Εφυγε ξαφνικά από τη ζωή ο Νίκος Αντωνάκος

Ο σύντροφος Νίκος

• Σαν κεραυνός έπεσε χτες, αργά το βράδυ, η είδηση του θανάτου του αγαπητού συντρόφου και συνεργάτη του «Ριζοσπάστη», του σκηνοθέτη και κριτικού κινηματογράφου Νίκου Αντωνάκου. Ο αιφνίδιος θάνατός του οφείλεται σε ανακοπή καρδιάς. Ο Νίκος Αντωνάκος μιλούσε χτες στην εκδήλωση της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών στο αφιέρωμα για τον Γιάννη Ρίτσο. Τη στιγμή που διάβαζε την ομιλία του αισθάνθηκε αδιαθεσία και ζήτησε από τη σύντροφό του να συνεχίσει εκείνη τη γραπτή του ομιλία και κάθισε σε μια καρέκλα. Δεν πέρασαν πολλά λεπτά και ο Νίκος Αντωνάκος ένιωσε πιο έντονη δυσφορία. Κατά τη μεταφορά του με ασθενοφόρο στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», εξέπνευσε.

• Ο Νίκος Αντωνάκος σε λιγότερο από δύο μήνες θα γιόρταζε τα 67 του γενέθλια (25 Μαΐου 1942). Γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Εξέδωσε την ποιητική συλλογή «Τ΄ αστέρια δεν φάνηκαν» και το μυθιστόρημα «Δεξιότερα της δεξιάς», το οποίο έγινε κινηματογραφική ταινία και «Η Ακτή του Ραζλίφ». Εγραψε πολλά σενάρια για τον κινηματογράφο, για ντοκιμαντέρ και για την τηλεόραση. Συνεργάστηκε ως πολιτικός συντάκτης σε εφημερίδες του Λονδίνου. Υπήρξε ανταποκριτής του «Ριζοσπάστη» στη Μ. Βρετανία και συνέχισε ως αρθρογράφος στην ίδια εφημερίδα. Κείμενά του, κριτικές, διηγήματα δημοσιεύτηκαν σε περιοδικά και εφημερίδες. Εγραψε και σκηνοθέτησε την τηλεοπτική εκπομπή «Τέχνη και Πολιτισμός», καθώς και τη θεατροποιημένη τριλογία «Η ζωή, ο Ερωτας και ο Θάνατος». Σκηνοθέτησε δύο ταινίες μεγάλου μήκους, «Το Ράλι του Θανάτου» και «Δεξιότερα της δεξιάς».

• Για το θέατρο έγραψε τα κείμενα και σκηνοθέτησε: «Η ζωή, ο Ερωτας, ο Θάνατος», τριλογία με τα μπαλέτα της Κένυα. Αφηγητής ο Μάνος Κατράκης. Εικαστικό Δρώμενο «Θεατρικός Λόγος και εικαστική παρέμβαση». Για την τηλεόραση: «Η ΕΡΤ στη Βόρεια Ελλάδα», «Η Ερευνα», «Πορτρέτα Ασήμων Ανθρώπων», «Ανθρωποι και Επαγγέλματα», τα σήριαλ «Ντόκτορ τικ», «Ο Δεύτερος άνθρωπος», κ.ά. Συμμετοχές σε φεστιβάλ: Βερολίνο, Βαλέντσια, Κωνσταντινούπολη, Κάιρο, Μόσχα, Βανκούβερ κ.ά. Βραβεία: Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Φεστιβάλ Μεσογειακού κινηματογράφου της Βαλέντσια. Σενάρια για τον κινηματογράφο: «Δεξιότερα της Δεξιάς», «Αγωνία», «Ο Σταύρος είναι πονηρός», «Το Τελευταίο Αντίο», «Μείνε Κοντά μου αγαπημένε», «Μάρα η Τσιγγάνα», «Η Θυρωρίνα», «Ερασιτεχνικό Θέατρο», «Αδελφοί Μανάκια», «Απολογία» κ.ά

• Διατέλεσε Γενικός Γραμματέας της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών και μέλος του ΔΣ για περισσότερο από 10 χρόνια. Μέλος της Διοίκησης και της Εκτελεστικής Γραμματείας της Ομοσπονδίας Ευρωπαίων Σκηνοθετών «FERA». Μέλος της Διοίκησης και του Εκτελεστικού Γραφείου της Διοίκησης της Διεθνούς Ομοσπονδίας των Εργαζομένων στα Οπτικοακουστικά Μέσα «FISTAV». Μέλος του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου Κινηματογραφίας (2 θητείες), μέλος του ΔΣ του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου (2 θητείες). Αλλες πολιτιστικές δραστηριότητες: Αντιπρόεδρος της Κίνησης των Διανοουμένων και καλλιτεχνών για την Ειρήνη και τον Πολιτισμό, Μέλος του ΔΣ του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου της Αθήνας, Συντονιστής της «Παν-καλλιτεχνικής Κίνησης».

• Δυστυχώς χρόνια τώρα προσπαθούσε να κάνει μια καινούρια ταινία αλλά δεν την ενέκριναν από το Κέντρο Κινηματογράφου. Τον τελευταίο καιρό βρισκόταν στη διαδικασία της «διερεύνησης της αγοράς», στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (Αυστρία, Βουλγαρία, Ισλανδία), για τη νέα του ταινία με το τίτλο «Για πιάνο και ορχήστρα». Παράλληλα, φρόντιζε την έκδοση του τρίτου βιβλίου του «Ιστορίες της Κυριακής» (πολιτικά κείμενα - 2 τόμοι), και το καινούριο του μυθιστόρημα «Για Πιάνο και Ορχήστρα».

