Ο Κόπολα σκηνοθετεί τη σχέση του με τον αδελφό του

• Ενας «Αταίριαστος» για τον νέο αιώνα είναι το «Τetro», μια από τις πιο προσωπικές ταινίες του αμερικανού σκηνοθέτη

• ΤΟΥ I. ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009

Το σύμπαν του «Τetro» (2009, ΗΠΑ/ Ιταλία/ Ισπανία/ Αργεντινή), της τελευταίας ταινίας του Φράνσις Κόπολα - και, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, μια από τις πιο προσωπικές της καριέρας του - είναι γεμάτο από θλιμμένα πρόσωπα, τσακισμένες οικογενειακές σχέσεις, ψυχές με ουλές και λερωμένες αναμνήσεις. Σε πρώτο πλάνο βρίσκεται ο βαρύθυμος κεντρικός ήρωας της ιστορίας, ο Τέτρο ( Βίνσεντ Γκάλο ), ένας απογοητευμένος άνθρωπος που για κάποιον λόγο έχει εγκαταλείψει την πατρίδα του, τις ΗΠΑ, και έχει αποσυρθεί στο Μπουένος Αϊρες.

Στη ζωή του «εισβάλλει» ο νεότερος αδελφός του ( Αλντεν Εχρενράιχ ), καμαρότος κρουαζιεροπλοίου, ο οποίος έχει χρόνια να τον δει και δείχνει αποφασισμένος να λύσει το μυστήριο της αποξένωσής του.

Κάπου φυλαγμένες σε ένα σεντούκι βρίσκονται οι σημειώσεις που όλα αυτά τα χρόνια ο Τέτρο κρατούσε και οι οποίες ίσως κρύβουν μέσα τους ένα σπουδαίο έργο...

Ο Κόπολα, ο οποίος δεν έχει κρύψει το γεγονός ότι πηγή των εμπνεύσεών του εν προκειμένω υπήρξε η σχέση με τον αδελφό του, «ντύνει» την ταινία με οιδιπόδεια συμπλέγματα, χορευτικά νούμερα με τραβεστί σε καμπαρέ και εκκεντρικές φιγούρες, όπως ο φρικτός πατέρας των αδελφών ( Κλάους Μαρία Μπραντάουερ ) και μια κριτικός τέχνης ( Κάρμεν Μάουρα ) η οποία καλείται να κρίνει το έργο του Τέτρο όταν αυτό ανεβαίνει σε ένα φεστιβάλ της Παταγωνίας.

Κ άπου νιώθεις βυθισμένος σε προηγούμενες ταινίες του Κόπολα- κυρίως τον «Αταίριαστο»-, σε έργα του Τενεσί Γουίλιαμς , στην αρχαία τραγωδία αλλά και στον παρδαλό κόσμο των ταινιών του Φεντερίκο Φελίνι. Ακόμη και το Μπουένος Αϊρες του Κόπολα δεν έχει τη λάμψη και τον φαντασμαγορικό αέρα που πολλοί από εμάς έχουμε σχηματίσει στο μυαλό μας, αλλά παρουσιάζεται ως μια σκοτεινή και ομιχλώδης πόλη, με ύποπτα σοκάκια και μυστηριώδεις φιγούρες να περιφέρονται ανάμεσά τους. Ολα αυτά βέβαια ενίοτε σου δίνουν την εντύπωση ότι ο πλούτος ιδεών του Κόπολα βρίσκεται εκεί απλώς και μόνο για να προσθέσει εξωτική χροιά στην ούτως ή άλλως ατμοσφαιρική ασπρόμαυρη φωτογραφία- με την εξαίρεση των έγχρωμων φλασμπάκ.

Εν ολίγοις, μια ταινία που, ίσως να μην κατακτήσει θέση ανάμεσα στις κορυφαίες στιγμές του δημιουργού των «Νονών» και της «Αποκάλυψης τώρα», αποδεικνύει όμως ότι στα 70 του χρόνια ο δημιουργός της παραμένει σκηνοθέτης ανήσυχος και ευφάνταστος.

ΣΤΙΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ

«Ζευγάρια στα βαθιά» («Couples retreat», ΗΠΑ, 2009) τουΠίτερ Μπίλινγκσλεϊ. Για να ανανεώσουν τις προβληματικές σχέσεις τους, τέσσερα ζευγάρια αποφασίζουν να πάνε διακοπές παρέα σε εξωτικό νησί. Εκεί βέβαια μόνο διακοπές δεν θα κάνουν. Το ένα εμπόδιο ακολουθεί το άλλο: κολύμπι με καρχαρίες, αυστηρό πρόγραμμα που πρέπει να ακολουθηθεί κατά γράμμα, ψυχανάλυση, γκρίνια κ.ο.κ. Χαριτωμένη αλλά όχι και τόσο ασυνήθιστη κωμωδία, με κυρίαρχη μορφή τονΒινς Βον (αριστερά στη φωτογραφία) του οποίου το αξιαγάπητο στυλ μπορεί να «σηκώσει» ακόμη και μια ασημαντότητα. Επιτυχημένο επίσης το «πέρασμα» τουΖαν Ρενόστον ρόλο του ιδρυτή του θερέτρου.

