Αμαρτωλοί σκηνοθέτες, αθώες ταινίες

Τα προσωπικά ψεγάδια των δημιουργών δεν σπιλώνουν τα έργα τους, εκτός αν αυτά τα ίδια αποδεικνύουν το αντίθετο

The New York Times

Το 1938, ένα μήνα μετά την επίθεση των ναζί εναντίον των Εβραίων, που έμεινε στην ιστορία ως «η νύχτα των κρυστάλλων», ο Γουόλτ Ντίσνεϊ συνόδευσε την αγαπημένη κινηματογραφίστρια του Χίτλερ, τη Λένι Ρίφενσταλ, σε μια περιοδεία στο κινηματογραφικό του στούντιο. Της έδειξε μερικά πρωτότυπα σκίτσα του Μίκυ Μάους και εκείνη προσφέρθηκε να του δείξει το φιλμ «Olympia», το προπαγανδιστικό ντοκιμαντέρ της για τους Ολυμπιακούς του Βερολίνου του 1936. Ο Ντίσνεϊ αρνήθηκε, γιατί φοβήθηκε ότι θα φαινόταν υπερβολικά φιλόξενος σε μια γυναίκα που το Χόλιγουντ αντιπαθούσε. Στη βιογραφία του της Ρίφενσταλ, «Λένι», ο Στίβεν Μπαχ γράφει ότι, όταν εκείνη επέστρεψε στη Γερμανία, επαινούσε τον Ντίσνεϊ που τη δέχτηκε, λέγοντας ότι «ήταν πολύ ικανοποιητικό να μαθαίνεις πως οι αληθινοί Αμερικανοί δεν επηρεάζονται από τις ύπουλες εκστρατείες των Εβραίων». 

Σκέφτηκα τον θείο Γουόλτ και τη συνάντησή του με τη Λένι τον περασμένο Μάιο, όταν, στη διάρκεια του Φεστιβάλ των Καννών, ο Δανός σκηνοθέτης Λαρς φον Τρίερ έκανε μπροστά σε πλήθος δημοσιογράφων εκείνες τις φοβερές δηλώσεις περί ναζισμού. Η καινούργια του ταινία, η «Μελαγχολία», είχε μόλις κάνει την πρεμιέρα της και έμελλε να του προσφέρει μερικές από τις καλύτερες κριτικές της καριέρας του. Από πολύ καιρό, όσοι τον παρακολουθούσαν έπρεπε να ξέρουν ότι ήταν ικανός να σαμποτάρει κάθε έκφραση καλής θέλησης προς το πρόσωπό του, και τελικά η στιγμή ήρθε όταν ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε για τα «γοτθικά» χαρακτηριστικά των ταινιών του και αν θα μπορούσε να επεκταθεί πάνω σε παλιότερα σχόλια που έχει κάνει για τη ναζιστική αισθητική.

Οταν ο χρόνος πρωταγωνιστεί στο σελιλόιντ

Με πλάνα μεγάλης διάρκειας, μαραθώνιες ταινίες και συνεχόμενες λήψεις σπουδαίοι σκηνοθέτες αποθέωσαν τη χρονική διάσταση

• Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 28 Οκτωβρίου 2011
• Της ΒΕΝΑΣ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Το σινεμά σμιλεύει το χρόνο. Ποιος το είπε; Ο Ταρκόφσκι μιλώντας για την ταινία του «Αντρέι Ρουμπλιόφ» (1966).

«Θίασος» του Θ. Αγγελόπουλου (1975). Ενας από τους τρεις μάστορες του plan sequenceΗ έβδομη τέχνη, που αναπτύχθηκε στη διάρκεια του προηγούμενου αιώνα ως η αποθέωση του «cut or not to cut?», έχει φτάσει σήμερα στο «χιπ χοπ μοντάζ» και σε τέτοιους τρελούς ρυθμούς, που ρίχνουν το θεατή στο καναβάτσο αναίσθητο, έχοντας προλάβει ελάχιστα πράγματα να καταλάβει από την πλοκή.

Κι όμως ο κινηματογράφος σε πολλές, πάρα πολλές περιπτώσεις, ακόμα και όταν η τεχνολογία δυσκόλευε τα πράγματα, σήκωσε το ανάστημά του στο μαγικό «μαχαίρι» του μοντέρ. Διέπρεψε αποθεώνοντας τη διάρκεια του πλάνου. Βυθίστηκε με σεβασμό στο πέρασμα του χρόνου, που εγγράφεται στο σελιλόιντ ή στο ψηφιακό φιλμ. Αφησε στο θεατή περιθώρια να συλλογιστεί, να αισθανθεί. Και πρόσφερε αριστουργήματα.