• Η πολιτική κηδεία θα γίνει τη Δευτέρα, από το Α' Νεκροταφείο, στις 4 το απόγευμα. Στην οικογένεια του αγαπημένου μας συντρόφου η Διεύθυνση και όλοι οι συντάκτες του «Ρ» απευθύνουν τα πιο θερμά συλλυπητήρια. [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Σάββατο 4 Απρίλη 2009]

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

26/11/2004

-- Ησυχο αντί για ανήσυχο Φεστιβάλ

4/7/2004

-- Στη στάχτη αναγεννάται το «όνειρο»

11/2/2000

-- ενα πρόγραμμα

Αγάπη στα άκρα, Σκοτεινός κώδικας,

• ΚΡΙΤΙΚΗ
• ΤΙΜΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
• Ελεύθερος Τύπος, Πέμπτη, 26.03.09

«Αγάπη στα άκρα» (Edge of love). Αγγλία, 2008. Σκηνοθεσία: Τζον ΜεΪμπουρι. Παίζουν: Μαθιου Ρις, Κιρα Ναϊτλι

• Η παρουσία του BBC στα credits παραγωγής καθορίζει την ταινία. Διότι πιο πολύ μοιάζει με τηλεοπτική δουλειά, με τη στερεότητα και το είδος που χαρακτηρίζουν τις επιλογές του καναλιού, παρά με κινηματογραφική ταινία. Οσο κι αν απορρίπτω τον πολυχρησιμοποιημένο όρο «τηλεοπτικό», εν τούτοις στο «Αγάπη στα άκρα» θα το καταλάβαινα. Και ως πλανάρισμα και ως προοπτική κάδρου κι ως ανάπτυξη, μένει στο πλαίσιο μιας καλής τηλεοπτικής δουλειάς του βρετανικού καναλιού.

Δείτε το τρέιλερ της ταινίας.

• Που αν τη δεις στην τηλεόραση, τη δέχεσαι ευχάριστα, αλλά στις απαιτήσεις του κινηματογράφου μένει μετεξεταστέα. Μου άρεσε ιδιαίτερα ο ηθοποιός που παίζει τον Ντίλαν Τόμας. Ομως κι αυτός περισσότερο με τηλεοπτικά κριτήρια μου άρεσε, το είδα άλλωστε και σε μικρή οθόνη… Στη μεγάλη οθόνη μπορεί να μου φαινόταν διαφορετικώς. Οπότε, η Κίρα Νάιτλι το κερδίζει, ως κινηματογραφικά δοκιμασμένη.

«Σκοτεινός κώδικας»

«Σκοτεινός κώδικας» (Knowing). ΗΠΑ, 2009. Σκηνοθεσία: Αλεξ Προγιας. Παίζουν: Νικολας Κεϊτζ

• Η ταινία άνοιξε Νο1 στις ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα, να δούμε αν θα μείνει και δεύτερη στις υψηλές θέσεις των εισιτηρίων. Ενα playstation είναι για πιτσιρικάδες, αλλά έχει και την πλοκή του, η οποία το πάει κάπου παραπέρα. Κι ο Πρόγιας αποδεικνύεται ικανός στα blockbusters, αν και φαντάζομαι ότι περιμένει μια μεγαλύτερη ανάθεση, παρόλο που έχει κάνει και το «Εγώ το ρομπότ» με τον Γουίλ Σμιθ. Η ταινία έχει κάποιες θεαματικές φάσεις αλλά έχει και πλοκή, καθώς ανακατεύει μεταφυσικό και καταστροφολογικό στοιχείο. Ο Νίκολας Κέιτζ, όμως, έχει κολλήσει πολύ σε αυτά κι έχει χάσει μέρος της καλλιτεχνικής του αξιοπιστίας.

Δείτε το τρέιλερ της ταινίας.

Μια «Ζ»εστή αγκαλιά για τον Γαβρά

• Ηταν όλοι εκεί. Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας και ο τέως Πρόεδρος Χρήστος Σαρτζετάκης, ο Μίκης Θεοδωράκης και η Ειρήνη Παππά, ο Βασίλης Βασιλικός, ο υπουργός Πολιτισμού κ. Αντώνης Σαμαράς, ο Γάλλος πρέσβης στην Αθήνα κ. Κριστόφ Φαρνό. Ολοι γύρω από τον Κώστα Γαβρά, το μεγάλο τιμώμενο πρόσωπο της χθεσινής διοργάνωσης για τα 40 χρόνια της ταινίας του «Ζ».

• Ο κ. Κάρολος Παπούλιας τού απένειμε τιμητικό βραβείο για τη συμβολή του στον κινηματογράφο και τις ελληνογαλλικές σχέσεις. Λίγο πριν ο Γάλλος πρέσβης κ. Φαρνό, ιδέα του οποίου ήταν η διοργάνωση της βραδιάς, χαρακτήρισε τον Κώστα Γαβρά «μεγάλο σκηνοθέτη και έντιμο άνθρωπο, που μέσα από το έργο του κάνει την ψυχή να ανασαίνει», όπως είπε χαρακτηριστικά στην ομιλία του που έγινε στη γαλλική και στην ελληνική γλώσσα. Τις αναμνήσεις τους από την εποχή της δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη, ό,τι επακολούθησε κοινωνικά, πολιτικά αλλά και γύρω από την ταινία ξεδίπλωσαν στη σκηνή του αμφιθεάτρου του Γαλλικού Ινστιτούτου ο Βασίλης Βασιλικός και ο Κώστας Γαβράς σε μια συζήτηση που συντόνισε ο Πιέρ Ασουλίν, συγγραφέας και δημοσιογράφος της εφημερίδας «Le Monde». Παρεμβάσεις έκαναν ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Χρήστος Σαρτζετάκης, που κάθονταν δίπλα δίπλα στην πρώτη σειρά.

• Η τιμητική βραδιά διοργανώθηκε με αφορμή τα 10 χρόνια του Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου στην Αθήνα –ξεκινά σήμερα– και τα σαράντα χρόνια από την έξοδο του «Ζ» στις γαλλικές αίθουσες. Συντελεστές της διοργάνωσης ήταν η πρεσβεία της Γαλλίας στην Ελλάδα και το Γαλλικό Ινστιτούτο. Ακολούθησε η προβολή της ταινίας στην κατάμεστη αίθουσα του Γαλλικού Ινστιτούτου και από σήμερα βγαίνει στις αίθουσες από τη Rosebud σε διανομή της Odeon.

• ΤΖΕΒΕΛΕΚΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, Ελεύθερος Τύπος, Πέμπτη, 02.04.09

«Αυτή η ταινία ήταν τo όνειρό μου…». Στην Αθήνα η Νία Βαρντάλος και ο Ντόναλντ Πετρι για την παρουσίαση της παγκόσμιας πρεμιέρας

• «Η παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας έπρεπε να γίνει εδώ». Σε άπταιστα ελληνικά και συνοδευόμενη από τους γονείς της που κατάγονται από τα Καλάβρυτα και τους Μολάους αλλά και την αδερφή της, η Ελληνοαμερικανίδα πρωταγωνίστρια Νία Βαρντάλος ήρθε για ακόμα μία φορά στην Αθήνα. Ο λόγος; Η παγκόσμια πρεμιέρα της νέα της ταινίας «Ερωτας αλά ελληνικά». «Αυτή η ταινία είναι από την καρδιά μου και είναι ένα δύσκολο όνειρο που έγινε πραγματικότητα», πρόσθεσε.

• Στον «Ερωτα αλά ελληνικά» η Νία Βαρντάλος υποδύεται μία Ελληνοαμερικανίδα ξεναγό, τη Γεωργία, που της πάνε όλα στραβά τόσο στην προσωπική της ζωή όσο και στην επαγγελματική, ενώ παράλληλα πρέπει να πάρει αποφάσεις για το μέλλον της. Από το αδιέξοδο θα τη βγάλει ο οδηγός του λεωφορείου του γκρουπ των τουριστών που ξεναγεί στα αρχαιολογικά μνημεία της χώρας. Αυτόν το ρόλο υποδύεται ο Αλέξης Γεωργούλης, ο οποίος επιλέχτηκε από την ίδια τη Βαρντάλος.

«Ο Αλέξης μάς γοήτευσε»

• «Πριν ξεκινήσουμε τα γυρίσματα, είδαμε τον Αλέξη σε ένα περιοδικό και μας άρεσε. Οταν αργότερα, κατά την διάρκεια ενός γεύματος στο Λος Αντζελες, τον είδαμε σε DVD, μας έπεσαν τα πιρούνια από τα χέρια», είπε χαρακτηριστικά η πρωταγωνίστρια. Ο Ελληνας ηθοποιός σημείωσε αστειευόμενος ότι δεν πήγε αυτός στο Χόλιγουντ, αλλά ήρθε εκείνο και τον βρήκε. «Θα ήθελα να δοκιμαστώ στο Χόλιγουντ. Εστω για να ανταποδώσω την ευγένεια, θα ήθελα να πάω», είπε, γελώντας.

Ο Ομπάμα και το... κανταΐφι

• Στην παρουσίαση της ταινίας, χθες στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, ήταν παρών και ο σκηνοθέτης Ντόναλντ Πέτρι, ο οποίος υπογράμμισε ότι το «Ερωτας αλά ελληνικά» είναι σαν μια ερωτική επιστολή για την Ελλάδα. «Ελπίζω η ταινία να αποτελέσει το κίνητρο για να επισκεφθούν τη χώρα σας και άλλοι. Εγώ ήρθα πριν από τα γυρίσματα και είδα όλα αυτά τα υπέροχα μνημεία. Τα πήρα μαζί μου όταν επέστρεψα στην Αμερική, καθώς και μερικά κιλά παραπάνω, μόνο από το κανταΐφι», αστειεύτηκε ο Αμερικανός σκηνοθέτης. Αν και δεν ήθελε να αναμίξει την πολιτική στην κουβέντα του, δήλωσε για τον Μπαράκ Ομπάμα: «Κανείς δεν περιμένει φυσικά να σβηστούν τα λάθη της προηγούμενης 8ετίας σε μία μέρα. Ομως ο Ομπάμα μάς έχει δώσει την ελπίδα ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν».

Απανωτές πρωτιές

• Ο «Ερωτας αλά ελληνικά» έχει πολλές πρωτιές. Για πρώτη φορά δόθηκε επίσημη άδεια από την ελληνική κυβέρνηση να πραγματοποιηθούν γυρίσματα στην Ακρόπολη, τους Δελφούς και την Αρχαία Ολυμπία. Επίσης η ταινία, αν και αποτελεί αμερικανική παραγωγή, την οποία ανέλαβε ο Τομ Χανκς και η ελληνικής καταγωγής σύζυγός του Ρίτα Γουίλσον, θα κάνει αύριο παγκόσμια πρεμιέρα στη χώρα μας (Μέγαρο Μουσικής στις 20.30) δύο μήνες πριν από την πρεμιέρα στις ΗΠΑ (5/6).

Το «Ερωτας αλά ελληνικά» θα ανοίξει στις ελληνικές αίθουσες στις 28/5. Συμπρωταγωνιστεί ο βραβευμένος με Οσκαρ Ρίτσαρντ Ντρέιφους.

• ΖΑΛΙΓΚΑΣ ΚΩΣΤΑΣ, Ελεύθερος Τύπος, Πέμπτη, 02.04.09

Η ΝΙΑ ΒΑΡΝΤΑΛOΣ ΜΕ ΝΕΑ ΤΑΙΝΙΑ Α ΛΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ. Εrotas στην Ακρόπολη

• «Είναι μια ταινία από καρδιάς μας και νομίζω θα σας αρέσει» έλεγε σε σπαστά ελληνικά η Νία Βαρντάλος, χθες στην Αθήνα, για τη νέα κομεντί της «Έρωτας α λα ελληνικά». Ντελικάτη, με ένα μοβ φόρεμα, συνοδευόμενη από τους γονείς και την αδελφή της, τον σκηνοθέτη τής ταινίας, Ντόναλντ Πέτρι και τον συμπρωταγωνιστή της, Αλέξη Γεωργούλη, η Νία Βαρντάλος βρέθηκε χτες στην Αθήνα. Και θα παραμείνει έως το τέλος της εβδομάδας, αφού η επίσημη- παγκόσμια- πρεμιέρα της ταινίας της «Μy Life in Ruins» ή «Έρωτας α λα ελληνικά» θα γίνει αύριο στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (θα αρχίσει να προβάλλεται από 5 Ιουνίου στις ΗΠΑ). Η Βαρντάλος είχε πολλούς λόγους να είναι συγκινημένη και συνόψισε τα συναισθήματά της στη φράση «έχω πολλή αγάπη για την Ελλάδα. Ο πατέρας μου, you know, είναι από τα Καλάβρυτα». Και βεβαίως είδε ένα από τα όνειρά της να γίνεται πραγματικότητα: να κάνει μια ταινία στην πατρίδα της και να αφηγείται ιστορίες από την Ελλάδα.