«Μεταφυσική δραστηριότητα» («Ρaranormal activity», ΗΠΑ, 2009) τουΟρεν Πέλι. Νεαρό ζευγάρι μεσοαστών μετακομίζει σε ήσυχο σπίτι των προαστίων το οποίο, όπως όλα δείχνουν, απειλείται από δαιμονικά πνεύματα. Η κοπέλα (Κέιτι Φέδερστον) δείχνει να φοβάται ακόμη περισσότερο, αφού σε όλη τη ζωή της ένιωθε «στοιχειωμένη» από άγνωστες δυνάμεις. Αποφασισμένο να λύσει το μυστήριο του σπιτιού, το ζευγάρι αποφασίζει να καταγράψει τα πάντα χρησιμοποιώντας μια υψηλής ευκρίνειας κάμερα την οποία μεταφέρει κυρίως ο άνδρας (Μίκα Σλόουτ). Το αποτέλεσμα είναι ένα «Βlair witch project» δωματίου που καταλήγει κουραστικό καθώς, έτσι όπως είναι γυρισμένο, θυμίζει κινηματογραφικό reality show. Νεκρές κατσίκες και φουτουριστικοί αντικαταστάτες

Μια ταινία που φέρει τον ασυνήθιστο τίτλο «Οι άντρες που κοιτούν επίμονα κατσίκες» («Τhe men who stared at goats», 2009, ΗΠΑ) αυτομάτως προκαλεί περιέργεια. Ο τίτλος αυτής της αντιπολεμικής σάτιρας την οποία σκηνοθέτησε στο ντεμπούτο του ως σκηνοθέτης ο ηθοποιός και σεναριογράφος Γκραντ Χέσλοφ («Καληνύχτα, και καλή τύχη») αναφέρεται σε μια ειδική ομάδα αμερικανών στρατιωτών που υποτίθεται ότι έχουν εκπαιδευτεί στο να πολεμούν αποκλειστικά με το μυαλό τους. Ισχυρίζονται ότι έχουν τη δυνατότητα να περνούν μέσα από τους τοίχους ή να σκοτώνουν κατσίκες και χάμστερ με τη σκέψη. Ποιος ξέρει, μπορεί και ανθρώπους... Η ιστορία εστιάζει στη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα σε έναν ανταποκριτή του πολέμου στο Ιράκ ( Γιούαν Μακ Γκρέγκορ ) και ένα πρώην μέλος της παραπάνω ομάδας ( Τζορτζ Κλούνεϊ ). Μέσα από την περιπέτειά τους μαθαίνουμε για τη δημιουργία της ομάδας και την παράσταση εδώ κλέβει ο ιδρυτής της, ένας βετεράνος του πολέμου στο Βιετνάμ, ο οποίος μετετράπη σε χίπη προτού απορροφηθεί ξανά από τον στρατό για να διδάξει τις μεταφυσικές δυνατότητές του. Αυτός ο ήρωας με την τεράστια κοτσίδα αποδεικνύεται ο πιο αβανταδόρικος ρόλος της ταινίας χάρη στον ηθοποιό που τον υποδύεται, τον Τζεφ Μπρίτζες , ο οποίος μας θύμισε μια παραλλαγή του ήρωα που ο ίδιος έπαιξε στον «Μεγάλο Λεμπόφσκι» των αδελφών Κόεν. Χωρίς να είναι σπουδαία ταινία, το «Οι άντρες που κοιτούσαν επίμονα κατσίκες» έχει ορισμένες πολύ αστείες στιγμές, όπως εκείνες όπου ο Κλούνεϊ αμπελοφιλοσοφεί για τη ζωή και το πεπρωμένο. Ηταινία βγαίνει στις αίθουσες αύριο.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο στο φουτουριστικό θρίλερ του Τζόναθαν Μόστοου «Οι αντικαταστάτες» («Surrogates», 2009, ΗΠΑ) είναι η εποχή στην οποία εκτυλίσσεται: μια κοινωνία όπου οι άνθρωποι έχουν το «προνόμιο» να ζουν από απόσταση, ή αλλιώς μέσα από ρομποτικούς αντικαταστάτες των εαυτών τους. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να παραμένει σπίτι του αφήνοντας στον αντικαταστάτη τη «βρώμικη δουλειά» της καθημερινότητας- με άλλα λόγια την ίδια την ζωή. Η ταινία άλλωστε είναι μια ελεύθερη μεταφορά του κόμικ του Ρόμπερτ Βεντίτι, το οποίο με τη σειρά του υπήρξε καλλιτεχνικό αποτέλεσμα μιας κοινωνιολογικής έρευνας που απέδειξε ότι αρκετοί παίκτες των πρώτων διαδικτυακών παιχνιδιών ταυτίστηκαν τόσο πολύ με τον διαδικτυακό χαρακτήρα τους ώστε τελικά κατέστρεψαν τη ζωή τους. Ολα αυτά βέβαια δύσκολα θα μπορούσαν να στήσουν μια ταινία ως απλά φιλοσοφικά ερωτήματα. Οπότε εισχωρεί το στοιχείο της αστυνομικής ίντριγκας: ο αντικαταστάτης ενός πράκτορα του FΒΙ ( Μπρους Γουίλις ) βρίσκεται μπλεγμένος σε μια συνωμοσία πίσω από το φαινόμενο των αντικαταστατών στην οποία τον βασικό ρόλο παίζει ο δημιουργός τους, ένας ιδιοφυής επιστήμονας ( Τζέιμς Κρόμγουελ ) και μια ομάδα ανθρώπων που έχει επιλέξει να ζει απαλλαγμένη από την τεχνολογία. Η ταινία ακολουθεί τα χνάρια προγενέστερών της μελλοντολογικών περιπετειών όπως η «Ολική επαναφορά», το «Μinority report» και ο «Εξολοθρευτής» αλλά δυσκολεύεται στην ανάπτυξή της, επειδή πολύ συχνά το σενάριο σε μπερδεύει για να καταλήξει σε σπαζοκεφαλιά πολύ κουραστική για να ασχοληθείς με τη λύση της.

Ο Φράνσις Φορντ Κόπολα παραπλεύρως του εαυτού του

• Tetro ** ΔΡΑΜΑ. Σκηνοθεσία: Φράνσις Κόπολα. Ερμηνεία: Αλντεν Ερενράιχ, Βίνσεντ Γκάλο, Μάριμπελ Βερντί, Κλάους Μαρία Μπραντάουερ, Κάρμεν Μάουρα, Ροντρίγκο ντε λα Σέρνα.