Η ζωή γράφει το πιο απίθανο σενάριο

Επτά, Σάββατο 29 Οκτωβρίου 2011

ΤΗΣ ΕΥΑΝΝΑΣ ΒΕΝΑΡΔΟΥ 

Η πραγματικότητα ξεπερνά κάθε φαντασία, λένε, και πράγματι, τα περιστατικά στα οποία βασίστηκαν πολλές από τις ξένες ταινίες που θα προβληθούν φέτος στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (4-13 Νοεμβρίου, Ολύμπιον, Παύλος Ζάννας, Λιμάνι) ξεπερνούν και την πιο αρρωστημένη φαντασία.

Το θέμα βέβαια είναι το πώς πιάνεις θέματα όπως η παιδεραστία ή οι σίριαλ κίλερ. Και ευτυχώς οι ταινίες που επέλεξε φέτος ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ Δ. Εϊπύδης, δεν «πατάνε» σε μια ηδονοβλεπτική λογική αλλά μπαίνουν σε βάθος στις ψυχές των ηρώων αποκαλύπτοντας τα απύθμενα βάθη της ανθρώπινης ιδιοσυγκρασίας, μακριά από τη ρεπορταζιακή τηλεοπτική προσέγγιση. Οπως και άλλες, που άντλησαν τα θέματά τους από πραγματικά περιστατικά και πρόσωπα, όπως το Τσέρνομπιλ, το καθεστώς Τσαουσέσκου, τον Τζούλιο Αντρεότι και τη δανέζικη αντίσταση.

* Μια τέτοια περίπτωση είναι το «Snowtown» του Τζάστιν Κούρτζελ (τμήμα «Ανοιχτοί ορίζοντες») για τον χειρότερο σίριαλ κίλερ στα χρονικά της Αυστραλίας, τον Τζον Μπάντινγκ: σχεδόν σε αρρωσταίνει με τη σκληρότητα και το νατουραλισμό του. Ισως γιατί σε πείθει πως όλα συμβαίνουν σε πραγματικούς ανθρώπους. Η ταινία έχει άλλωστε έντονο ντοκιμαντερίστικο χαρακτήρα.

Ολα διαδραματίζονται στην Αυστραλία, στα βόρεια προάστια της Αδελαΐδας, όπου ζει μια φτωχή γυναίκα με τους τρεις γιους τους. Αρχικά νομίζεις πως το θέμα της ταινίας είναι η παιδεραστία, καθώς ο εραστής της γυναίκας έχει ως χόμπι να φωτογραφίζει τα αγόρια της γυμνά. Κι όμως όχι. Ο αρρωστημένος ερωτισμός του άντρα επισκιάζεται από τις φρικαλέες πράξεις του αντικαταστάτη του: δηλαδή του νέου εραστή της γυναίκας, που υιοθετεί τον ρόλο του τιμωρού των παιδεραστών, των γκέι, των ναρκομανών και όλων όσων υποτίθεται πως απειλούν την τιμή αυτής της συντηρητικής μικροκοινωνίας. Την ίδια στιγμή παρουσιάζεται τρυφερός πατέρας των τριών παιδιών και ιδιαίτερα του 16χρονου ελληνοαυστραλού ήρωα Λούκας Πίταγουεϊ (βραβείο FIPRESCI στο Φεστιβάλ Κανών) που είναι και ο πραγματικός πρωταγωνιστής της ταινίας. Αρχικά, το παιδί εμφανίζεται άβουλο, να υφίσταται διάφορες σεξουαλικές κακοποιήσεις από ανθρώπους του περιβάλλοντός του. Ομως αυτό δεν είναι τίποτε μπροστά στη σταδιακή αλλοτρίωση της ψυχής του από τον νέο του χαρισματικό μέντορα, ο οποίος σιγά σιγά και μεθοδικά τον μυεί στο έγκλημα: τον εξαναγκάζει να πυροβολήσει τον σκύλο του και σταδιακά του αποκαλύπτει πτυχές της κατά συρροήν εγκληματικής δραστηριότητάς του: μια μπανιέρα γεμάτη αίματα, σακούλες με πτώματα, έναν άνθρωπο που υφίσταται φρικτά βασανιστήρια. Δεν θα ξεχάσουμε τη σκηνή όπου ο δολοφόνος με το γελαστό πρόσωπο, τεμαχίζει 3-4 καγκουρό και στη συνέχεια τα πετάει έξω από την πόρτα του παιδεραστή για να τον εξαναγκάσει να φύγει από τη γειτονιά...