• «Ιt΄s the best advertise for Greece» (είναι η καλύτερη διαφήμιση για την Ελλάδα) έλεγε ο σκηνοθέτης Ντόναλντ Πέτρι. Δεν γνώριζε το παραμικρό για την Ελλάδα προηγουμένως. «Όταν ήρθαμε πρώτη φορά για ρεπεράζ εντυπωσιάστηκα με τις τοποθεσίες, τους ανθρώπους και... πάχυνα. Πλέον η Ελλάδα είναι στην καρδιά μου και ελπίζω η ταινία, όταν προβληθεί στην Αμερική, να εμπνεύσει κι άλλους να έρθουν».

Ο πρόεδρος Ομπάμα τροποποίησε το προγραμματισμένο ταξίδι του στην Ευρώπη και δεν θα επισκεφτεί την Ελλάδα, αν και ήταν στον αρχικό σχεδιασμό. Αν είχατε την ευκαιρία να τον συναντήσετε τι θα του λέγατε;

• Θα του έλεγα να έρθει οπωσδήποτε. Να πάει στη Σαντορίνη. Ξέρετε, δεν θέλω να μπλέκω την πολιτική, όμως θα σας πω ότι τόνωσε την ψυχολογία μας ο νέος πρόεδρος. Αλλά νομίζω πως τα προηγούμενα οκτώ χρόνια διακυβέρνησης δεν θα αλλάξουν σε μια μέρα. Στο «Έρωτας α λα ελληνικά» η Γεωργία (Νία Βαρντάλος), Ελληνοαμερικανίδα ξεναγός, απογοητευμένη από την αδιαφορία της ομάδας τουριστών για τα ελληνικά μνημεία, ακολουθεί τη συμβουλή ενός τουρίστα «να κοιτά την αισιόδοξη πλευρά της ζωής» και ανακαλύπτει τον έρωτα στο πρόσωπο του οδηγού του τουριστικού λεωφορείου, Πούπι (Αλέξης Γεωργούλης).

Μια χολιγουντιανή παραγωγή έχει Έλληνα πρωταγωνιστή;

• Θέλαμε Έλληνα ηθοποιό. Όταν ήρθαμε πρώτη φορά στην Ελλάδα με τον Ντόναλντ και τη Μισέλ (σ.σ.: συμπαραγωγό της ταινίας) στο Κολωνάκι εκείνη αγόρασε ένα περιοδικό. Το ξεφυλλίζαμε και τα βλέμματά μας έπεσαν σε φωτογραφίες του Αλέξη και ο Ντόναλντ είπε «that΄s him» (αυτός είναι)! Ρωτήσαμε, μάθαμε και ζητήσαμε DVD του. Καιρό μετά, ένα μεσημέρι στο Λος Άντζελες έφθασε στα γραφεία ένα πακέτο, την ώρα που τρώγαμε. Το ανοίξαμε, βάλαμε να δούμε το DVD και... μας έπεσαν τα πιρούνια».

ΙΝFΟ: Η ταινία «Έρωτας α λα ελληνικά» του Ντόναλντ Πέτρι θα προβάλεται από 28 Μαΐου στις ελληνικές αίθουσες.

Με μια ματιά

● Γεννήθηκε στη Γουίνιπεγκ του Καναδά και ζει στο Λος Άντζελες.

● Ήταν υποψήφια για Όσκαρ σεναρίου και Χρυσή Σφαίρα (γυναικείου ρόλου) για την ταινία «Γάμος α λα ελληνικά». ● «Ι Ηate Valentine΄s Day» τιτλοφορείται η επόμενη ταινία της στην οποία θα κάνει το σκηνοθετικό ντεμπούτο της.

● Υπογράφει το σενάριο της ταινίας «Ηello, Μy name is Ηarry Βrown» για τον Τομ Χανκς.

• ΤΑ ΝΕΑ: Πέμπτη 2 Απριλίου 2009. Του Χρήστου Ν.Ε. Ιερείδη

Κίνα, η πατρίδα του Οδυσσέα!

• ΚΡΙΤΙΚΗ
• Του Δημήτρη Δανίκα
• ΤΑ ΝΕΑ: Πέμπτη 2 Απριλίου 2009

• Η Κίνα αφομοιώνει για τα καλά και βρυχάται απειλητικά, έτοιμη να κάνει τις ΗΠΑ μια χαψιά. Εμείς το ποδόσφαιρο, εμείς τον αυτοσχεδιασμό της τζαζ, εμείς τη βόμβα. Εμείς η σοφία, εμείς οι παντογνώστες, εμείς η κουλτούρα, εμείς οι διάδοχοι ενός Οδυσσέα! O πραγματικός τίτλος είναι «Red Cliff», δηλαδή «Πορφυρός γκρεμός», όμως ελληνικώς προτιμήθηκε το κομψότερο «Ο πορφυρός λόφος». Ασήμαντη- ακουστικά- η διαφορά. Όμως επί της ουσίας, απύθμενη. Διότι το 208 μ.Χ. τρεις στασιαστές της Νότιας Κίνας έριξαν στα τάρταρα ενός δυσθεώρητου γκρεμού την Αυτοκρατορία! Που πλαγίως πά ΄να πει- για όσους καταλάβουν το μήνυμα του Τζον Γου- πως οσονούπω πλανητάρχης η κίτρινη φυλή! Ας τα πάρω από την αρχή, γιατί αυτή η εξωτερικά θεαματική πολεμική περιπέτεια, η ακριβότερη από συστάσεως κινέζικης κινηματογραφίας, διατρέχεται υπογείως από πλήθος πολιτικών και ιδεολογικών νοημάτων. Απειλητικών αλλά και ειρηνικών. Μέσα σε όλα η Κίνα. Διότι το βαθύτερο μήνυμα, καθόλου ορατό διά γυμνού οφθαλμού, είναι μια ρήση, αρχαιοελληνική και σοφή: Αντέχει ό, τι λυγίζει. Παράδειγμα; Φυσικά ο σοβιετικός, υπαρκτός σοσιαλισμός.
  