• Δημητρης Mπουρας, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 05/11/2009

Το ασπρόμαυρο «Τetro» δεν είναι η ταινία που θα συστήσει στο σημερινό κοινό τον δημιουργό που συνέβαλε τα μάλα στις μεγάλες ανατροπές στο Χόλιγουντ κατά τη δεκαετία του '70. Είναι απλώς μια προσεγμένη δουλειά, διάσπαρτη από θραύσματα της προσωπικής ιστορίας του Φράνσις Φορντ Κόπολα που είναι απαλλαγμένος από το άγχος της εμπορικής επιτυχίας. «Εγραψα μια απολύτως φανταστική ιστορία, ανασύροντας μνήμες από την οικογενειά μου (...) ο πατέρας μου δεν ήταν όπως ο πατέρας της ταινίας. Ηταν καλός και ενθαρρυντικός, αλλά επειδή ήταν πολύ έξυπνος και κάπως ματαιόδοξος, ήταν ακριβώς λίγα βήματα πριν να μετατραπεί σε τέρας (...) Πάντα πίστευα ότι μια ταινία που απαιτεί τόσο κόπο για να γίνει θα πρέπει τουλάχιστον να αποκαλύπτει με κάποιο τρόπο τις σκέψεις και τα συναισθήματα που προδίδουν ποιος πραγματικά είσαι», λέει ο ίδιος.

Το «Τetro» είναι ένα δράμα γύρω από τραυματικές οικογενειακές σχέσεις. Ενας νεαρός ναυτικός, ο Νεοϋορκέζος Μπένι, φτάνει στο Μπουένος Αϊρες αναζητώντας τον μεγαλύτερο αδελφό του, τον Τέτρο, που έχει κόψει κάθε δεσμό με τον αυταρχικό πατέρα τους, έναν διάσημο διευθυντή ορχήστρας. Ο Μπένι βρίσκει τον Τέτρο σε μια μποέμικη γειτονιά της πόλης στην οποία ζει μαζί με την ερωμένη του. Ο Μπένι θα ανακαλύψει ένα κρυπτογραφημένο χειρόγραφο του αδελφού του (ο Τέτρο κάποτε ήθελε να γίνει συγγραφέας) σε μια παλιά βαλίτσα, το οποίο θα τον οδηγήσει σε ένα καλά κρυμμένο οικογενειακό μυστικό.

Το «Τetro» μοιάζει άλλοτε σαν βιβλική παραβολή και άλλοτε σαν λυρικό θέατρο. Στους βασικούς ρόλους εμφανίζονται ο νεαρός Αλντεν Ερενράιχ, ο Βίνσεντ Γκάλο και η Μάριμπελ Βερντί.

Οι «Αντικαταστάτες» (*) είναι μια φουτουριστική περιπέτεια καταιγιστικής δράσης, σκηνοθετημένη αδιάφορα από τον Τζόναθαν Μόστοου. Στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον η ζωή μοιάζει σαν ένα όνειρο: οι άνθρωποι έχουν τοποθετήσει στη θέση τους αναλώσιμες ρέπλικες - αντικαταστάτες και ζουν τη ζωή τους από απόσταση. Μπορούν, για παράδειγμα, να βιώνουν συναισθηματικά την εμπειρία μιας επικίνδυνης περιπέτειας σαν θεατές από μια hitech πολυθρόνα, παρακολουθώντας -και καθοδηγώντας- τη ρέπλικα που τους αντικαθιστά.

Η σταθερότητα σε αυτόν τον ιδανικό μελλοντικό κόσμο αρχίζει να διαταράσσεται από μια σειρά περίεργους θανάτους ανθρώπων, την ώρα που οι αντικαταστάτες τους «ζούσαν» μια περιπέτεια στην πραγματική ζωή. Το σενάριο βασίζεται σε ένα κόμικ. Παίζουν: Μπρους Γουίλις, Ράντα Μίτσελ.

Στη «Μεταφυσική δραστηριότητα» (*), που βρίσκεται στα απόνερα του «The Blair Witch Project», ένα νεαρό ζευγάρι στήνει μια βιντεοκάμερα στο υπνοδωμάτιό του για να καταγράψει τη δράση φαντασμάτων. Γυρίστηκε από τον Ορεν Πέλι.

Στην κομεντί «Ζευγάρια στο βυθό» (*) τέσσερα παντρεμένα ζευγάρια δοκιμάζουν την αντοχή των γάμων τους σε έναν τροπικό παράδεισο.

Τζεντάι με θύματα κατσίκες

• Η ιστορία βασίζεται σε αληθινά γεγονότα και σε έγκυρες και αξιόπιστες πηγές

• Του Παναγιωτη Παναγοπουλου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 05/11/2009
  

• Οι άντρες που κοιτούν επίμονα κατσίκες ***1/2. Πολεμική σάτιρα. Σκηνοθεσία: Γκραντ Χέσλοβ. Ερμηνείες: Τζορτζ Κλούνεϊ, Γιούαν Μακ Γκρέγκορ, Τζεφ Μπρίτζες, Κέβιν Σπέισι

. Μερικές ταινίες έχουν τόσο εξωφρενικές ιστορίες που σκέφτεται κανείς ότι οι σεναριογράφοι ίσως το έχουν παρακάνει. Θα μπορούσε ίσως να το σκεφτεί και για το «Οι άντρες που κοιτούν επίμονα κατσίκες», αν η ιστορία δεν βασιζόταν πράγματι σε αληθινά γεγονότα και σε έγκυρες και αξιόπιστες πηγές.

