μαζική επίθεση εξωγήινων. Κυρίως για όσους έχουν συνδέσει την οθόνη με τα βίντεογκεϊμ.

Ο «Yogi Bear» (**) είναι μεταφορά του δημοφιλούς διδύμου αρκούδων, του Γιόγκι και του Μπούμπου, σε περιπέτειές τους σε ένα δάσος. Η ταινία συνδυάζει ηθοποιούς και animation με τις φωνές του Νταν Ακρόιντ και του Τζάστιν Τίμπερλεϊκ και απευθύνεται κυρίως στις μικρές ηλικίες.

Προβάλλονται, τέλος, ο «Εκπτωτος άγγελος», δραματική ταινία που γύρισε το 2005 ο Σεμίχ Καπλάνογλου, και «Ο γιος του κυνηγού των αετών», οικογενειακό δράμα με ήρωα έναν εικοσάχρονο που θέλει να φύγει από την επαρχία της Μογγολίας για να ζήσει στην πρωτεύουσα.

Ακτινογραφώντας το ΕΣΥ σε 24ωρη βάση

• Της Μαριας Kατσουνακη

• «Απ’ τα κόκαλα βγαλμένα» ***
  ΚΩΜΩΔΙΑ
  Σκηνοθεσία: Σωτήρης Γκορίτσας
  Παίζουν: Αργύρης Ξάφης, Δημήτρης Ημελλος, Κώστας Μπερικόπουλος, Αννα Κουτσαφτίκη, Στέλιος Μάινας, Μπέσσυ Μάλφα κ.ά.

Η «μετωπική σύγκρουση» του Σωτήρη Γκορίτσα, όπως δηλώνει ο υπότιτλος του «Απ' τα κόκαλα βγαλμένα», δεν είναι μόνο με το «ελληνικό Δημόσιο». Είναι συνολικά με την ελληνική πραγματικότητα, την ακόρεστη και καταστροφική νεοελληνική μαγκιά (αρκεί να θυμηθούμε τις ταινίες του «Απ' το χιόνι», «Βαλκανιζατέr», «Μπραζιλέρο»), το «αμύνεσθαι περί πάρτης». «Είμαστε μια κοινωνία που γουστάρει να παραμένει τσογλανοπαρέα», κατά πως λέει και ο ίδιος σε συνέντευξή του στην κυριακάτικη «Κ».

Στο «Απ' τα κόκαλα βγαλμένα» (βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του γιατρού Γιώργου Δενδρινού) ακτινογραφεί το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Χωρίς υπονοούμενα και περιστροφές. Ενας νεαρός ορθοπεδικός προσλαμβάνεται σε νοσοκομείο και από τα πρώτα λεπτά αρχίζει να αντιλαμβάνεται τον παραλογισμό ενός συστήματος που ενώ δημιουργήθηκε για να υπηρετεί τον ασθενή, «έχει εξελιχθεί σε δήμιό του». Το νοσοκομείο σαν σκηνή, με έναν θίασο ποικιλιών σε 24ωρη βάση, στον οποίο συμμετέχουν με σχεδόν ισοδύναμους ρόλους: διοικητικοί υπάλληλοι, νοσηλευτές, συνδικαλιστές, ιατρομεσίτες, φαρμακευτικές εταιρείες, ασθενείς κ.ο.κ. Κεντρικό μότο της ταινίας: «Το αυτονόητο είναι το ακατόρθωτο».

Στη διαρκή εναλλαγή επεισοδίων, το χαμόγελο δυσκολεύεται να εξελιχθεί σε γέλιο. Παγώνει, γιατί πολύ γρήγορα ο θεατής αντιλαμβάνεται ότι ο παραλογισμός δεν είναι σύμπτωμα αλλά εκδήλωση της νόσου. Το θέμα της ταινίας είναι ισχυρό και κυρίαρχο. Τόσο που εγκλωβίζει την κινηματογραφική γραφή στην αντικειμενικότητα της καταγραφής, στη συνεπή απόδοση των γεγονότων. Ετσι οι, αποδεδειγμένες, σκηνοθετικές δεξιότητες του Σωτήρη Γκορίτσα εξαντλούνται στην προσπάθειά του να ισορροπήσει μεταξύ ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας. Μοιάζει να αισθάνεται δεσμευμένος τόσο στο βιβλίο όσο και στην ιστορία που βίωσε προσωπικά (ως θύμα τροχαίου), επιδιώκοντας να μετατρέψει τη ζοφερή πραγματικότητα σε ελκυστικό αφήγημα. Η εντός του διαμαρτυρία, όμως, ο θυμός για το συντελεσμένο αδιέξοδο γεννούν μια αμηχανία στο τελικό αποτέλεσμα. Κατορθώνει βέβαια κάτι αξιέπαινο. Σε ένα θέμα που προσφέρεται για άκρατο λαϊκισμό, δεν λαϊκίζει. Παραμένει ψύχραιμος, έντιμος, ανθρώπινος. Και κυρίως: δεν παραλείπει να αναγνωρίσει και να τιμήσει τις εξαιρέσεις. Τους γιατρούς που δεν ενδίδουν στο σύστημα, που δεν κολυμπούν ανέμελα στη νοοτροπία «φακελάκι», αλλά εργάζονται με επιστημονική επάρκεια και υποδειγματικό ήθος.