• Άκαμπτος, δηλαδή θνητός. Παράδειγμα; Ο αχόρταγος καπιταλισμός. Δογματικός εκ φύσεως κι αυτός. Άρα; Το 208 η φάρα των Χαν εγκαθίσταται στον θρόνο της Κινεζικής Αυτοκρατορίας. Κουμάντο όμως κάνει ο στυγνός, δεσποτικός, αλαζόνας πρωθυπουργός Τσάο Τσάο. Σας λέει τίποτα αυτό; Εμένα μου λέει. Μπους και Αmerican imperium. Πάμε παρακάτω. Δύο άρχοντες του Νότου - ο Λιου Μπέι και ο Σαν Κουάνπαρέα με τον αντιβασιλέα Ζου Γιου συγκεντρώνουν τις δυνάμεις τους και αποφασίζουν να τα παίξουν όλα για όλα. Ο Τσάο Τσάο πρέπει να πεθάνει! Έλα όμως που ο αυτοκρατορικός στρατός είναι πολυάριθμος και οπλισμένος σαν αστακός. Δεν πειράζει, λένε περίπου οι στασιαστές. Εκείνοι με τη δύναμη, εμείς με το μυαλό. Σας λέει τίποτα αυτό; Εμένα μου λέει, ΗΠΑ εναντίον Βιετνάμ.

• Το μυαλό, δηλαδή ο Κονγκμίνγκ, το Τhink Τank των ανταρτών, ένα παλικάρι με κατάλευκη ενδυμασία, χωρίς σουγιά έτσι για να ξεφλουδίσει μήλα. Τι να το κάμει; Όλα αρχίζουν και τελειώνουν εδώ. Στα brains που λένε και στις χολιγουντιανές ιστορίες. Έτσι αυτός ο Πολ Κρούγκμαν της στρατηγικής, σαν γνήσιος απόγονος του Οδυσσέα, καταστρώνει τρία τεχνάσματα. Το πρώτο η χελώνα. Το δεύτερο τα άχυρα, το τρίτο η φωτιά. Διότι η σοφία των Κινέζων λέει πως ένα άχυρο σπάει. Δέκα μαζί ποτέ. Πρώτα λοιπόν η χελώνα. Ο στρατός των στασιαστών σε πέντε κύκλους, προ στατευμένους από πάνω μέχρι κάτω από θηριώδεις ασπίδες.

• Έτσι το ιππικό της αυτοκρατορίας πέφτει στην παγίδα. Δηλαδή διεισδύει ανάμεσα στους κύκλους και την πατάει. Μόλις οι κύκλοι αλλάξουν σχηματισμό και γίνουν ένα τεράστιο τετράγωνο, οι χελώνες περικυκλώνουν και πετσοκόβουν τους αυτοκρατορικούς λαγούς. Επακολουθεί το τέχνασμα με τα άχυρα. Όπου δεκάδες βάρκες προστατευμένες με απίστευτες ποσότητες από άχυρα εφορμούν μέσα στην ομίχλη ενάντια στον γιγαντιαίο στόλο του Τσάο Τσάο. Όμοιό του σαν εκείνον του Ξέρξη. Οι αυτοκρατορικοί ναύτες εκλαμβάνουν τα άχυρα σαν εχθρούς και εκτοξεύουν σμήνη από βέλη. Αυτά αντί για ανθρώπινα κορμιά καρφώνονται στα άχυρα και έτσι οι βάρκες των στασιαστών επιστρέφουν στην βάση τους με πεσκέσι εκατό χιλιάδες βέλη. Τι πάει να πει αυτό; Πως με πονηριά σάς κλέβουμε τεχνολογία και άλλα πολλά. Τα άχυρα, δηλαδή η Κίνα που την εκλαμβάνουμε καθυστερημένη και οπισθοδρομική, ρουφάει κάθε δυτική συνταγή σαν ηλεκτρική σκούπα Μiele. Έτσι, από τ΄ άχυρα θα προκύψει μια μέρα η μεγαλύτερη δύναμη του πλανήτη!

• Το τελευταίο τέχνασμα είναι συνδυασμός ελληνοπερσικών πολέμων και τεχνικής Μπουμπουλίνας. Μπουρλοτιέρηδες οι Κινέζοι. Με λαμπαδιασμένες βάρκες εφορμούν στον ακούνητο αυτοκρατορικό στόλο και τον κάνουν στάχτη και μπούρμπερη. Τουτέστιν, ενωμένα, σκεπτόμενα άχυρα ποτέ νικημένα. Η συνταγή της ανωτερότητάς τους; Η ελίτ με τη σκέψη. Η μάζα με την πειθαρχία. Διακριτοί, μοιρασμένοι ρόλοι. Αυτό ακριβώς δεν συμβαίνει στη σημερινή Κίνα; Γελάτε εσείς με την παροιμιώδη πειθαρχία των Κινέζων. Κουτοί, ε; Κούνια που σας κούναγε. Οι πληβείοι στη μηχανή. Η ελίτ στην πονηριά, στα τεχνάσματα και την προοπτική. Και για να τελειώνω. Ανεξάρτητα από νοήματα και ιδεολογήματα. Χορταστική περιπέτεια με εναέρια κόλπα. Οι μάχες και οι μονομαχίες χορογραφημένες και η τεχνική επεξεργασία πρώτης γραμμής. Με ένα λόγο μετά τον αριστοτεχνικό «Ήρωα» του Ζανγκ Γίμου, αυτή είναι η δεύτερη σπουδαία θεαματική κινέζικη υπερπαραγωγή!