Το σενάριο έχει γραφτεί πάνω σε ένα βιβλίο, το οποίο συνόδευε ένα ντοκιμαντέρ του βρετανικού Channel 4 με τον τίτλο «Τρελοί κοσμοκράτορες». Το ντοκιμαντέρ κατέγραφε τις πιο αλλοπρόσαλλες ιδέες του αμερικανικού στρατού για τη μεγαλύτερη δυνατή επιχειρησιακή επιτυχία. Μία απ’ αυτές ήταν οι στρατιώτες με ψυχικές δυνάμεις.

«Τζεντάι», σαν τους πολεμιστές του «Πολέμου των άστρων», τους αποκαλεί ένας απ’ αυτούς στην ταινία, ο Λιν, τον οποίο παίζει ο Τζορτζ Κλούνεϊ, με όλο το πρωταγωνιστικό του χάρισμα και τη γοητευτική του παρουσία. Τζεντάι, που έχοντας αναπτυχθεί μέσα σε ένα new age χίπικο κλίμα, προσπαθούσαν να περάσουν από τοίχους, να αφοπλίσουν με τη σκέψη τους αντιπάλους και, στη χειρότερη περίπτωση, να εφαρμόσουν τη φονική εκδοχή των ψυχικών τους δυνάμεων, σκοτώνοντας κατσίκες με τη δύναμη του μυαλού. Ο Λιν γνωρίζεται κατά τον πόλεμο του Κόλπου με τον Μπομπ, δημοσιογράφο μιας μικρής εφημερίδας, που αναζητεί δυνατές συγκινήσεις, ενώ βρίσκεται καθηλωμένος στο Κουβέιτ. Η απίστευτη ιστορία του Λιν επιβεβαιώνεται καθώς οι δυο τους ταξιδεύουν στον Ιράκ, πέφτουν θύματα απαγωγής, αποδρούν, χάνονται στην έρημο και συναντιούνται με τα άλλα μέλη της μυστικής ομάδας. Μόνο που τα πράγματα είναι πια λίγο διαφορετικά και λιγότερο αθώα.

Η αφήγηση διακόπτεται συνεχώς από φλας μπακ, στα οποία ξετυλίγεται η ιστορία της ομάδας με διασκεδαστικά επεισόδια. Ο Γκραντ Χέσλοβ, μόνιμος συνεργάτης του Τζορτζ Κλούνεϊ, έχει γυρίσει τους «Αντρες που κοιτούν επίμονα κατσίκες» σαν πολεμική σάτιρα στα όρια της παρωδίας, θυμίζοντας τους «Τρεις ήρωες» (και αυτό με πρωταγωνιστή τον Κλούνεϊ), αλλά και το «SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα». Το μόνο ουσιαστικό πρόβλημα της ταινίας είναι ότι ο Χέσλοβ γνωρίζει ότι το υλικό του είναι έξυπνο και αστείο και αντί να το αφήσει να αιφνιδιάσει τον θεατή, το τονίζει λίγο περισσότερο, αποδυναμώνοντας την αποτελεσματικότητα του αστείου σε κάποιες σκηνές.

Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για μια επιτυχημένη σάτιρα, την οποία στηρίζει το εξαιρετικό καστ, ακόμη και στις πιο αδύναμες στιγμές της. Τόσο ο Κλούνεϊ όσο ο Τζεφ Μπρίτζες και ο Κέβιν Σπέισι παίζουν στα δάχτυλα τους κώδικες της κωμωδίας, ενώ μαζί τους ο Γιούαν Μακ Γκρέγκορ είναι πολύ καλός, παίζοντας ανάμεσα στην έκπληξη, την απορία και το θαυμασμό.

Σενάριο και ψηφιακή εποχή

Το σενάριο στην εποχή του... ψηφιακού «κατακλυσμού», δηλαδή της σύγχρονης τεχνολογίας στον κινηματογράφο, είναι το θέμα του παγκόσμιου συνεδρίου σεναριογράφων που θα πραγματοποιηθεί (6-7/11) στην Αθήνα.

«Πόσο θα αλλάξει η σεναριογραφία στη νέα εποχή; Θα επηρεαστεί η αφήγηση δομικά στην εποχή της αμφίδρομης επικοινωνίας; Τι γίνεται με τα δικαιώματα στην εποχή του ίντερνετ, της ψηφιακής πειρατείας και της επέκτασης των μορφών εκμετάλλευσης των κινηματογραφικών και οπτικοακουστικών έργων; Η στρατηγική των πολυεθνικών εταιρειών που κυριαρχούν στην οπτικοακουστική βιομηχανία και αντιμετωπίζουν το έργο ως πολλαπλό προϊόν (ταινία, παιχνίδι με βάση το σενάριο της ταινίας κλπ);» είναι μερικά από τα ερωτήματα που θα τεθούν στο συνέδριο που οργανώνει το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου (μέσω του Hellenic Film Commission), με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ενωσης Σεναριογράφων (FSE).

Αναμένονται εκπρόσωποι από τα 28 μέλη των 22 χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης Σεναριογράφων, 8 ενώσεις - μέλη της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ενώσεων Σεναριογράφων (IAWG) και εκπρόσωποι ενώσεων από τη Λατινική Αμερική, το Ισραήλ και την Ιαπωνία.

Τεό και Κούνδουρος σπάνε την «ομίχλη»

• 50ό ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

• Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος επιστρέφει στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης πέντε χρόνια μετά την επεισοδιακή απομάκρυνσή του από τη θέση του προέδρου (2004), παρέα με τον Μισέλ Δημόπουλο.