Αναζητώντας σωτηρία

• Επτά, Σάββατο 29 Οκτωβρίου 2011
• ΤΟΥ ΝΙΝΟΥ ΦΕΝΕΚ ΜΙΚΕΛΙΔΗ

Τον βασανισμένο κόσμο του Ντοστογέφσκι φέρνει στο νου η βραβευμένη στο φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι ρώσικη ταινία «Bedouin» του Ιγκόρ Βολόσιν, που προβάλλεται στο διαγωνιστικό τμήμα του φετινού 24ου Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου (Τρίτη, 8 μ.μ. στον κινηματογράφο «Απόλλων»).

Η ηρωίδα είναι μια νεαρή μοναχική μητέρα από την Ουκρανία, που φτάνει στη Ρωσία όπου αναλαμβάνει να γίνει παρένθετη μητέρα σ' ένα ζευγάρι ρώσων ομοφυλόφιλων, για να μπορέσει, με τα χρήματα που θα πάρει, να πληρώνει τη θεραπεία της μικρής της κόρης που πάσχει από λευχαιμία. Η ηρωίδα θα μπλεχτεί με τον υπόκοσμο, θα πέσει θύμα εκμετάλλευσης των αντρών και θα οδηγηθεί στο έγκλημα πριν τελικά αποφασίσει να πάει την ετοιμοθάνατη κόρη της στην Ιορδανία (απ' όπου και ο τίτλος «Βεδουίνος») με την ελπίδα να βρει εκεί το «φάρμακο» που θα τη θεραπεύσει. Συνάντησα τον 37χρονο σκηνοθέτη στο Κάρλοβι Βάρι και μιλήσαμε για την ταινία του, την παρένθετη μητρότητα αλλά και τη σημερινή κατάσταση στη Ρωσία.

Ισπανία: Βρέθηκε χαμένο σενάριο που είχε στείλει ο Μάρκες στον Μπουνιουέλ

 Ο Λουίς Μπουνιουέλ στις Κάννες το 1971

Η Ισπανική Κινηματοθήκη εντόπισε στο αρχείο της ένα προσχέδιο σεναρίου που είχε στείλει ο συγγραφέας Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες στο γνωστό σκηνοθέτη Λουίς Μπουνιουέλ το 1962, όπως ανέφερε σήμερα η εφημερίδα Ελ Παΐς. «Είναι πιθανό να σκόπευαν να γυρίσουν μαζί μια ταινία», είπε ο έφορος του ιδρύματος, Χαβιέρ Ερέρα. Δεν διευκρινίστηκε όμως γιατί το σχέδιο δεν προχώρησε. Ο Ερέρα βρήκε την πρόταση για την κωμωδία που έφερε τον τίτλο «Είναι τόσο εύκολο που το κάνουν και οι άνδρες», στα έγγραφα που ο Μπουνιουέλ είχε κληροδοτήσει στην Κινηματοθήκη. Ο Μάρκες έστειλε το κείμενο στον Μπουνιουέλ, ο οποίος τότε ήταν εξόριστος στο Μεξικό. Οι δύο άνδρες είχαν γνωριστεί μέσω του σεναριογράφου Λουίς Αλκορίθα. Την εποχή εκείνη ο Μάρκες είχε ήδη δημοσιεύσει διηγήματα και δύο μυθιστορήματα αλλά δεν ήταν ακόμη ιδιαίτερα γνωστός ως ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς του ισπανόφωνου κόσμου. Το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας του απονεμήθηκε περίπου είκοσι χρόνια αργότερα. Αντιθέτως, ο Μπουνιουέλ ήταν διάσημος και είχε ήδη γυρίσει την ταινία Ανδαλουσιανός Σκύλος μαζί με τον Σαλβαδόρ Νταλί.

Το σενάριο του Μάρκες είχε ως πρωταγωνίστριες τρεις νεαρές ξαδέλφες που κληρονομούν ένα βενζινάδικο και παρά τις διάφορες ατυχίες που συναντούν, καταφέρνουν να δώσουν πνοή στην επιχείρησή τους.

πληροφορίες από AΠΕ-ΜΠΕ

Η ισχύς εν τη ενώσει! Δύο ελληνικές ταινίες σε κοινή διανομή

Σε πείσμα των προβλημάτων των Ελλήνων κινηματογραφιστών που εκτείνονται από την παραγωγή μέχρι και το στάδιο της διανομής, οι σκηνοθέτες Γιώργος Γεωργόπουλος και Ζαχαρίας Μαυροειδής, αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να διανείμουν μαζί, από τις 24 Νοεμβρίου, τις ταινίες τους Tungsten και Ο Ξεναγός.