«Ο πορφυρός λόφος». Χορταστικό θέαμα Η ακριβότερη κινέζικη παραγωγή Με πονηρά πολιτικά μηνύματα εναντίον ΗΠΑ

ΒΑΘΜΟΙ=7 (χάρμα ιδέσθαι)

Βραζιλία και Αργεντινή

• «Οριακή γραμμή» (Linha De Passe) του Βάλτερ Σάλες («Ημερολόγια μοτοσυκλέτας»). Μια φτωχή, αλκοολική και μανιώδης καπνίστρια που βγάζει το μεροκάματο ως οικιακή βοηθός, με τέσσερα παιδιά. Η Βραζιλία δηλαδή. Τέσσερα παιδιά, στην ίδια μοίρα. Κούριερ και άφραγκος ο ένας, θρησκόληπτος ο δεύτερος. Της αλάνας και της μπάλας ο τρίτος, νόθος ο μικρότερος. Το πρώτο μέρος μπερδεμένο και χαοτικό. Το δεύτερο συγκροτημένο και καλό. Έτσι κι αλλιώς, η Βραζιλία πουλάει ό,τι έχει και ό,τι τον Δυτικό θεατή συγκινεί. Φτώχεια, μιζέρια, μοιρολόι. Βαθμοί=5 1/2
  
• «Leonera» του Πάμπλο Τρουέμπα από Αργεντινή. Ξανθή, νεαρή γαργαλιστική (Μαρτίνα Γκούσμαν, σαν Άννα Βίσση στα νιάτα της) συλλαμβάνεται για τον φόνο του εραστή της. Εκείνη δεν θυμάται και τίποτα δεν ξέρει. Έτσι καταλήγει στις γυναικείες φυλακές. Κάτι χοντρές και πανάσχημες να τη γουστάρουν αλλά εκείνη να λέει όχι μέχρι να εμφανιστεί μια μελαχρινή με το όνομα Μάρτα και ν΄ αρχίσει το φλερτ. Στο μεταξύ με κουτσούβελο η ξανθή, το ίδιο και η μελαχρινή. Καταλάβατε τίποτα; Εγώ πάντως κατάλαβα πως μια ταινία είναι υπόθεση ουσίας και ύστερα, πολύ ύστερα, καλής σκηνοθεσίας. Βαθμοί=4
• «Τέρατα και εξωγήινοι» (Μonsters Vs Αliens). Αnimation της DreamWorks όπου γιγαντιαία Μπάρμπι χτυπημένη από μετεωρίτη και παρέα με τερατάκια κατατροπώνει σατανικούς εξωγήινους που έχουν βάλει αμανάτι να καταστρέψουν τον πλανήτη. Ακατάπαυστη δράση με ελάχιστο χιούμορ και ίχνος πρωτοτυπίας. Βαθμοί=4
• «Fast and Furious: Μαχητές των δρόμων 4». Η πασίγνωστη κινηματογραφική σειρά σε σκηνοθεσία Τζάστιν Λιν με Βιν Ντίζελ, Πολ Γουόκερ και Μισέλ Ροντρίγκεζ. Να σας πω την αμαρτία μου. Είπα από μέσα μου, αφού είναι τόσο fast και τόσο furious, άσε καλύτερα! Βαθμοί=Don΄t know
  

Το μεγάλο έγκλημα του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

• Είναι μεγάλο το έγκλημα που διαπράχθηκε στο «Μικρό έγκλημα» του Κύπριου Χρίστου Γεωργίου, διότι αυτή είναι η πληρέστερη, τηρουμένων των αναλογιών, και «κανονική» ταινία φιξιόν που προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Έγκλημα περίπου οργανωμένο και ίσως καθοδηγημένο. Αν κοντά βάλουμε και τον κινηματογραφικό αναλφαβητισμό παρέα με τη μόδα και την ημιμάθεια των σοβαροφανών και άδειων κοστουμιών, τότε λαμβάνουμε ολόκληρη την εικόνα των παρασκηνιακών διαδρομών. Διότι ουδείς εκ των παπαγάλων μου ανέφερε κουβέντα και για το «Μικρό έγκλημα» αλλά και για το καλύτερο ντοκιμαντέρ, όπως εκ των υστέρων αποδείχτηκε, το χαμηλόφωνο «Πάρβα- Άγονη Γραμμή» του Γεράσιμου Ρήγα. Αυτές οι μοναδικές, ολοκληρωμένες στιγμές από τη φεστιβαλική ελληνική παραγωγή. Εν ολίγοις και από καρδιάς, θα έδινα τα εξής βραβεία: Καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, σεναρίου, α΄ ανδρικού ρόλου, β΄ γυναικείου και μουσικής (Θανάσης Παπακωνσταντίνου και Κωνσταντής Παπακωνσταντίνου).

• Πάμε τώρα στην ουσία. Η οποία είναι αυτονόητη και «κανονική», πράγματα εντελώς άγνωστα για την κινηματογραφία την ελληνική. Ο Χρίστος Γεωργίου ξεκινάει από το σενάριο, την ίντριγκα και την διαφορετικότητα. Με αφομοιωμένα δάνεια. Τόσο από μικρές δόσεις Άγκαθα Κρίστι όσο από Πιερ Ετέξ μπολιασμένες με ανεπαίσθητες ενέσεις σουρεαλισμού. Έτσι, όλα αυτά, τοποθετημένα σε ένα μικρό άγονο, παλιομοδίτικο νησί πλησίον της κοσμοπολίτικης και τουριστικής Σαντορίνης, φαντάζουν παράλογα, ιδιαίτερα και ενίοτε εξωφρενικά. Από κοντά και η σκηνοθεσία. Με πρώτο μέλημα την «κανονικότητα», δηλαδή την αφηγηματική απλότητα, η οποία μονίμως βρίσκεται σε κόντρα με τη σουρεαλιστική σεναριακή πραγματικότητα. Απ΄ αυτή την κόντρα προκύπτει η γοητεία αυτής της «μικρής» μαύρης και αισθηματικής κομεντί. Με δεύτερο μέλημα το καστ, να ταιριάζει γάντι με τους χαρακτήρες. Έτσι, με έναν Άρη Σερβετάλη σε ρόλο ξεχασμένου νεαρού μπάτσου που εξ όψεως μοιάζει με Τιραμόλα και με προφορά από Θεσσαλονίκη (τώρα, πλάκα με κάνεις), οργανώνει έναν πρωτότυπο, πολύπλευρο και απολαυστικό χαρακτήρα. Από κοντά και οι χυμοί, με μυαλό και τσαχπινιά, της Βίκυς Παπαδοπούλου. Ε, τι άλλο θες. Μαζί με το «Βank Βang» του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου, ότι καλύτερο, ελληνικό και γελαστικό είδα τη φετινή χρονιά. Άντε και εις ανώτερα παιδιά!