Την πραγματική ιστορία της Ουάρις Ντίρι, που ξεκίνησε από την Αφρική για να γίνει διάσημο τοπ μόντελ, αφηγείται η ταινία «Το λουλούδι της ερήμου» της Σέρι Χόρμαν. Στην προβολή της θα είναι και η Ουάρις Ντίρι

Επανέρχεται ως πρόεδρος της κριτικής επιτροπής του Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος του 50ού Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (13 έως 22 Νοεμβρίου), που έχει μότο: «Why cinema now;»

Απουσία του υπουργού Πολιτισμού, η διευθύντρια του φεστιβάλ Δέσποινα Μουζάκη ανακοίνωσε τις τελευταίες λεπτομέρειες του προγράμματος. Ο κ. Γερουλάνος τής υποσχέθηκε, όμως, ότι θα είναι παρών στην τελετή έναρξης. Ας ελπίσουμε ότι θα τηρήσει τον λόγο του αλλά και ότι θα πάρει άμεσα μια απόφαση για τα Κρατικά Βραβεία - που ενώ ξέρουμε ότι δεν θα γίνουν στη Θεσσαλονίκη, αγνοούμε πού και πότε θα πραγματοποιηθούν. Επίσης, ότι θα κάνει πραγματικότητα τη δέσμευσή του για τον νέο περί κινηματογράφο νόμο.

Ο μετέωρος νόμος κρατά, άλλωστε, μακριά από το φεστιβάλ τους «κινηματογραφιστές στην ομίχλη». «Μας λυπεί που δεν είναι μαζί μας όλοι οι Ελληνες δημιουργοί. Μας λείπουν. Ελπίζω στο μέλλον οι ελληνικές ταινίες να ωφεληθούν -με τη βοήθεια του νέου νόμου- από το φεστιβάλ», είπε η Δέσποινα Μουζάκη. Και προτού καταλήξει με την ευχή «να μην υποβαθμιστεί ο διεθνής χαρακτήρας του φεστιβάλ από την αποχή των σκηνοθετών», έκανε μία ύστατη προσπάθεια, ένα νέο κάλεσμα να ανέβουν με τις ταινίες τους στη Θεσσαλονίκη οι «κινηματογραφιστές στην ομίχλη» και να συμμετέχουν στις προγραμματισμένες ημερίδες.

Αυτό, άλλωστε, που κατά τη γνώμη της πλήττεται είναι οι ίδιες οι ταινίες που απέχουν. Αν και η Δέσποινα Μουζάκη συμμερίζεται τα αιτήματά τους («έχουμε κοινές διεκδικήσεις»), προτάσσει το καθήκον της ως διευθύντριά του φεστιβάλ. «Πρέπει να προστατεύσουμε τον θεσμό», είπε. Οσο για την προσωπική της αποτίμηση της δραστηριοποίησης των 160 σκηνοθετών...«η επιτυχία ή η αποτυχία θα φανεί από την πορεία του νόμου».

Ο Νίκος Κούνδουρος, το 1958 στον Στρυμόνα, στα γυρίσματα της ταινίας «Το ποτάμι», μαζί με μία από τις ηθοποιούς, την Πατρίτσια Μπίνι

Μέσα σε ένα τέτοιο βαρύ κλίμα, όσον αφορά τα καθ' ημάς, με το ζωντανό ελληνικό σινεμά να λάμπει διά της απουσίας του -μόνο 7 ταινίες θα προβληθούν- το φεστιβάλ θα ξεκινήσει την 50ή επέτειό του με το «Soul Kitchen» του Φατίχ Ακίν, παρουσία του ίδιου. Και από τον νεαρό και ταλαντούχο δημιουργό, πάμε σε έναν βετεράνο του ευρωπαϊκού σινεμά, τον Αλέν Ρενέ. Η πρόσφατη ταινία του «Αγριόχορτα» θα κλείσει το φεστιβάλ, παρουσία της πρωταγωνίστριας Αν Κονσινί.

Λαμπροί προσκεκλημένοι

Υπάρχουν κι άλλα μεγάλα ονόματα που δίνουν λάμψη στο φεστιβάλ. Ορισμένοι και τα φώτα τους με μαστερκλάς. Στους φετινούς καλεσμένους είναι ο πρωτοπόρος Γερμανός Βέρνερ Χέρτζογκ, ο Βαλκάνιος Γκόραν Πασκάλιεβιτς, η ηθοποιός και τραγουδίστρια Τζέιν Μπίρκιν (θα δώσει και συναυλία), ο βραβευμένος με Οσκαρ παραγωγός του «Τελευταίου αυτοκράτορα», Τζέρεμι Τόμας, ο συνθέτης Αλεξάντερ Ντεπλά -υπεύθυνος για τα σάουντρακ διάσημων ταινιών-, ο παραγωγός και πρόεδρος της 20th Century Fox, Τζιμ Γιαννόπουλος, ο Ούγγρος σκηνοθέτης Γκιόργκι Πάλφι και ο Ρουμάνος Κορνέλιου Πορομπόιου.

Θα έρθουν ακόμα οι: Τόνι Γκρισόνι (συνεργάτης του Τέρι Γκίλιαμ), Ουάρις Ντίρι (η συγγραφέας τού «Το λουλούδι της ερήμου», μαζί και η πρωταγωνίστρια της ταινίας, Λίγια Κεμπέντεο), Εουχένιο Καμπαγέρο (Οσκαρ για την καλλιτεχνική διεύθυνση του «Λαβύρινθου του Πάνα»), Μιριάνα Καράνοβιτς (πρωταγωνίστρια του «Σαράγεβο σ' αγαπώ»), Εϊμος Πόου (σκηνοθέτης, σεναριογράφος), Σαμουέλ Μαόζ (Χρυσό Λιοντάρι στο φετινό Φεστιβάλ Βενετίας για το «Lebanon»), Κότζι Γουακαμάτσου (πρωτοπόρος της Pink Eiga) και Λαβ Ντίαζ (ανεξάρτητος δημιουργός του φιλιππινέζικου σινεμά).