Αποσπά καλές ερμηνείες από σχεδόν όλους τους ηθοποιούς. Το εύρημα της μείξης του εθνικού ύμνου με το «I will survive» (από τους Burger Project) συνοψίζει καίρια το πνεύμα της ταινίας.

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Πέμπτη, 31 Mαρτίου 2011

Το άτακτο παιδί

• Οι αξιομνημόνευτες ταινίες στις οποίες είχε παίξει ο Φάρλεϊ Γκρέιντζερ, που πέθανε προχθές σε ηλικία 85 ετών, ήταν μετρημένες στα δάχτυλα.

Ευτύχησε όμως να πέσει στην... αφρόκρεμα. «Η Θηλειά» και «Ο άγνωστος του εξπρές» του Αλφρεντ Χίτσκοκ αλλά και το «Σένσο» του Βισκόντι τού έδωσαν την ευκαιρία να υποδυθεί σημαντικούς ρόλους σε μεγάλες ταινίες, όπου το όνομα των σκηνοθετών επισκίαζε το καστ, όσο καλό και να ήταν.

Στην εποχή του, πάντως, ο Φάρλεϊ Γκρέιντζερ συζητιόταν όχι τόσο για τις ερμηνευτικές του ικανότητες, αφού η καριέρα του δεν μακροημέρευσε, αλλά για την τόλμη του. Ο πανέμορφος ηθοποιός ήταν αντισυμβατικός και δεν έκρυψε ποτέ την ομοφυλοφιλία του ή για την ακρίβεια την αμφισεξουαλικότητά του. Και ο ίδιος βαυκαλιζόταν με την εικόνα του «άτακτου παιδιού», που είχε καλλιεργηθεί γύρω από αυτόν. Αρνήθηκε να παίξει το παιχνίδι της δημοσιότητας, απαραίτητο για την ανέλιξή του στο σταρ σίστεμ του Χόλιγουντ, τα τσούγκρισε με τον μεγιστάνα παραγωγό Σάμιουελ Γκόλντγουιν και δεν έκανε ένα λευκό γάμο, όπως άλλοι διάσημοι γκέι συνάδελφοί του.

Πριν από λίγα χρόνια, που κυκλοφόρησε η αυτοβιογραφία του, «Include me out: my life from Goldwyn to Broadway», τα είπε όλα χαρτί και καλαμάρι. Είχε ερωτικές σχέσεις με τον συνθέτη Λεόναρντ Μπερνστάιν, τον Τάιρον Πάουερ και τον κυνηγημένο επί μακαρθισμού μαρξιστή σεναριογράφο Αρθουρ Λόρεντς. Από το κρεβάτι του πέρασαν και διάσημες κυρίες, όπως οι Σέλεϊ Γουίντερς, Αβα Γκάρντνερ, Μπάρμπαρα Στάνγουικ και Τζόαν Κρόφορντ.

Την ομορφιά του άλλωστε πρόσεξε και ο Σάμιουελ Γκόλντγουιν όταν τον εντόπισε σε θεατρικές παραστάσεις στο Λος Αντζελες, σε ηλικία 18 ετών. Η πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση έγινε στην ταινία «North star» του Λούις Μαϊλστόουν (1943). Επειτα από 2-3 ταινίες, η τύχη τού χαμογέλασε και βρέθηκε στη «Θηλειά» του Χίτσκοκ (1948), ένα θριλερικό μονοπλάνο όπου δύο συγκάτοικοι σκοτώνουν ένα συμφοιτητή τους. Στην επόμενη συνεργασία του με τον Χίτσκοκ, στο «Ο άγνωστος του εξπρές» (1951), είναι ένας πρωταθλητής του τένις στον οποίο ένας περίεργος τύπος (Ρόμπερτ Γουόλκερ) προτείνει να σκοτώσει τον πατέρα του και αυτός, σε αντάλλαγμα, να σκοτώσει τη γυναίκα του.

Ακολούθησαν κι άλλες ταινίες, που τις θυμόταν ως περίοδο ρουτίνας. Τον έβγαλε από τη μονοτονία ο Βισκόντι καλώντας τον να παίξει στο «Σένσο» έναν Αυστριακό καρδιοκατακτητή στρατιώτη, τον οποίο ερωτεύεται μια πλούσια κοντέσα, η Αλίντα Βάλι. Καμία επόμενη ταινία του δεν έκανε τόσο μεγάλη αίσθηση. Ούτε και οι εμφανίσεις του στο θέατρο, που τόσο αγαπούσε. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, σε αυτό επέστρεψε. Από τη θέση του φανατικού θεατή.

• ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 30 Μαρτίου 2011