• Με δυο λόγια: Περιθωριακός και ξεχασμένος τύπος με το όνομα Ζαχαρίας βρίσκεται νεκρός κάτω από μικρό γκρεμό. Σκόνταψε και γκρεμίστηκε τη νύχτα. Αποφαίνεται ο διοικητής (Ερρίκος Λίτσης). Μόνιμος ψαράς και ελάχιστα αστυνομικός. Όμως το δαιμόνιο μυαλό ενός νεαρού μπάτσου κρεμανταλά με βαριά προφορά από Θεσσαλονίκη αρχίζει να κάνει βόλτες κατά Άγκαθα Κρίστι μεριά (Άρης Σερβετάλης). Όταν μάλιστα ερωτεύεται μια star τηλεοπτικού πρωινάδικου (Βίκυ Παπαδοπούλου), η οποία πιστεύει πως προέκυψε από τη διασταύρωση της μάνας της (Ράνια Οικονομίδου) με τον άτυχο Ζαχαρία (Αντώνης Κάτσαρης), οι υποψίες γίνονται βεβαιότητες. Μα πώς; Μπας και επειδή ο Ζαχαρίας ήταν αναρχικός τον σκότωσαν Αμερικανοί πεζοναύτες; Μπας και τον δολοφόνησαν οι συγχωριανοί του επειδή δεν τους άφηνε να κτίσουν μικρά ξενοδοχεία; Ως εκ τούτου και μέχρι ο Τιραμόλα- Ηρακλής Πουαρό καταλήξει και τους δολοφόνους μπουζουριάσει, το πτώμα του Ζαχαρία ενταφιάζεται προσωρινώς σε ψυγείο περιπτέρου και παγωτών. Τώρα, πλάκα με κάνεις!

«Μικρό έγκλημα». Χαριτωμένο, ιδιαίτερο, γελαστικό Απολαυστικός ο Άρης Σερβετάλης Κούκλα με μυαλό η Βίκυ Παπαδοπούλου

ΒΑΘΜΟΙ= Ε-ΠΕ-ΡΑ-ΣΑ-Μ΄ ΟΜΟΡΦΑ!

Επιστροφή του θρύλου

• Το «Ζ» με ξεπερνάει. Εξηγούμαι, για να μην παρεξηγούμαι. Θρυλική ιστορία. Θρυλική αντιχουντική σφαλιάρα. Θρυλικό καστ. Θρυλική ταινία. Η κριτική (η δική μου) υποκλίνεται σε μια στιγμή μοναδική! Ύστερα από σαράντα χρόνια, έτσι χωρίς πρόγραμμα, επανέρχεται στην κυκλοφορία με φρέσκια κόπια. Αγέραστη, ακούραστη, αναλλοίωτη. Η μεγάλη στροφή του Κώστα Γαβρά. Ο κινηματογράφος του πολιτικού ρεπορτάζ. Δηλαδή μυθιστορηματική αναπαράσταση πραγματικών γεγονότων, εμβολιασμένη με συναισθηματική φόρτιση. Έτσι ο θεατής θα ταυτιστεί με τον ήρωα. Έτσι ο θεατής θα εξοργιστεί με τη χούντα. Έτσι ο θεατής θα χειροκροτήσει. Κι έτσι ο σκοπός δικαιώνει τα μέσα. Αρκετοί κριτικοί αντέδρασαν και θεώρησαν τη συνταγή «αστική», «αντιδραστική», «ιδεαλιστική». Πλάνη δογματική. Για δύο λόγους. Πρώτα, γιατί τους κανόνες στην τέχνη τούς βάζουμε για να τους παραβιάζουμε. Και δεύτερο γιατί η κινηματογραφική ηθική του Γαβρα απόλυτα δικαιολογημένη και από τον χρόνο δικαιωμένη. Δηλαδή πολεμάω τον εχθρό με τα ίδια όπλα του εχθρού. Πολύ σωστά. Άλλωστε ο μαχόμενος πολιτικός κινηματογράφος απευθύνεται στο πλήθος και ουχί στην ομάδα των θεωρητικών και των επαϊόντων.

• Και δυο λόγια για τα γυρίσματα και τη διανομή των ρόλων. Το «Ζ» (από το αρχίγραμμα του συνθήματος «Ζει», που αποτυπώθηκε σε χιλιάδες τοίχους μετά τη δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη) βασίστηκε στο ομότιτλο λογοτεχνικό ρεπορτάζ του Βασίλη Βασιλικού. Τα γυρίσματα στην Αλγερία τον Αύγουστο του 1968. Τρεις μήνες μετά τον Μάη του ΄68. Η ατμόσφαιρα φορτισμένη μέχρι τον λαιμό. Το σενάριο είναι γραμμένο από τον Ισπανό Χόρχε Σεμπρούν- μέγιστο συγγραφέα και τον Κώστα Γαβρά. Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη και στο καστ λαμβάνει μέρος- σχεδόν τιμής ένεκεν με ελάχιστα λεφτά- η αφρόκρεμα του γαλλικού Σινεμά: Ιβ Μοντάν (Λαμπράκης), Ζαν Λουί Τρεντινιάν (Σαρτζετάκης), Ζακ Περέν (ρεπόρτερ) και Ειρήνη Παπά (σύζυγος Λαμπράκη).
• Με δυο λόγια: Στις 22 Μαΐου του 1963 στη Θεσσαλονίκη- σε μια άκρως ταραγμένη στιγμή ο βουλευτής της ΕΔΑ Γρηγόρης Λαμπράκης, πρωτοπόρος στις πορείες Αφοπλισμού και Ειρήνης, δέχεται θανάσιμα κτυπήματα από σκηνοθετημένη επίθεση με πρωταγωνιστή τον θρυλικό παρακρατικό Γκοτζαμάνη. Η ηγεσία της Αστυνομίας στο κουκούλωμα. Όμως ένας δαιμόνιος ρεπόρτερ ξεσκεπάζει τα γεγονότα και ύστερα από ανακριτική διαδικασία οι ένοχοι καταλήγουν σε δίκη. Μια προσωρινή, ανακουφιστική κάθαρση της τραγωδίας. Η συνέχεια ό,τι χειρότερο για την εύθραυστη Ελληνική Δημοκρατία. Ο Γκοτζαμάνης, η οργάνωση Καρφίτσα, το παρακράτος στην εξουσία!