Οι Γ.Γεωργόπουλος και Ζ.Μαυροειδής σκηνοθέτησαν τις δύο πρώτες μεγάλου μήκους ταινίες τους με αρκετές δυσκολίες, αντιμετωπίζοντας ανάμεσα στα άλλα και προβλήματα στο να εξασφαλίσουν διανομή. Το ενδιαφέρον σκηνοθετικό ντεμπούτο του Γεωργόπουλου με τίτλο Tungsten(ο τίτλος αναφέρεται στο μέταλλο βολφράμιο) είχε προβληθεί στις περσινές Νύχτες Πρεμιέρας, ενώ ο πιο χαριτωμένος Ξεναγός θα κάνει πρεμιέρα στην Αθήνα, στο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου (26/10-2/11). 

Στο Tungsten δύο έφηβοι, ένας ελεγκτής εισιτηρίων, ένας μετανιωμένος άνδρας ψάχνουν να διορθώσουν τα λάθη τους στην Αθήνα του σήμερα και έρχονται σε σύγκρουση με τους εαυτούς τους και τους γύρω τους, την ώρα που η πόλη «υποφέρει» από γενικό μπλακ-άουτ. 

Ο Ξεναγός παρακολουθεί εννέα μπερδεμένους νέους αρχιτέκτονες σε μία εξίσου μπερδεμένη πόλη και είναι μια κωμωδία για την σεξουαλικότητα, την Αθήνα και τους Έλληνες. Όπως αναφέρουν οι Γ.Γεωργόπουλος και Ζ.Μαυροειδής σε ανακοίνωσή τους: «Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία κάθε σκηνοθέτη είναι ένα τεράστιο ταξίδι. Κι όταν αυτό το ταξίδι γίνεται ως ανεξάρτητη παραγωγή, είναι εγγυημένη περιπέτεια». «Το Tungsten και Ο ξεναγός είναι δύο ταινίες που ολοκληρώθηκαν ενάντια στις ίδιες δυσκολίες και με εφόδια την ίδια πίστη και γενναιόδωρη προσφορά ενός συνόλου δημιουργικών ανθρώπων» αναφέρουν οι δύο σκηνοθέτες. Και οι δύο ταινίες μιλούν, μάλιστα, για την Αθήνα. Οι δύο σκηνοθέτες θεωρούν την κοινή διανομή τους ως έναν «διάλογο» για την Αθήνα, για τα διαφορετικά της πρόσωπα, τα προβλήματά της και την αστείρευτη γοητεία της. Οι ταινίες θα προβάλλονται από 24 Νοεμβρίου στον Μικρόκοσμο και οι θεατές θα έχουν τη δυνατότητα να τις παρακολουθήσουν και με κοινό εισιτήριο.

Πενήντα ταινίες στο φετινό Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου που ξεκινά 26 Οκτωβρίου

Περισσότερες από 50 ταινίες θα παρουσιαστούν στις οκτώ ημέρες που διαρκεί το 24ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου. Η έναρξη θα γίνει με την ταινία Κάποτε στην Ανατολία του Νούρι Μπίλγκε Τσεϊλάν, η οποία απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής του Φεστιβάλ των Καννών, ενώ οι Υπηρέτριες του Τέιτ Τέιλορ θα κλείσει την αυλαία της διοργάνωσης.

Το φετινό 24ο Πανόραμα, θα διεξαχθεί από τις 26 Οκτωβρίου έως και τις 2 Νοεμβρίου 2011. Περισσότερες από 50 ταινίες από την Ευρώπη και τις άλλες ηπείρους θα παρουσιαστούν στον κινηματογράφο Απόλλων Cinemax Class και το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.

Η επίσημη έναρξη του φεστιβάλ θα γίνει στις 26 Οκτωβρίου στον κινηματογράφο Απόλλων Cinemax Class, με τη βραβευμένη τουρκική ταινία «Κάποτε στην Ανατολία» του Νούρι Μπίλγκε Τσεϊλάν (Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής του Φεστιβάλ των Καννών).

Η αναζήτηση του τάφου ενός δολοφονημένου από μια ομάδα ανθρώπων, δίνει την ευκαιρία στον σκηνοθέτη να φτιάξει μια ταινία γύρω από τη διαφθορά αλλά και γενικότερα την πολιτική και κοινωνική κατάσταση στη σημερινή Τουρκία.