Οι νέοι που διαγωνίζονται

Μέσα σε δέκα μέρες, 250 ταινίες διεκδικούν την προσοχή των σινεφίλ.

Στο διεθνές διαγωνιστικό βρίσκουμε 15 ταινίες νέων σκηνοθετών. Ανάμεσά τους οι ελληνικές «Χορεύοντας στον πάγο» του Σταύρου Ιωάννου και «Μικρές εξεγέρσεις» του Κυριάκου Κατζουράκη. Η πλειονότητα των ταινιών -από Ισραήλ, Ρουμανία, Κορέα, Μεξικό, Αίγυπτο, Κολομβία, Φιλιππίνες, Αγγλία, Γερμανία, Ουγγαρία- έχουν θέμα τα παιδιά και τους εφήβους αλλά και τις όψεις της σύγχρονης πόλης και της βίας που γεννιέται σ' αυτήν. Περιλαμβάνονται 2 παγκόσμιες πρεμιέρες («Μετάλλιο τιμής», «Χορεύοντας στον πάγο»), μία διεθνής πρεμιέρα («Το χωράφι του πατέρα») και 8 ευρωπαϊκές («Αγνοούμενος», «Τα αγόρια απ' το Μπακάλ», «Θα 'ρθει η μέρα», «Προορισμός: Βορράς», «St. Nick», «Ηλιόπολη», «Δίχως αγάπη», «Μικρές εξεγέρσεις»).

Την κριτική επιτροπή, με πρόεδρο τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, απαρτίζουν οι: Εϊμος Πόου, Γκιόργκι Πάλφι, Εουχένιο Καμπαγέρο, Λαβ Ντιάζ, Μιριάνα Καράνοβιτς και Λίσι Μπελές, σύμβουλος της Zentropa του Λαρς Φον Τρίερ.

Κούνδουρος ο πρώτος

Πενήντα χρόνια πίσω θα μας πάει «Το ποτάμι» του Νίκου Κούνδουρου, η πρώτη ταινία που παρουσιάστηκε στην 1η Εβδομάδα Ελληνικού Κινηματογράφου. Θα την ξαναδούμε στο πλαίσιο εκδήλωσης για τα πεντηκοστά γενέθλια, όπου θα τιμηθούν ο Κούνδουρος και ο Ντίνος Κατσουρίδης. Η ιστορία των πενήντα χρόνων του φεστιβάλ καταγράφεται σε επετειακή έκδοση.

**Ο προϋπολογισμός της διοργάνωσης είναι 4,5 εκατομμύρια ευρώ. Καλύπτεται από το ΥΠΠΟ και χορηγούς.

• Της ΧΡΥΣΟΥΛΑΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2009

Αρχίζει το 50ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου. Η Θεσσαλονίκη υποδέχεται με εορταστική διάθεση τις ταινίες που θα διαγωνιστούν ή όχι

ΦΕΣΤΙΒΑΛ. Με εορταστική διάθεση, αλλά χωρίς την πλειοψηφία της φετινής ελληνικής παραγωγής, εξαιτίας της αποχής των «Κινηματογραφιστών στην ομίχλη», ετοιμάζεται να γιορτάσει τα πενήντα του χρόνια το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Οπως πάντως δήλωσε χθες η διευθύντρια του Φεστιβάλ, Δέσποινα Μουζάκη, η διοργάνωση είναι ακόμη και την τελευταία στιγμή ανοιχτή να φιλοξενήσει τις ταινίες και τις απόψεις των κινηματογραφιστών, ανεξάρτητα από το αν συμμετέχουν ή όχι στη διαδικασία των Κρατικών Βραβείων. Σύνθημα εξάλλου της διοργάνωσης είναι το «Why cinema now?», με το ερωτηματικό να είναι κεντρικό μοτίβο και της αφίσας, να προσπαθεί να προκαλέσει τον διάλογο για το νόημα, την αξία, τα όρια και την προοπτική του κινηματογράφου.

Οκτώ μόλις είναι οι ελληνικές ταινίες που παρουσιάζονται στο πρόγραμμα του φεστιβάλ ως «ειδικές προβολές», δύο από τις οποίες συμμετέχουν στο διεθνές διαγωνιστικό τμήμα. Πρόκειται για το «Χορεύοντας στον πάγο» του Σταύρου Ιωάννου και τις «Μικρές εξεγέρσεις» του Κυριάκου Κατζουράκη. Το φεστιβάλ πάντως θα τιμήσει προσωπικότητες του ελληνικού κινηματογράφου που έχουν συμβάλει και στην πορεία της διοργάνωσης. Ανάμεσά τους είναι ο Νίκος Κούνδουρος και ο Ντίνος Κατσουρίδης.

Στο διαγωνιστικό τμήμα, όπου συμμετέχουν 15 ταινίες, προβάλλονται φιλμ από την Ουγγαρία, τις ΗΠΑ, τη Γερμανία, την Αργεντινή, τη Ρουμανία, την Κορέα, τις Φιλιππίνες, το Μεξικό, την Αίγυπτο, το Βέλγιο, τη Βρετανία και την Κολομβία. Πρόεδρος της κριτικής επιτροπής θα είναι ο Θόδωρος Αγγελόπουλος.

Το 50ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης θα αρχίσει την επόμενη Παρασκευή με την προβολή της ταινίας του Φατίχ Ακίν «Soul Κitchen», μιας κωμωδίας με Ελληνα πρωταγωνιστή, τον Αδάμ Μπουσδούκο, ο οποίος υποδύεται έναν Ελληνα εστιάτορα του Αμβούργου. Ταινία λήξης, στις 22 Νοεμβρίου, είναι τα «Αγριόχορτα» του Αλέν Ρενέ.