«Ζ». Η θρυλική ταινία του Κώστα Γαβρά Φορτισμένο πολιτικό ρεπορτάζ Η αφρόκρεμα του γαλλικού σινεμά

ΒΑΘΜΟΙ= ΑLL ΤΙΜΕ CLΑSSΙC!

Μυαλό πιο κοφτερό από ξίφος. Η ένωση της Κίνας μέσα από συνθέσεις νερού, φωτιάς, γης, ανέμου, άντρα, γυναίκας

• ΚΡΙΤΙΚΗ

• Του Δημητρη Mπουρα
• Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 02/04/2009
  

Ο Πορφυρός Λόφος *** 1/2 ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ. Σκηνοθεσία: Τζον Γου. Ερμηνεία: Τόνι Λιουνγκ, Τακέσι Κανεσίρο, Τσεν Τσανγκ, Γιονγκ Χου, Σίντο Νακαμούρα.

• Την τελευταία δεκαετία το ασιατικό σινεμά της δράσης και του θεάματος κυριάρχησε αρκετές φορές στις οθόνες της Δύσης. Ταινίες – όπερες πολεμικών τεχνών, όπως ο «Ηρωας» ή το «Τίγρης και δράκος», έφεραν την αρμονία του Ζεν σε εικόνες καταιγιστικής δράσης. Οι δημιουργοί τους, κινηματογραφιστές της κλάσης του Ζανγκ Γιμού και του Ανγκ Λι, κέντησαν σε έναν μεταξένιο καμβά ιστορίες βασισμένες σε πανάρχαιους κινεζικούς θρύλους. Κάτι παρόμοιο κάνει και σήμερα ο Τζον Γου στον «Πορφυρό Λόφο», ένα ιστορικό έπος εμπνευσμένο από μια θρυλική μάχη στην οποία 50.000 πολεμιστές νίκησαν έναν στρατό 1.000.000 ανδρών.

• Αιώνες πριν στην Κίνα, λίγο πριν από το τέλος της δυναστείας των Χαν, ο πρωθυπουργός Τσάο πείθει τον βασιλιά Χαν να κηρύξει πόλεμο στα βασίλεια της Δύσης και του Νότου για να ενώσει διά της βίας την κατακερματισμένη χώρα. Οι ηγέτες της Δύσης και του Νότου, που παρουσιάζονται ως συνετοί και φιλειρηνικοί, συμμαχούν απέναντι στον πανίσχυρο και υπερόπτη Τσάο που επιτίθεται με το στρατό και το ναυτικό του. Η κρισιμότερη μάχη έλαβε χώρα το 208 μ. Χ. σε μια περιοχή γνωστή ως Πορφυρός Λόφος και περιγράφεται στο βιβλίο «Romance of the Three Kingdoms» (ένα κείμενο που γράφτηκε πριν από επτά αιώνες και παραμένει δημοφιλές στην Ασία). Η συντριπτική στρατιωτική ισχύς του Τσάο δεν έκαμψε το θάρρος, την ψυχραιμία και κυρίως τη δύναμη του μυαλού των πολιορκημένων. Στον «Πορφυρό Λόφο» ο Δαβίδ νίκησε τον Γολιάθ γιατί είχε την προνοητικότητα να συμμαχήσει με τις δυνάμεις της φύσης. Ο άνεμος ήταν ο καταλύτης για μια μεγάλη ναυμαχία που έκρινε την τελική έκβαση του πολέμου. Οι ηγέτες των βασιλείων της Δύσης και του Νότου πιστεύουν βαθιά στην αξία της ανθρώπινης ζωής και βασίζουν τη σχέση τους στην αμοιβαία εμπιστοσύνη. Οραματίζονται μια Κίνα των τεχνών και των επιστημών.

Ετσι ενώθηκε η Κίνα

• Ο Γου είναι ένας σπουδαίος φιλμέικερ. Ξεκίνησε την καριέρα του στο ασιατικό σινεμά με ταινίες βίας και δράσης και στη συνέχεια μετανάστευσε στο Χόλιγουντ όπου γύρισε επιτυχίες όπως το «Face Off» ή το «Επικίνδυνη αποστολή 2». Σήμερα επιστρέφει στις κινηματογραφικές ρίζες του σκηνοθετώντας μια πολεμική περιπέτεια που είναι συναρπαστική, όχι τόσο για τα στερεότυπα του έπους (η φιλία, η ανδρεία και το ψυχικό σθένος που επιδεικνύουν οι ήρωες κατά την κρίσιμη στιγμή), αλλά τη φιλοσοφία που διαχέεται στις εικόνες της. Ο Γου μεταθέτει από το άτομο στο σύνολο όλα εκείνα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις πολεμικές τέχνες της Ανατολής. Ο «Πορφυρός Λόφος» είναι μια ταινία ομόκεντρων κύκλων όπου υπερισχύει η λογική της ενότητας. Ο άνδρας συμπληρώνει τη γυναίκα και τούμπαλιν. Η δύναμη του μυαλού αποτελεί μια αδιάσπαστη ενότητα με τη σωματική ρώμη. Ο άνθρωπος, ως μια ενότητα αντιθέσεων, είναι μέρος της αρμονίας της φύσης. Ο Γου φτιάχνει συνθέσεις με υλικά το νερό, τη φωτιά, τη γη και τον άνεμο, τον άντρα και τη γυναίκα, για να μας διηγηθεί πώς ενώθηκε η Κίνα κάποτε.