Βασικό αφιέρωμα της 50ής διοργάνωσης είναι εκείνο στο σινεμά του Βέρνερ Χέρτσογκ, με περισσότερες από πενήντα ταινίες μεγάλου και μικρού μήκους του Γερμανού σκηνοθέτη, ενώ μικρότερα προσωπικά αφιερώματα γίνονται για τον παραγωγό Τζέρεμι Τόμας και τον Σέρβο σκηνοθέτη Γκόραν Πασκάλιεβιτς. Τιμώμενη εθνική κινηματογραφία στο φετινό φεστιβάλ είναι εκείνη των Φιλιππίνων με 14 ταινίες της πρόσφατης παραγωγής. Οι Ημέρες Ανεξαρτησίας, το παράλληλο τμήμα του φεστιβάλ, παρουσιάζει ταινίες που έχουν διακριθεί σε διεθνείς διοργανώσεις, όπως το «Προσκύνημα στη Λούρδη» και ο «Λίβανος» από τη Μόστρα της Βενετίας, η «Δίψα» από τις Κάννες και το «Gigante» από την Μπερλινάλε του Βερολίνου.

Το ίδιο τμήμα παρουσιάζει την «Pink Eiga», το κίνημα αισθησιακών ταινιών από την Ιαπωνία που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του '60, μια επιλογή από τη δουλειά των νέων Αμερικανών σκηνοθετών του ανεξάρτητου σινεμά, καθώς και τη Γερμανίδα Μάρεν Αντε στην ενότητα «Κάποιος να τους προσέχει». Ακόμη, το τμήμα Focus με τον τίτλο «Post Romance», αναζητεί τους νέους δρόμους του κινηματογραφικού ρομαντισμού.

Στις παράλληλες εκδηλώσεις του φεστιβάλ εντάσσονται οι «Πράσινοι διάλογοι», που πραγματοποιούνται με τη συνεργασία του ΣΚΑΪ, ένα πρόγραμμα που αποτελείται από μια σειρά δράσεων οικολογικού περιεχομένου. Πλούσιο είναι το πρόγραμμα των εκθέσεων. Δύο είναι αφιερωμένες στην εικαστική πλευρά του Βέρνερ Χέρτσογκ, μία στην κινηματογραφική πλευρά του Διονύση Φωτόπουλου, ενώ πολλές ακόμη που θα βρίσκονται σε διάφορα σημεία της πόλης, παρουσιάζουν από εγκαταστάσεις μέχρι κοσμήματα.

Το μουσικό μέρος του φεστιβάλ καλύπτουν η Τζέιν Μπίρκιν, που θα δώσει μια συναυλία, το Traffic Quintet που θα ερμηνεύσει έργα του Αλεξάντρ Ντεπλά, αλλά και οι Ελληνες «Locomondo» που θα συμμετάσχουν στη βραδιά της τελετής έναρξης.

• Του Παναγιωτη Παναγοπουλου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 04/11/2009

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ: Ξέμεινε από ελληνικές ταινίες εφέτος η Θεσσαλονίκη

• Οι «Κινηματογραφιστές στην Ομίχλη» δεν θα παρουσιάσουν τα έργα τους

ΡΕΠΟΡΤΑΖ Ι. ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2009

Μισός αιώνας λειτουργίας, 50 χρόνια προβολής ελληνικών ταινιών- με τα καλά και με τα άσχημά τους-, αλλά να που εφέτος είναι άδειο από ελληνικό κινηματογράφο το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληγες χθες το μεσημέρι μετά τη συνέντευξη Τύπου του 50ού, επετειακού Φεστιβάλ που θα πραγματοποιηθεί από τις 13 ως τις 22 Νοεμβρίου.

Καμία από τις ερωτήσεις των δημοσιογράφων δεν αφορούσε κάποιο από τα ξένα προγράμματα της εφετινής διοργάνωσης. Ούτε ο Βέρνερ Χέρτσογκ, ένα από τα τιμώμενα πρόσωπα, φάνηκε να προκαλεί το ενδιαφέρον ούτε οι, όπως πάντα πικάντικες, «Ημέρες ανεξαρτησίας» ούτε οι ανατέλλουσες Φιλιππίνες ούτε το Ρost Romance ούτε και το Ρinky Εiga, το ακραίο κίνημα του ιαπωνικού κινηματογράφου· όλα άκρως ενδιαφέροντα μεν, αλλά εν τέλει χαμένα μέσα στην αναστάτωση που έχει προκληθεί στο εσωτερικό του ελληνικού κινηματογράφου.

Οπως αναμενόταν, το ενδιαφέρον δεν μπορούσε παρά να εστιαστεί στην εφετινή απουσία του εγχώριου προϊόντος, του Πανοράματος Ελληνικών Ταινιών. Η απουσία αυτή υπήρξε αποτέλεσμα της αποτελεσματικής, καθώς φαίνεται, κινηματογραφικής «επανάστασης» που άρχισε πριν από μερικούς μήνες, όταν μια χούφτα άνθρωποι του ελληνικού κινηματογραφικού χώρου, που σήμερα έχουν αυξηθεί σε 205 και είναι γνωστοί ως «Κινηματογραφιστές στην Ομίχλη», δήλωσαν ότι δεν θα παρουσιάσουν τις ταινίες τους στο Φεστιβάλ. Δυσαρεστημένοι από έναν κινηματογραφικό νόμο που ούτε τηρείται ούτε τροποποιείται προς το καλύτερο, οι «Ομιχλιώτες» τήρησαν την προειδοποίησή τους και δεν στέλνουν ούτε ένα καρέ ελληνικής ταινίας στο εφετινό Φεστιβάλ, που κόστισε 4,5 εκατ. ευρώ (εκ των οποίων το 1,5 εκατ. είναι από χορηγίες). Κατά συνέπεια, δεν υπάρχουν ελληνικές ταινίες για να συμμετάσχουν στην κούρσα των κινηματογραφικών Βραβείων Ποιότητας, τα οποία εφέτος δεν θα πραγματοποιηθούν.

«Μαζί μας θα θέλαμε να έχουμε εφέτος όλους τους έλληνες δημιουργούς» είπε στη χθεσινή ομιλία της η Δέσποινα Μουζάκη, καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ, αφού πρώτα ανέγνωσε ένα απόσπασμα από τον χαιρετισμό του υπουργού Πολιτισμού Παύλου Γερουλάνου, ο οποίος λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων δεν παρέστη στη συνέντευξη Τύπου αλλά θα δώσει το παρών στην τελετή έναρξης. «Μας λυπεί που κάποιοι δεν είναι μαζί μας και θα λείπουν από αυτή τη στιγμή που ανήκει σε όλους» συνέχισε η κυρία Μουζάκη. Στην πραγματικότητα, βέβαια, ισχύει το αντίθετο. Κάποιοι είναι μαζί με το Φεστιβάλ και οι περισσότεροι είναι που απουσιάζουν. Μόλις οκτώ έλληνες σκηνοθέτες αποφάσισαν να μη συμμετάσχουν στο κίνημα της «Ομίχλης» και να παρουσιάσουν τις ταινίες τους στη διοργάνωση. Μάλιστα, οι δύο από αυτούς τους σκηνοθέτες, ο Σταύρος Ιωάννου με την ταινία «Χορεύοντας στον πάγο» και ο Κυριάκος Κατζουράκης με την ταινία «Μικρές εξεγέρσεις», λαμβάνουν μέρος εντός διεθνούς διαγωνιστικού προγράμματος, πρόεδρος του οποίου εφέτος είναι ο Θόδωρος Αγγελόπουλος. Ως γνωστόν, το διεθνές διαγωνιστικό τμήμα αφορά πρωτοεμφανιζόμενους ή δευτεροεμφανιζόμενους σκηνοθέτες και όντως ο μεν 65χρονος Κατζουράκης είναι δευτεροεμφανιζόμενος στον κινηματογράφο μυθοπλασίας, ο δε 55χρονος Ιωάννου πρωτοεμφανιζόμενος. Οι υπόλοιπες ταινίες που θα παιχτούν είναι η «Μοιραία σχέση» του Ερρίκου Ανδρέου, το «Αμα δεν σε θέλει» του Βασίλη Νεμέα, ο «Διαχειριστής» του Περικλή Χούρσογλου, η «Μπιλόμπα» της Σοφίας Παπαχρήστου, η «Καντίνα» του Σταύρου Καπλανίδη και η «Διαθήκη του ιερέα Ιωάννη Μελλιέ» του Δημήτρη Κολλάτου (θα προβληθούν επίσης έξι ταινίες του ψηφιακού τμήματος Digital Wave και τρεις μικρού μήκους).

Στις ερωτήσεις που ακολούθησαν της ανακοίνωσης του προγράμματος η κυρία Μουζάκη ανέφερε ότι το Φεστιβάλ αναζητώντας μια λύση στο εφετινό πρόβλημα των ελληνικών ταινιών έκανε συγκεκριμένες προτάσεις στους «Κινηματογραφιστές στην Ομίχλη» ώστε να παρευρεθούν με τις ταινίες τους κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης. Οι προτάσεις αυτές ήταν: πρώτον, η ένταξη των ελληνικών ταινιών της πρόσφατης παραγωγής στο πρόγραμμα προβολών του Φεστιβάλ και στις επί μέρους ενότητες και η ένταξη στην αγορά του Φεστιβάλ των ελληνικών ταινιών πρόσφατης αλλά και παλαιότερης παραγωγής, καθώς και νέων σχεδίων παραγωγής. Στόχος ήταν η καλύτερη προβολή και η προώθησή τους προς τους ξένους επαγγελματίες που έρχονται στο Φεστιβάλ για εύρεση ελληνικού προϊόντος.

Οι προτάσεις δεν έγιναν δεκτές από τους «Κινηματογραφιστές στην Ομίχλη», οι οποίοι από την πλευρά τους ζήτησαν από το Φεστιβάλ να αναβάλει για του χρόνου τον επετειακό χαρακτήρα του εφετινού Φεστιβάλ και «να θρηνήσει, όχι να γιορτάσει την κατάντια του ελληνικού κινηματογράφου», όπως αναφέρθηκε χθες.

«Οφείλουμε να προστατεύσουμε τον θεσμό και τους θέλουμε μαζί μας για να γιορτάσουμε όλοι μαζί» ήταν η απάντηση της κυρίας Μουζάκη. «Δεν πρέπει να στερήσουμε τις ελληνικές ταινίες από τον κόσμο. Πάνω από όλα πλήττονται οι ίδιες οι ταινίες».

Η θέση του υπουργού

«Είναι πολύ νωρίς ακόμη για μια απόφαση» απάντησε η Δέσποινα Μουζάκη ερωτώμενη για τη θέση του υπουργού Πολιτισμού Π. Γερουλάνου σχετικά με τα προβλήματα του ελληνικού κινηματογράφου. «Ο υπουργός θέλει να εξετάσει με μεγάλη προσοχή τα προβλήματα και να μην κάνει βιαστικές κινήσεις. Πρέπει να γίνει πολύ σοβαρή δουλειά, δουλειά υποδομής αλλά και θεσμική». Σε ό,τι αφορά την παραμονή της στην θέση της καλλιτεχνικής διευθύντριας η κυρία Μουζάκη είπε ότι «είναι ένα θέμα για συζήτηση μετά την 50ή διοργάνωση. Η στήριξη πάντως του νέου υπουργού είναι δεδομένη και με την παρουσία του στην έναρξη θα τιμήσει τα 50 χρόνια του ελληνικού κινηματογράφου».